یکی از عرصههای مهم این سرمایهگذاری، بازار بورس است. هرچند زنان کمتر در بورس حضور دارند، اما امروز ردپای آنها در حال پررنگتر شدن است.
همانطور که همیشه حضور نداشتن زنان در عرصههای مختلف جامعه ایرانی دلایل متعددی دارد، در زمینه سرمایهگذاری در بورس نیز عوامل گوناگونی مؤثر است. یکی از آنها نگاه سنتی به این بازار است. هنوز این تصور غلط وجود دارد که بازار بورس در انحصار مردان است. این باور نادرست تا جایی پیش رفته که وقتی از بورس صحبت میشود، تصور عموم از فعالان این بازار، مردان هستند.
نکته بعدی، که البته در کل جامعه صدق میکند، نبود آموزشهای ساده و در دسترس است. زنان خانهدار و بازنشستگان مشاغلان مختلف که میتوانند جامعه هدف خوبی برای بازار بورس باشند، برای ورود به این عرصه ناچارند با آزمونوخطا پیش بروند؛ در حالیکه امکان و زمینه آموزش اصولی برای همه فراهم نیست.
از سوی دیگر، بسیاری از زنان امروز استقلال مالی دارند و حتی در مشاغل مدیریتی مشغول به کار هستند، اما همچنان افرادی هستند که با وجود علاقه به تجارت و سرمایهگذاری، منابع مالی مستقلی در اختیار ندارند. این موضوع را باید در کنار بازار پرفرازونشیب بورس ایران قرار داد؛ بازاری که تجربه تلخ سقوط سال ۱۳۹۹ حتی سرمایهگذاران باتجربه را هم با ترس، فشار و ریسک مواجه کرده است.
درست است که اینها اصلیترین دلایل حضور کمرنگ زنان در بورس و تصور عمومی جامعه از مردانه بودن این بازار هستند، اما واقعیت این است که حضور زنان در بورس روزبهروز در حال افزایش است و آمار نیز این را تأیید میکند.
حضور قدرتمند زنان در سال سیاه بورس
سال ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، برای بورس ایران روزهای سختی بودند. با این همه، نگاهی به آمار منتهی به همان سالها درخصوص حضور زنان در بازار سرمایه بسیار جالب توجه است و خبر از حضور پررنگ آنان میدهد.
تعداد کدهای سهامداری صادر شده برای زنان تا پایان آبانماه ۱۳۹۸، از مرز سه میلیون فراتر رفته است. این آمار نشاندهنده ورود فزاینده زنان به بازار سرمایه است؛ بازاری که سالها مردانه تلقی میشد. تقریباً ۲۶.۷٪ از کل کدهای سهامداری بازار به زنان تعلق دارد، و مردان با در اختیار داشتن ۷۳.۳٪ سهم، همچنان بخش عمده را به خود اختصاص دادهاند.
اما این روند افزایشی در کلیت بازار نیز مشهود است: در هشت ماه نخست آن سال، ۳۷۶ هزار کد سهامداری جدید صادر شده و مجموع کدها به ۱۱ میلیون و ۲۱۸ هزار رسیده بود.
در طول سال ۱۳۹۸، بازار سرمایه توانسته در مقایسه با بازارهای رقیب مانند طلا، ارز و مسکن، عملکرد قابلتوجهی داشته باشد. شاخص کل بورس تا ۲۷ آذرماه آن سال رشدی نزدیک به ۹۶٪ ثبت کرده است، بهطوریکه از ۱۷۸،۶۵۹ واحد در ابتدای سال به ۳۵۰،۳۲۲ واحد رسیده است. این بازده بالا در شرایط رکودی بازارهای موازی، سرمایهگذاران جدید را به سمت بورس سوق داده است.
دولت چهاردهم و حضور پررنگتر زنان
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور از همان روزهای رقابت انتخاباتی بارها بر ضرورت حضور زنان در جایگاههای مدیریتی و نهادهای تصمیمگیر تاکید داشت. تجربه این مدت نشان میدهد که وزارت اقتصاد بیش از سایر دستگاهها در عمل به این وعده پیشقدم شده است. یکی مدیر زن به ریاست سازمان خصوصیسازی منصوب شد و با پیشنهاد عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارائی وقت، معصومه آقاپور علیشاهی نیز به عضویت شورای عالی بورس، به عنوان بالاترین نهاد تصمیمساز بازار سرمایه کشور، درآمده است.
در ادامه همین روند، شورای عالی بورس با رأی اکثریت اعضا، زینب ریاضت را به عنوان عضو جدید هیأتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار انتخاب کرد؛ اتفاقی تاریخی که در ۵۷ سال فعالیت بازار سرمایه ایران، چه در دوران قانون قدیم بورس و چه در دوره قانون جدید بازار اوراق بهادار، سابقه نداشته است.
بررسیها نشان میدهد حضور زنان در ساختار مدیریتی بازار سرمایه روزبهروز پررنگتر میشود. در حال حاضر، زنان در بخشهای مختلف سازمان بورس و چهار بورس فعال کشور نقش مؤثری دارند و در نهادهای مالی وابسته به بازار سرمایه نیز سهم قابلتوجهی ایفا میکنند. طبق تازهترین آمار، بیش از ۴۰ درصد کارکنان صنعت کارگزاری بورس را زنان کارشناس و متخصص حوزه مالی تشکیل میدهند؛ آماری که از تحول تدریجی در ترکیب نیروی انسانی و تصمیمسازی در بازار سرمایه ایران خبر میدهد.
در پایان باید گفت، اگر آموزشهای صحیح ارائه شود و چهره زنانی که در بورس فعالیت میکنند بیشتر شناخته شود، نتایج قابلتوجهی به همراه خواهد داشت. زنان معمولا دیدگاهی محتاطتر و نگاهی بلندمدتتر به مسائل مالی دارند و میتوانند سرمایهگذاران موفقی باشند. همچنین حضور آنها در عرصه تجارت و سرمایهگذاری، به پایداری خانواده و تربیت نسلی آگاه از مفاهیم مالی کمک میکند.
- نویسنده : سایه برین/ روزنامهنگار
