در کارنامه کاری دبیری سوابقی چون عضویت در هیئت مدیره سازمان نظام پزشکی به مدت ۵ دوره، ریاست هیئت تجدیدنظر و معاونت رفاهی سازمان نظام پزشکی تبریز، معاونت پارلمانی رئیس جمهور، ریاست شورای عالی استانهای کشور، ریاست شورای اسلامی شهر تبریز در ۴ دوره شورا، ریاست شورای اسلامی استان آذربایجان شرقی، عضویت در هیئت رئیسه فدراسیون والیبال ایران، ریاست هیئتهای بسکتبال، تنیس و کشتی استان آذربایجان شرقی و ریاست هیئت مدیره باشگاه ماشین سازی تبریز به چشم میخورد.
روزنامه جمله به مناسبت کاندیدا شدن شهرام دبیری برای ریاست سازمان نظام پزشکی کشور گفتوگویی با او انجام داده است. در این مصاحبه، دکتر دبیری دیدگاهها و برنامههای خود را برای ارتقای جایگاه پزشکان، بهبود نظام سلامت، تقویت شفافیت مالی سازمان و توسعه فرهنگ اعتماد میان جامعه پزشکی و مردم مطرح میکند. او با تأکید بر ضرورت همدلی، وحدت صنفی و فعالیتهای فرهنگی و رسانهای، مسیر پیش روی سازمان را برای پنج سال آینده ترسیم میکند و به سوالات مهم درباره اقتصاد سازمان، تعرفهها، امنیت شغلی پزشکان و حمایت از نسل جوان پاسخ میدهد.
این مصاحبه فرصتی است برای آشنایی با برنامهها و دیدگاههای یک کاندیدای فعال که هدفش ارتقای سلامت جامعه و حفظ جایگاه واقعی پزشکان در کشور است. متن کامل این مصاحبه را با هم میخوانیم.
دکتر دبیری چشمانداز شما برای سازمان نظام پزشکی در چهار سال آینده چیست؟
بیشترین تلاش ما این است که سازمان نظام پزشکی را به جایگاه واقعیاش در جامعه برسانیم، چراکه در گذشته پزشکانی مانند ابوعلیسینا پیشقدم بودند تا به مرحلهای برسیم که مردم، پزشکان را رازدار بدانند و به آنها اعتماد کنند، پزشک و حکیم بشناسند و جایگاه واقعی پزشکان تثبیت شود.
همچنین بتوانیم مشکلات صنفی این گروه را نیز حل کنیم. در واقع، هدف ما این است که در چهار سال آینده به جایی برسیم که نظام پزشکی به جایگاه واقعی خود دست پیدا کند و رضایتمندی ایجاد شود.
مهمترین مشکل امروز جامعه پزشکی را چه میدانید و اولویت اول شما در مدیریت چیست؟
از مهمترین مشکلات اقتصادی سازمان محدود بودن بودجه است؛ بودجهای که تنها به حق عضویت اعضا وابسته است و صرف امور جاری سازمان میشود. باید برای وضعیت اقتصادی سازمان فکری اساسی کنیم و درآمد پایدار تعریف کنیم. پزشکان ظرفیت بزرگی هستند که بهصورت گسترده و قدرتمند در سطح کشور حضور دارند، کارهای مهمی انجام میدهند و موفق هستند. استفاده از این ظرفیت میتواند راهگشا باشد و اقتصاد نظام پزشکی را به سمت درآمد پایدار ببرد تا وابستگی حق عضویت به حداقل برسد.
جایگاه پزشکان نیازمند کار فرهنگی و رسانهای قوی است تا مردم و بیماران به پزشکان احترام بگذارند و جایگاه آنان بهبود پیدا کند. اما متأسفانه در رسانهها و مجامع مختلف، هنگام انتقاد یا حتی طنز، سراغ پزشکان میروند و مشکلاتی مانند دریافت مبلغ اضافه را بزرگ میکنند و کار اصلی و ارزشمند پزشکان را نادیده میگیرند. پزشکان نخبهاند، شبانهروز تلاش میکنند، درس میخوانند، کشیکهای سنگین میدهند، خدمت و طرح رفتن برایشان سخت است و ورودشان به بازار کار هم دشوار است. در حالی که دوستان و همدورهایهایشان در این مدت به درآمد اقتصادی رسیدهاند، پزشکان پس از سالها درسخواندن تازه به درآمد میرسند؛ آن هم با تعرفههایی که واقعی و عادلانه نیست.
این وضعیت باعث میشود تعرفه متخصص مثلاً حدود ۳ دلار باشد، که مشکلساز است. از طرفی بهدلیل رابطه مالی مستقیم بین پزشک و بیمار و زیاد بودن تعرفهها از نگاه مردم بیمار احساس میکند پول از جیبش میرود در حالی که سرانه بیمه باید افزایش یابد. تعرفه بالا به معنای پرداخت زیاد از سمت بیمار نیست، دولت و بیمهها باید هزینهها را پوشش دهند تا مشکلات حل شود. اگر این اتفاق بیفتد جایگاه پزشکان حفظ میشود. اما رابطه مالی مستقیم بین پزشک و بیمار باعث ناراحتی بیمار میشود و این موضوع باید با فرهنگسازی برطرف شود.
در جنگ، پزشکان پیشگام بودند و ما نیز بهعنوان امدادرسان حضور داشتیم. همیشه کادر پزشکی جان خود را به خطر انداخته و این بسیار ارزشمند است. چه کسی حاضر است در شغل خود بهخاطر دیگران جانش را به خطر بیندازد؟ اما این مسائل دیده نمیشود و در عوض گاهی بحث دریافت پول اضافه برجسته میشود تا جامعه پزشکی زیر سؤال رود.
باید کار فرهنگی و رسانهای قوی انجام شود. در دنیا فیلمها و سریالهای زیادی در این زمینه ساخته شده اما بسیاری از آنها دوبله و در کشور پخش نشدهاند. میتوانیم این مسیر را دنبال کنیم، همه این آثار را دوبله و پخش کنیم تا مردم سختیها و واقعیتهای جامعه پزشکی را ببینند و نگاهشان به پزشکان بهتر شود.
برای تقویت جایگاه سازمان در تصمیمسازیهای کلان نظام سلامت چه برنامه مشخصی دارید؟
به نظر من سازمان نظام پزشکی باید یکی از ارکان اصلی مشورتی، سیاستگذاری و تصمیمگیری در امور درمان و سلامت جامعه باشد. دولت باید از این ظرفیت استفاده کند تا خدمات بهتری به مردم ارائه شود. حضور نظام پزشکی در این حوزهها ضروری است و این موضوع از اهداف تعریفشده سازمان نیز محسوب میشود.
مهم است که ما در نظام سلامت کشور مشارکت فعال داشته باشیم چه در موضوع تعرفه، چه در انتخاب و تعداد دانشجویان، چه در مسائل مربوط به مشکلات کاری، مهاجرت پزشکان و مسائل رفاهی. این حضور به نفع جامعه و دولت است.
نقش سازمان نظام پزشکی باید صنفی باشد یا سیاستگذاریمحور؟ شما چه مدل حکمرانیای را دنبال میکنید؟
هر دو مورد وجود دارد؛ اهدافی که تعریف شده، هم شامل سیاستگذاری برای نظام کلان سلامت کشور و مسائل کلی جامعه پزشکی است که باید در آن مشارکت داشته باشیم و هم مسائل صنفی که پیشبینی شده و لازم است آنها را پیگیری کنیم. پزشکی که در سلامت جامعه نقش دارد، مسائل صنفی برایش اهمیت دارد؛ باید پیگیر حقوق، دستمزد واقعی و آینده شغلی باشیم. این موضوع به معنای آن نیست که پیگیری حقوق صنفی فقط بهدنبال افزایش درآمد یا دریافت بیشتر باشد؛ این بخش جداست و با اهداف کلان جامعه تداخلی ندارد.
برنامه شما برای اصلاح تعرفههای پزشکی و کاهش شکاف بین تعرفه واقعی و ابلاغی چیست؟
تعرفه پزشکی باید واقعی باشد؛ هم جذاب باشد و هم بهگونهای تعیین شود که هیچ پزشکی بهدنبال دریافت مبلغ اضافی از بیمار نباشد. تعرفه واقعی این مسئله را حل میکند. نکته مهم این است که بیماری که به مراکز دولتی مراجعه میکند ــ چه به دلیل اجبار، چه به دلیل محدودیت مالی و مشکلات اقتصادی ــ نباید مبلغ اضافی پرداخت کند. بیماری که به اورژانس میآید نیز با میل خود نیامده و عادلانه نیست از او پول اضافه گرفته شود.
اما بیمار الکتیو که با تمایل خود مراجعه میکند، با پزشکان مختلف صحبت میکند و بهدنبال پزشک متبحر میگردد؛ اگر مبلغی نیز با او توافق شود، ایرادی ندارد. با این حال، اگر تعرفه واقعی باشد، دیگر نیازی به این توافقها نیست. اگر خود بیمار شکایت یا پیگیری نکرده باشد، ما هم نباید پیگیری کنیم.
در مجموع، باید در تعیین تعرفه عادلانه مشارکت فعال داشته باشیم و برنامه ما این باشد که در برنامه پنجساله، سهم درمان به ۷ درصد جیدیپی برسد. اگر این موضوع محقق شود و تعرفهها عادلانه باشند، در آینده شاید هیچگونه دریافت زیرمیزی مشاهده نشود. در صورت وجود مشکل نیز سازمان نظام پزشکی قطعاً نظارت خواهد کرد.
برای مقابله با موج مهاجرت پزشکان چه اقدام ملموسی میخواهید انجام دهید؟
ما باید برای پزشکان جوان برنامهریزی کنیم؛ زیرا اکنون بین ۳۰ تا ۴۰ هزار پزشک عمومی جوان بیکار داریم. بسیاری میگویند اگر یکیدو شیفت میایستند، به این دلیل است که شغلشان است. پزشکی بعد از اینهمه زحمت و سختی، استخدام نمیشود و آینده مشخصی ندارد؛ طبیعی است که بخواهد مهاجرت کند. چگونه انتظار داریم مهاجرت نکنند؟!
باید بستههای حمایتی ارائه دهیم، روند صدور پروانه را آسانتر کنیم، امتیاز شهرهای بزرگ را بدهیم، زمینه کاری فراهم کنیم، تسهیلات بانکی برای راهاندازی مطب ارائه دهیم و از ظرفیت توریسم سلامت استفاده کنیم. بهویژه در کشور ما، این موضوع میتواند فرصت شغلی ایجاد کند. دولت نیز باید برنامهریزی داشته باشد؛ چه از طریق پزشک خانواده و چه از طریق بخش خصوصی با برنامهریزی درست بستههای حمایتی و امکانات رفاهی. جوانان این کشور علاقهای به مهاجرت ندارند اما مجبور میشوند. همه چیز به هزینهها و فشارهای اقتصادی برمیگردد و باید تلاش کنیم این مشکلات را حل کنیم.
چطور میخواهید اعتماد از دسترفته بین اعضا و سازمان را بازسازی کنید؟
یکی از مهمترین مسائل ما جلب اعتماد مجدد جامعه پزشکی است. باید برنامه مشخصی داشته باشیم و سیاست ما شفاف باشد. در چشمانداز آینده باید بدانیم برنامه چیست، اقتصاد سازمان را تقویت کنیم و شفافیت مالی داشته باشیم یعنی همه بدانند بودجه چقدر بوده، کجا هزینه شده و اگر این شفافیت وجود داشته باشد، جامعه پزشکی از عملکرد سازمان مطلع میشود و در تصمیمگیری مشارکت میکند. همچنین مسائل صنفی و رفاهی باید بهخوبی رسیدگی شود تا اعتماد بازگردد. تلاش میکنیم نظرات اعضا را از طریق عملکرد و برنامه منظم پیگیری کنیم.
در مورد شفافیت مالی و گزارشدهی دورهای چه الزاماتی را برای خود متعهد میدانید؟
بودجه سازمان محدود است و قسمت عمده آن صرف هزینههای جاری میشود. باید دقیقاً میزان درآمد از منابع مختلف شفاف تعریف شود و سامانهای در دسترس باشد تا اعضا بدانند چقدر حق عضویت پرداخت کردهاند، پول کجا هزینه شده، هزینههای عمرانی چه میزان بوده و چقدر به شهرهای کوچک رسیدگی شده است. تخصیص منابع باید بر اساس شاخصهها باشد، نه روابط. اگر این کار شفاف و درست انجام شود، جامعه پزشکی اعتماد کامل خواهد داشت و شفافیت مالی باید در سامانهای فراهم شود که برای همه قابل دسترسی باشد.
برای افزایش حمایت حقوقی از پزشکان در پروندههای قضایی و انتظامی چه برنامهای دارید؟
امنیت شغلی یکی از مهمترین مسائل کاری ماست. ما درس خواندهایم، تجربه کسب کردهایم، کار عملی انجام دادهایم و یاد گرفتهایم بیماران را درمان کنیم. شفا در دست ما نیست و دست خداست؛ ما تلاش میکنیم، اما گاهی بهخاطر عارضه ذاتی بیمار، عمل جراحی یا حتی قصورات ناخواسته پزشکی، بیمار بهبود پیدا نمیکند یا حتی فوت میکند. باید برنامهای داشته باشیم که امنیت شغلی پزشکان حفظ شود و بیمار و همراهانشان نتوانند پرخاشگری یا برخورد فیزیکی داشته باشند.
هدف پزشک کمک است اما اگر به هر دلیلی نتیجه حاصل نشود، حتی در صورت قصور، بیمار حق شکایت دارد، اما برخورد تند توجیه ندارد و جلوی فعالیت موثر پزشک را میگیرد. شکایت حق بیماران است، اما اگر پزشک در کلانتری یا دادسرا احضار شود و معطل شود که چرا بیمار خوب نشده، درست نیست. برای این منظور کارگروه مشورتی حقوقی نیاز است تا پیگیری کنند.
پزشکان گاهی بیمه مسئولیت مدنی دارند و وقتشان تلف نمیشود. بیمار حق اعتراض دارد و پزشک باید پاسخگو باشد؛ مراجع رسیدگی میکنند و در نظام پزشکی نیز دادگاه وجود دارد. اگر پزشک اشتباه کرده باشد، محکوم میشود. اخیراً هیئت حل اختلاف فعال شده که باید تقویت شود و تلاش ما این است که صلح و مصالحه ایجاد شود که خوب است و نیازی به ادامه کار نیست. رسیدگی باید عادلانه باشد اگر قصوری نبوده، بیمار قانع شود و اگر قصوری هست پزشک محکوم شود.
من در پنج دوره در نظام پزشکی تبریز بودم و مشاهده کردم که افراد در برخی موارد بدون شرکت در رایگیری محکوم میشدند. بهطور کلی، باید جمع حقوقی داشته باشیم تا امنیت شغلی پزشکان تأمین شود.
برنامه شما برای بهبود تصویر جامعه پزشکی در رسانهها چیست؟
مهمترین برنامه ما کار فرهنگی و رسانهای است. اخلاق در پزشکی اهمیت ویژهای دارد ما سوگند یاد کردهایم که منافع بیمار را بر منافع شخصی خود ترجیح دهیم و به آن پایبندیم و همواره این اصل را رعایت میکنیم. بیمار به ما اعتماد دارد و مسائل و مشکلات خانوادگی خود را نیز با پزشک در میان میگذارد و راز زندگیاش را به پزشک میگوید. ما نیز باید این اعتماد را
تقویت کنیم. باید برنامههایی مانند فیلم و سریال درباره کار پزشکان، سختیها و ایثارشان تهیه کنیم. اگر این فعالیتها بهخوبی انجام شود اثرگذار خواهد بود و احترام به پزشک بهعنوان یک حکیم حفظ خواهد شد.
در مقابل پدیده خشونت علیه کادر درمان چه اقداماتی را دنبال خواهید کرد؟
کار فرهنگی بخش عمدهای از فعالیت ماست. ما و نزدیکانمان وقتی بیمار میشویم استرس داریم و ناراحت هستیم و انتظار داریم پزشک برخورد خوب و بهموقع داشته باشد. اگر این اتفاق نیفتد ناراحت میشویم و اعتراض میکنیم. باید آموزش دهیم که برخوردها ملایم باشد و پزشک نگاه بالا به پایین به بیمار نداشته باشد، زیرا او رئیس نیست، بلکه وظیفه دارد توضیح بدهد و کار را به موقع انجام دهد.پس بخشی از فرهنگسازی مربوط به جامعه پزشکی است و کار فرهنگی برای بیماران نیز باید انجام شود. برای بیماران اینگونه است که اگر خوب شدند، خوب است، اما اگر نشدند نباید خشونت یا برخورد بد داشته باشند. این موضوع باید از طریق فرهنگسازی آموزش داده شود. افرادی باید امنیت جامعه پزشکی را تنظیم کنند و مانع از آسیب افراد تهاجمی شوند.
چه اصلاحاتی در ساختار انتخابات و مشارکت اعضا مدنظر دارید؟
مشارکت باید افزایش یابد. در بعضی شهرها مشارکت جامعه پزشکی کم است؛ یا به ما اعتماد ندارند یا از نوع عملکرد ما ناراحتاند، یا احساس میکنند رأی آنها تأثیری ندارد و کار خاصی انجام نمیشود. با برنامهریزی خوب و مشارکت پزشکان و پیگیری مستمر میتوانیم انتظار مشارکت بالاتری داشته باشیم. اگر اعضا تأثیر رأی خود را ببینند مشارکت خواهند کرد.
رد صلاحیتها باید کم باشد و اگر کاندیداها مشارکت کنند ــ مگر در موارد خاص مانند محکومیت ــ در بقیه موارد نوع عملکرد باید زمینه مشارکت همه اعضا را فراهم کند.
برای ارتباط مؤثر با گروههای مختلف پزشکی (عمومی، متخصص، پیراپزشک، دندانپزشک، داروساز و…) چه سازوکاری پیشنهاد میدهید؟
ما تلاش داریم اولین دوره انجمنهای پزشکی و تخصصی را فعال کنیم تا بازوی کارشناسی ما باشند، زیرا مسائل و مشکلات جامعه خودشان را بهتر میشناسند. میتوان از ظرفیت این انجمنها برای حل مشکلات استفاده کرد. با تقویت این انجمنها میتوانیم اتحاد ایجاد کنیم چرا که در بین بعضی گروههای پزشکی و تخصصی اختلاف نظر وجود دارد. باید از الگوهای موفق دنیا تبعیت کنیم و تجربههای موفق بینالمللی را به کار بگیریم. این انجمنها با حضور و فعالیت خود در جامعه پزشکی به تقویت جایگاه نظام پزشکی در کشور و سطح بینالملل
کمک میکنند.
در پایان هر نکتهای مدنظر دارید بفرمایید.
همکاران را به وحدت، انسجام و اتحاد دعوت میکنیم. امکان موفقیت وجود ندارد اگر اختلاف نظر و جناحبندی وجود داشته باشد البته اینها در طبیعت کار انتخابات است اما باید تلاش کنیم برنامههای خود را بدون تخریب ارائه کنیم و در معرض دید اعضا قرار دهیم.
اعضا با شناخت و نگاه بیطرفانه و علمی رأی میدهند و در نهایت باید به رأی پایبند باشیم. بعد از انتخابات نیز رقابتها را کنار گذاشته و با هم متحد باشیم این امر به نفع جامعه پزشکی و بیماران است. انتخابات باید سالم، خوب و به دور از هرگونه حاشیه و تخریب برگزار شود. سازمان نظام پزشکی یک نهاد مردمنهاد بزرگ است که ابلاغ رئیس کل آن توسط رئیس جمهور انجام میشود؛ این امر اهمیت زیادی دارد تا سازمان بتواند فعالیت خود را بهخوبی ادامه دهد، بدون دخالت جناحهای سیاسی و مداخلات دولتی و حکومتی. در چنین فضایی، انتخابات آزاد برگزار میشود و نتیجه آن قطعاً مثبت خواهد بود.
