استانداردهای فضای سبز و تعیین سرانه فضای سبز در ایران
استانداردهای فضای سبز و تعیین سرانه فضای سبز در ایران

    تعیین سرانه فضای سبز تا حد زیادی بستگی به خصوصیات بیوکلماتیک منطقه و شهر دارد. بر این مبنا باید گفت سرانه فضای سبز در یک شهر کویری و یا یک شهر بزرگ مانند تهران نمی‌تواند شرایطی همانند با یک شهر ساحلی در استان مازندران داشته باشد. بر اساس مطالعات و بررسی‌های وزارت مسکن […]

 

 

تعیین سرانه فضای سبز تا حد زیادی بستگی به خصوصیات بیوکلماتیک منطقه و شهر دارد. بر این مبنا باید گفت سرانه فضای سبز در یک شهر کویری و یا یک شهر بزرگ مانند تهران نمی‌تواند شرایطی همانند با یک شهر ساحلی در استان مازندران داشته باشد.
بر اساس مطالعات و بررسی‌های وزارت مسکن و شهرسازیt سرانه متعارف و قابل قبول فضای سبز شهری در شهرهای ایران بین ۷ تا ۱۲ مترمربع برای هر نفر است که در مقایسه با شاخص تعیین شده از سوی محیط زیست سازمان ملل متحد ۲۰ تا ۲۵ مترمربع برای هر نفر رقم کمتری است. با وجود این در شهرهای مختلف کشور نیز این رقم با توجه به ویژگی‌های متفاوت جغرافیایی و اقلیمی آنها با اختلافاتی همراه است که میزان آن را طرح‌های مصوب هر یک از شهرها تعیین می کند. در مجموع آنچه از دیدگاه محیط اجتماعی در ارتباط با فضای سبز شهری اهمیت دارد میزان فضای سبز عمومی است، یعنی فضای سبزی که رفت و آمد عموم مردم در آنها بدون مانع باشد یا به تعبیر دیگر فضای سبز اجتماعی. بنابراین مفهوم سرانه فضای سبز تنها می‌تواند برای آن نوع فضای سبزی به کار رود که برای گذران اوقات فراغت، بازی و تفریح مهیا شده است.
نکته‌ای که در خصوص فضای سبز از اهمیت بالایی برخوردار است مکان یابی آن است. جین جکوب منتقد شهرسازی معاصر معتقد است که پارک باید در جایی باشد که زندگی در آن موج می زند، جایی که در آن فرهنگ و فعالیت‌های بازرگانی و مسکونی وجود دارد. بر این اساس مکان یابی فضای سبز باید از اصولی چون مرکزیت، سلسله مراتب و دسترسی تبعیت کند. مرکزیت فضای سبز به این مفهوم است که فضای سبز حتی المقدور در مرکز محله، ناحیه و یا منطقه شهری مکانیابی شود. همچنین فضاهای سبز در مقیاس‌های متفاوت اعم از پارک‌های محله‌ای، منطقه‌ای و امثال آنها باید با ساختار کالبدی متناظر خود انطباق داشته باشد، به عنوان مثال پارک منطقه‌ای در محدوده منطقه پیشنهاد شود. یکی از معیارهای دیگر که در مکانیابی فضای سبز باید به آن توجه شود معیار دسترسی است. به این مفهوم که پارک‌های شهری باید از چهار جهت به شبکه ارتباطی دسترسی داشته باشند تا بدین طریق هم جمعیت بیشتری از آن استفاده کند و هم امکان نظارت اجتماعی و امنیت پارک افزایش یابد.
روش پیشنهادی برای تعیین سرانه فضای سبز عمدتا به منظور تعیین سرانه فضای سبز خاص اوقات فراغت یعنی پارک‌ها و گردشگاه‌های سبز شهری طراحی شده است و سایر فضاهای سبز عمومی مانند فضای سبز میدان‌ها، شبکه راه‌ه، لچکی‌ها و جز اینها را در بر نمی‌گیرد، زیرا در یک محیط شهری هر یک از عناصر سبز باید متناسب با عملکردی که بر عهده گرفته‌اند ارزیابی شوند. بنابراین برای عناصر سبز شهری نیز همانند سایر کاربری‌های شهری باید هویت مستقلی در نظر گرفت. برای محاسبه فضای سبز درون شهری برای شهرهای ایران از چهار پارامتر زیر استفاده شده است: ۱- متوسط مساحت مورد نیاز برای رشد سالم یک درخت ۲- ویژگی‌های اقلیم محلی ۳- کیفیت محیط زیست ۴- تراکم نفر یا اتاق در واحدهای مسکونی