دیپلماسی با  قلدری!
دیپلماسی با  قلدری!

کاوه ایرانی /  مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، در آخرین ساعات شامگاه شنبه، ۱۹ سپتامبر، با انتشار بیانیه‌ای بازگشت تمام تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را اعلام کرد. این به معنای فعال شدن “مکانیسم ماشه” و اعمال تحریم‌هایی است که به دنبال توافق هسته‌ای “برجام” تعلیق شده بودند. وزیر امور خارجه آمریکا گفته است […]

کاوه ایرانی /
 مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، در آخرین ساعات شامگاه شنبه، ۱۹ سپتامبر، با انتشار بیانیه‌ای بازگشت تمام تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را اعلام کرد. این به معنای فعال شدن “مکانیسم ماشه” و اعمال تحریم‌هایی است که به دنبال توافق هسته‌ای “برجام” تعلیق شده بودند. وزیر امور خارجه آمریکا گفته است که مهلت ۳۰ روزه‌ای که برای به کار افتادن “مکانیسم ماشه” در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ وضع شده بود، اکنون به پایان رسیده و از این پس تمامی تحریم‌های تعلیق شده سازمان ملل علیه ایران به حالت قبلی برمی‌گردد!
به گزارش «جمله» شامگاه شنبه شب بود که پمپئو از فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم های سازمان ملل خبر داد. او در واقع بر خلاف تمام موازین حقوقی بین المللی به طور یکجانبه به نحوی سخن از بازگشت تحریم های بین المللی به میان آورد که گویا نماینده تام الاختیار سازمان ملل و جامعه جهانی است.
وزیر امور خارجه آمریکا به طور رسمی از تمامی اعضای سازمان ملل متحد خواسته است که با پیروی از تصمیم آمریکا به طور کامل به اجرای تحریم‌ها علیه جمهور اسلامی پایبند باشند. او هشدار داده است کشورهای عضو سازمان ملل متحد که به “تعهدات خود در جهت اجرای تحریم‌ها” عمل نکنند، مسئول هستند و باید منتظر پیامدهای آن از سوی ایالات متحده باشند.
این بیانیه می‌گوید هدف آمریکا کسب اطمینان از عدم دسترسی ایران به منافع امکاناتی است که مطابق قطعنامه‌های سازمان ملل برای این کشور ممنوع شده است. وزیرخارجه آمریکا در پایان بیانیه گفته است که در روزهای آینده «رشته‌ای از اقدامات تکمیلی برای اطمینان از کارآیی تحریم‌های سازمان ملل متحد» اعلام می‌شود تا ناقضان تحریم‌ها به پاسخگویی و قبول مسئولیت وا دار شوند؛ و تصریح می‌کند: «سیاست فشار حداکثری آمریکا بر حکومت ایران تا زمانی که این رژیم به یک توافق جامع با ما نرسد و از تهدید و ایجاد بحران، خشونت و خون‌ریزی دست نکشد، ادامه خواهد یافت».
این اظهارات وزیر امور خارجه آمریکا در حالی بیان می شود که جامعه جهانی این روزها برای پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ لحظه شماری می کند و مخالفت های پیا پی جامعه ملل به سیاست های آمریکا حکایت از آن دارد که پمپئو و رئیسش ترامپ را کسی چندان جدی نمی گیرد. به همین دلیل دولت ترامپ برای آنکه به اهداف خود دست یابد و دیگر کشورها را با خود همسو کند، شرکت ها و بانک های بین المللی را مورد تهدید قرار داده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در نامه‌ای به اعضای شورای امنیت گفت «هیچ اقدامی در ارتباط با ادعای آمریکا مبنی بر بازگشت تحریم‌های این سازمان علیه ایران  انجام نخواهد داد».
او در نامه خود به اعضای شورای امنیت که توسط خبرگزاری رویترز دیده شده تصریح می‌کند «به دلیل نبود قطعیت در خصوص صحت ادعای آمریکا، اقدامی در این مورد صورت نخواهد گرفت».
  واکنش ایران به یکجانبه گرایی آمریکا
مجید تخت‌روانچی، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل، تصمیم آمریکا مبنی بر بازگشت تحریم‌های گذشته شورای امنیت علیه ایران را محکوم کرد و گفت: «این ادعا هیچگونه مبنای حقوقی ندارد، باطل و بی‌اثر و کاملاً غیرقابل قبول است».
نماینده ایران در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل و رئیس شورای امنیت گفت: «در واکنش به اقدام آمریکا، نه تنها هیچ یک از اعضای این شورا صلاحیت آن کشور برای فعال کردن روند بازگشت تحریم‌های گذشته را نپذیرفتند، بلکه از طریق نامه‌های انفرادی یا مشترک به رئیس شورای امنیت، ۱۳ عضو این نهاد، اعتبار حقوقی و مقبولیت نامه آمریکا را قاطعانه رد کردند».
زمانی که آمریکا پیش از این طرح بازگشت تحریم‌ها را به شورای امنیت ارائه کرد، ۱۳ عضو از ۱۵ عضو دائمی و غیردائمی شورای امنیت سازمان ملل، در نامه‌هایی مخالفت خود را با تصمیم ایالات متحده اعلام کردند.
تخت‌روانچی در نامه خود، یادآور شده است که «اعضای شورای امنیت با استناد به قطعنامه ۲۲۳۱ که طبق آن، فقط اعضای برجام حق آغاز روند بازگرداندن تحریم‌های گذشته شورای امنیت را دارند، اعلام کرده‌اند چون آمریکا دیگر عضو برجام نیست، بنابراین هیچ حقی برای توسل به روند مزبور ندارد و نامه‌اش نیز فاقد هر گونه اثر حقوقی در حال یا آینده است».
سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، بامداد یکشنبه، ۳۰ شهریور، در نشستی مطبوعاتی، در واکنش به اعلام بازگشت تحریم‌ها علیه ایران توسط وزارت خارجه آمریکا، بیانیه پمپئو را «یک نوع گردن‌کشی و قلدری» دانست.
  مخالفت اروپا با بازگشت تحریم‌ها
کشورهای عضو توافق هسته‌ای، اعتقاد دارند که آمریکا با خروج یکجانبه از توافق هسته‌ای، حق استفاده از “مکانیسم ماشه” را از دست داده است، اما ایالات متحده می‌گوید از آنجا که این کشور در امضای قطعنامه ۲۲۳۱ مشارکت داشته، همچنان می‌تواند به فعال‌سازی این سازوکار بپردازد.
روسیه و چین مخالفت خود را آشکارا با بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران اعلام کرده‌اند. دولت‌های بریتانیا، آلمان و فرانسه در نامه‌به شورای امنیت که جمعه ۱۸ سپتامبر، منتشر شد اعلام کردند تعلیق تحریم‌های ایران در چارچوب برجام، بعد از تاریخ ۲۰ سپتامبر ادامه خواهد یافت.
سه کشور آلمان، بریتانیا و فرانسه که از امضاءکنندگان توافق هسته‌ای با جمهوری اسلامی (برجام) هستند، علیرغم مقاومت‌ها و مخالفت‌های ابرازشده از آمریکا خواهان آن شده‌اند، تحریم‌هایی که علیه ایران در چارچوب برجام به تعلیق درآمده‌اند، از تاریخ ۲۰ سپامبر به بعد نیز همچنان معلق بمانند. این سه کشور اروپایی در نامه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل تصریح کرده‌اند، هر گونه گام و تصمیم به منظور بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی فاقد «وجاهت قانونی» است.
آلمان، فرانسه و بریتانیا در نامه خود به شورای امنیت تأکید کرده‌اند که در «حفظ توافق هسته‌ای نهایت تلاش خود را انجام می‌دهند و همچنان به این توافق پایبند هستند».
جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پی ادعای شب گذشته دولت آمریکا مبنی بر این که روند بازگردانی تحریم های سازمان ملل علیه ایران را آغاز کرده است،  در بیانیه ای گفت: «همان طور که در بیانیه روز ۲۰ اوت من و در بیانیه رئیس جلسه کمیسیون مشترک پس از  جلسه روز ۱ سپتامبر ۲۰۲۰ اشاره شد، آمریکا طبق فرمان ریاست جمهوری این کشور در تاریخ ۸ ماه مه سال ۲۰۱۸ به طور یک جانبه به مشارکت در برجام(توافق هسته ای) پایان داده و پس از آن در هیچ فعالیت مرتبط با برجام شرکت نکرده است».
بورل در این راستا افزود: «بنابراین، نمی تواند یک کشور مشارکت کننده و عضو در برجام در نظر گرفته شود و نمی تواند روند بازگردانی تحریم‌های سازمان ملل را تحت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت(سند قانونی توافق هسته‌ای) آغاز کند. بنا براین،  تعهدات لغو تحریم‌ها تحت برجام همچنان برقرار هستند».
  واکنش دبیرکل سازمان ملل
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در نامه‌ای به اعضای شورای امنیت، در قبال اعلام «مکانیسم ماشه» از سوی آمریکا در این موضوع از «ناروشنی و بلاتکلیفی» سازمان ملل خبر داده است.
به نظر دبیرکل سازمان ملل هنوز قطعی نیست که مجازات‌های تحریمی علیه ایران باید برداشته شود یا این که، مانند دوران قبل از توافق هسته‌ای (برجام) برقرار گردند.
دبیرکل سازمان ملل در نامه‌ای به اعضای شورای امنیت می‌گوید که در حال حاضر او نمی‌تواند از اقدام تازه آمریکا، مبنی بر لزوم بازگشت تمامی تحریم‌ها، پشتیبانی کند. دمیتری پالیانسکی، دستیار نماینده روسیه در سازمان ملل، در پیامی توییتری گفته است: «در ماه اوت به بیانی آشکار گفته شد که آمریکا حق بازگرداندن تحریم‌ها را ندارد. آیا واشنگتن کر است؟»
وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای از این که ایالات متحده می‌کوشد، سیاست خود یعنی «فشار حداکثری بر ایران» را به شورای امنیت تحمیل کند، انتقاد کرده است.
وزارت خارجه روسیه در بیانیه خود گفته است: «اقدام نامشروع آمریکا نمی‌تواند عواقب حقوقی بین‌المللی برای سایر کشورها داشته باشد».
در پایان بیانیه تأکید شده است: «قطعنامه‌های تحریمی علیه ایران به دنبال تصویب توافق نامه اتمی (برجام) برداشته شده بود و این حکم همچنان معتبر است.»