مذاکرات بین‌الافغانی !
مذاکرات بین‌الافغانی !

  کاوه ایرانی – روزنامه نگار/  گفتگو‌های فعلی صلح افغانستان از حدود شش ماه پیش شتاب بیشتری گرفته است. در ماه فوریه، طالبان و آمریکا با هدف زمینه‌سازی برای خروج نیرو‌های آمریکایی از افغانستان موافقت‌نامه‌ای امضا کردند. در همان زمان، قرار بود در ماه مارس گذشته، طالبان و دولت افغانستان مذاکرات مستقیم را شروع کنند. […]

  کاوه ایرانی –
روزنامه نگار/
 گفتگو‌های فعلی صلح افغانستان از حدود شش ماه پیش شتاب بیشتری گرفته است. در ماه فوریه، طالبان و آمریکا با هدف زمینه‌سازی برای خروج نیرو‌های آمریکایی از افغانستان موافقت‌نامه‌ای امضا کردند. در همان زمان، قرار بود در ماه مارس گذشته، طالبان و دولت افغانستان مذاکرات مستقیم را شروع کنند. اما تشدید خشونت‌ها و منازعات سیاسی در کابل بر سر انتخابات ریاست جمهوری مانع از شروع به موقع مذاکرات شد. با این حال، آمریکا مصمم به پیشبرد مذاکرات بود. به نحوی که بعد از موافقت‌نامه فوریه، قرار بود در کل افغانستان خشونت‌ها کمتر شود و سپس زندانیان طالبان و دولت کابل آزاد شوند. خشونت‌ها کاهش نیافت و در برخی مواقع بیشتر هم شد.
به گزارش «جمله» در مذاکرات صلح بین‌الافغانی نمایندگان طالبان خواستار «حکومت امارت اسلامی» است و نمایندگان دولت بر حفظ قانون اساسی و دستاوردهای تاکنونی تأکید دارد. در این میان طالبان به حملات خود ادامه می‌دهد و دولت به دنبال آتش‌بس است.
دولت افغانستان نگران است که آزادی‌های فعلی را از دست بدهد و در مقابل، مجبور به پذیرش خواسته‌های طالبان شود.
برخی ناظران معتقدند که دولت دونالد ترامپ برای خارج کردن نیروهای آمریکا از افغانستان تا قبل از انتخابات ریاست جمهوری سوم نوامبر عجله دارد.
از سوی دیگر، طالبان نیز فعلا با ادبیاتی کلی و عامه‌پسند درباره نظام سیاسی آینده افغانستان سخن می‌گوید و از ارائه جزئیات دقیق درباره نوع نظام مدنظر خود پرهیز می‌کند. هئیت مذاکره کننده طالبان اعلام کرده است که این گروه دنبال تاسیس «نظام اسلامی است که همه قبایل و نژاد‌ها بدون تبعیض در آن با محبت و برداری زندگی کنند.»
یکی از سخت‌ترین و مهمترین محور‌های مذاکرات، نحوه مشارکت طالبان در حکومت آینده افغانستان است. طالبان، مشروعیت دولت مستقر در کابل را زیرسوال برده و آن را دست نشانده اشغالگران می‌داند. علاوه بر این، بحث محافظت از حقوق اقلیت‌ها و زنان نیز از موضوعات چالشی خواهد بود.
آمریکا خودش را از این موضوعات کنار کشیده و بر یک هدف اساسی تمرکز کرده و آن ممانعت از تروریسم در افغانستان و جلوگیری از تبدیل این کشور به پایگاهی برای حمله به منافع آمریکا است.
  طالبان همچنان می کشد!
عبدا… عبدا…، رئیس شورای ملی مصالحه، که ریاست هیئت دولت افغانستان در مذاکرات دوحه را برعهده دارد، روز یکشنبه ۲۳ شهریور (۱۳ سپتامبر) در کنفرانس مطبوعاتی در قطر خواهان کاهش خشونت و آتش‌بس پایدار شد.
عبدا… گفت: «در ابتدای مذاکرات صلح میان هئیت دولت افغانستان و طالبان، کاهش خشونت باید صورت گیرد و در مرحله دوم زمینه آتش‌بس بشردوستانه و در مرحله سوم آتش‌بس دائمی در سراسر افغانستان باید تامین شود.»
عبدا… همچنین تأکید کرد که اگر گروه طالبان فکر می‌کند که با جنگ پیروز می‌شود این امر امکان ندارد. او یادآور شد، ۲۳ سال پیش زمانی طالبان در بیشتر از ۷۰ درصد خاک افغانستان تسلط داشت، اما پیروز نشد. عبدالله خاطرنشان کرد “مذاکره یگانه راه حل پایان جنگ در افغانستان” است.
فواد امان، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان روز یکشنبه ۲۳ شهریور اعلام کرد که دولت این کشور امیدوار بود که با آغاز مذاکرات صلح بین‌الافغانی حملات طالبان کاهش پیدا کند اما این حملات گسترده‌تر شده است.
مقام‌های محلی برخی از ولایت‌های افغانستان گزارش دادند که در حملات طالبان به نیروهای امنیتی در این ولایت‌ها تلفات وارد شده است. به گفته این مقام‌ها تنها در ولایت‌های کندوز، قندهار و بدخشان ۱۵ نیروی امنیتی کشته شده و ۱۳ تن دیگر زخمی شده‌اند.
  خوشبینی آمریکا به صلح افغانستان
زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه آمریکا در امور صلح افغانستان هم در رابطه با مذاکرات بین‌الافغانی ضمن اظهار خوش‌بینی گفته است: «هستند کسانی که وضعیت فعلی افغانستان را به سود خود می‌دانند و موفقیت روی یک فرمول را خطری برای خود می پندارند.»
خلیل‌زاد بدون ذکر نام از کشوری یادآور شد برخی کشورهای منطقه در پروسه صلح افغانستان همکاری نمی‌کنند. او هم‌زمان تاکید کرد که آتش‌بس یکی از مسائل مهم گفت و گوهای دوحه است که هرچه زودتر باید روی آن توافق حاصل شود.
مذاکره‌کنندگان دولت افغانستان و گروه طالبان برای نخستین بار گروهی تحت عنوان “گروه تماس” ایجاد کردند.
با وجود حملات گسترده گروه طالبان مذاکرات صلح بین‌الافغانی ادامه دارد و قرار است گروه‌های تماس هیئت‌های مذاکره‌کننده دولت افغانستان و طالبان فردا دوشنبه ۲۴ شهریور نخستین نشست خود را در دوحه برگزار کنند.
  دو طرف یک دیگر را محک می زنند
در همین رابطه پیرمحمد ملازهی تحلیلگر ارشد مسائل جنوب‌آسیا با اشاره به شروع مذاکرات بین‌الافغان و محورهایی که قرار است در دور اول آن مطرح شود در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: «طالبان به دنبال برپایی مجدد امارات اسلامی است و از سوی دیگر دولت افغانستان به دنبال آن است تا بتواند یک حکومت مستحکم را در کابل مستقر کند. داده‌های فعلی نشان می‌دهد که در وضعیت کنونی و دور اول مذاکرات، طرفین به دنبال اتخاذ مواضع تند و منفی علیه یکدیگر نیستند؛ به گونه‌ای که آنها نمی‌خواهند در همین دور اول همه چیز فرو بپاشد».
وی ادامه داد: «واقعیت این است که طرفین سعی می‌کنند با مدارا و رعایت حال همدیگر مواضع‌شان را علنی کنند، اما مسئله‌ای که در اینجا باید مورد بحث قرار بگیرد، این است که آیا در پایان مذاکرات بین‌الافغان ما شاهد روی کار آمدن یک دولت چندضلعی هستیم یا اینکه یک دولت تک‌بعدی با محوریت طالبان به روی کار می‌آید؟ آنچه از داده‌ها مشخص شده این است که دولت بعدی افغانستان با محوریت طالبان تشکیل خواهد شد ولی تفاوتش در این است که آنها دیگر وارد فاز نظامی نخواهند شد و بر اساس آنچه که زلمی خلیلزاد پیگیری کرده، طالبان باید برای به دست گرفتن قدرت از طریق سیاسی آن را دنبال کند، نه از طریق نظامی. به همین دلیل اگر همین فردا دولت به مرکزیت طالبان انتخاب شود برنده انتخابات در سطوح ولایات و استان‌های افغانستان، طالبان خواهد بود. در سطح دوم یعنی مجلس ملی و سنای افغانستان، طالبان در مناطق پشتون‌نشین اکثریت را خواهد داشت و در مناطق غیرپشتون هم علمای هماهنگ با آنها حضور دارند که این به نفع آنها خواهد بود».
این کارشناس مسائل شبه‌قاره تصریح کرد: «»در سطح سوم یعنی انتخاب ریاست‌جمهوری هم باید یک اتفاق نظر میان طالبان و سایر طیف‌های مذهبی و قومی افغانستان روی دهد که به نظرم اختلاف احزاب افغانستان در قبال انسجام طالبان باعث می‌شود تا قرعه به نفع طالبان رقم بخورد؛ به همین دلیل می‌توان گفت که افغانستان در حال «طالبانیزه» شدن است که تمام این روند پروژه‌ای است که از سوی ایالات متحده طراحی شده است. در صدر این تحولات، به نظر می‌رسد که ایالات متحده به دنبال آن است تا کشورهای اسلامی را به سمت رادیکالیزه شدن و رسمی کردن وجاهت جریان‌های جهادی پیش ببرد؛ به گونه‌ای که آنها می‌خواهند به جریان‌های سُنی حاضر در کشورهای منطقه مشروعیت ببخشند و در نهایت آنها را وارد فرایند دولت‌سازی کنند که هدف نهایی، تحت تاثیر قرار دادن ایران است. این مسئله به نوعی یک راهبرد پنهان به حساب می‌آید که حالا توسط آمریکا در حال پیگیری است».
ملازهی افزود: «خروجی مذاکرات بین‌الافغان تشکیل دولت خواهد بود و دولت بعدی افغانستان هم بدون تردید به نفع عبدالله است و او در ساختار آینده افغانستان نقش مهمی خواهد داشت. اینکه عبدالله عبدالله می‌گوید قانون اساسی افغانستان قابل تعدیل و تغییر است، به نوعی نشان می‌دهد که در پشت صحنه اتفاق‌های مهمی در حال رخ دادن است. از این منظر جناح اشرف غنی و طیف لیبرال‌دموکرات‌هایی که با غرب هماهنگ بودند، عملاً وارد حاشیه می‌شوند و در آنجاست که ادغام طالبان با جریان شمال افغانستان و احتمالاً شیعیان این کشور را شاهد خواهیم بود».