بر همین اساس، چند تن از وزرا برای پاسخگویی درباره مشکلات معیشتی مردم در صحن مجلس حاضر شدند. این تحرکات همزمان شد با ارائه لایحه بودجه سال آینده از سوی رئیسجمهور به مجلس شورای اسلامی و در مجموع، وضعیت اقتصادی کشور به شکل گستردهای مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت.
در کنار این موضوعات، یکی از بحثهای مهمی که اخیراً در میان نمایندگان پررنگ شده، مسئله استیضاح وزراست. مشکلات جدی در برخی حوزههای تحت مدیریت وزارتخانهها، نمایندگان را به این نتیجه رسانده که باید وزرا را مورد بازخواست قرار داده یا در صورت لزوم، تغییراتی در کابینه ایجاد کنند. در این میان، روشن است که برخی جریانها که از ابتدا منتظر بروز چنین مشکلاتی بودند تا با طرح استیضاح، مسیر ورود افراد همسو با خود به دولت را هموار کنند، بیکار ننشسته و با دامن زدن به اختلافات، فضا را ملتهبتر کردهاند.
در عین حال، نباید از این نکته غافل شد که نمایندگان مجلس وظیفه قانونی دارند هر زمان که وزیری در انجام مسئولیتهای خود کوتاهی میکند، از او توضیح بخواهند و اگر پاسخها قانعکننده نبود، مدیریت امور را به فردی شایستهتر بسپارند. تمایز قائل شدن میان انجام وظیفه نظارتی و بهرهبرداری سیاسی از این ابزار، موضوعی بسیار حساس است و آنچه باید در اولویت قرار گیرد، منافع و مصلحت جامعه است.
بودجه ۱۴۰۵ گرهای از مشکلات آینده کشور باز نمیکند
حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مسئله اصلی کشور صرفاً دولت نیست، تأکید کرد مشکل اساسی در «کف جامعه» قرار دارد و ما تلاش میکنیم دغدغههای واقعی مردم را به مسئولان منتقل کنیم.
او با اشاره به دیدارهای مردمی خود گفت: شنبه هفته گذشته با حدود ۳۰۰ نفر دیدار داشتم که عمده مشکلات مطرحشده از سوی آنها مربوط به مسکن، معیشت و درمان بود.
این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: اگر در پیگیری و حل این مشکلات کوتاهی صورت میگیرد، هم مجلس و هم دولت مقصر هستند و سؤال اساسی این است که چرا کمتر با مردم گفتوگو میشود تا خود مردم نیز برای کمک و مشارکت وارد میدان شوند.
حاجیدلیگانی تأکید کرد: اگر با مردم صادقانه صحبت کنیم و شرایط واقعی کشور را توضیح دهیم، آنها همراهی خواهند کرد.
وی خطاب به رئیسجمهور اظهار داشت: یا باید دولت بهطور جدی ترمیم شود که این گزینه حتی بهتر هم هست و مجلس نیز در این مسیر کمک میکند، یا بخشی از این ترمیم را دولت انجام دهد و بخش دیگر را مجلس بر عهده بگیرد.
او هشدار داد: در غیر این صورت، مجلس ناچار خواهد شد به سمت استیضاح حرکت کند.
نماینده مردم اصفهان در ادامه با انتقاد از لایحه بودجه گفت: این بودجه مناسب شرایط کشور نیست و نمیتواند مشکلات سال آینده را برطرف کند.
حاجیدلیگانی در پایان افزود: ما تلاش میکنیم بودجه را اصلاح کنیم و شخصاً در ابتدای کار به آن رأی منفی میدهم تا دولت مجبور شود لایحه را بازنگری و اصلاح کند.
باید به دنبال راهحل بود؛ استیضاح راهکار فعلی نیست
بابک رضازاده، نایبرئیس کمیسیون بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و نماینده مردم مشکینشهر، نیز در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی زمان با اشاره به اینکه استیضاح از حقوق قانونی نمایندگان است، گفت: در شرایط فعلی با استیضاح موافق نیستم، چرا که تغییر یک فرد لزوماً به حل مشکل منجر نمیشود و بسیاری از این مسائل ریشهای و ساختاری هستند.
او تأکید کرد: این مشکلات باید در سطوح بالاتر حلوفصل شود و لازم است سران سه قوه بهطور جدی وارد موضوع شوند.
رضازاده با اشاره به مسئله واردات بیان کرد: وقتی امکان تأمین اعتبار کافی برای وزیر جهاد کشاورزی وجود ندارد، طبیعتاً مشکلات باقی میماند، در حالی که رئیس کل بانک مرکزی از افزایش بیش از حد معمول اعتبارات صحبت میکند؛ این تناقض نشاندهنده وجود سوءمدیریت و ایرادهای ساختاری است.
نماینده مردم مشکینشهر افزود: واردات باید از حالت انحصاری خارج شود، زیرا اکنون در اختیار تعداد محدودی قرار دارد که هر زمان بخواهند، میتوانند با فشار، بازار را ملتهب کنند و ادامه این وضعیت قابل قبول نیست.
وی با اشاره به سخنان وزیر جهاد کشاورزی گفت: وزیر اعلام کرده میزان واردات نسبت به سال گذشته ۱۴ درصد افزایش یافته، بنابراین باید بررسی شود که با وجود این افزایش، چرا همچنان مردم تحت فشار هستند و قیمتها روند صعودی دارد.
رضازاده تصریح کرد: ابتدا باید منشأ اصلی مشکل در حوزه واردات شناسایی شود و سپس بر اساس آن برنامهریزی صورت گیرد، چرا که بدون برنامه، تغییر وزیر راهحل مشکلات نخواهد بود.
او در ادامه به عملکرد وزیر راه و شهرسازی اشاره کرد و گفت: در مشکینشهر اقدامات مثبتی انجام شده و به نظر میرسد خانم صادق طی دو سال کاری کرده که شاید در ۲۰ سال هم انجام نمیشد.
این نماینده مجلس تأکید کرد: اگر اشکال یا ضعفی وجود دارد، باید آن را مطرح کرد و به دنبال راهحل بود؛ سؤال و استیضاح همیشه بهترین گزینه نیست.
رضازاده در بخش دیگری از سخنان خود درباره بودجه گفت: افزایش حقوقها باید متناسب با تورم باشد، اما اگر صرفاً حقوق بالا برود، تورم نیز تشدید میشود و لازم است از ابزارهایی مانند کالابرگ و سایر روشهای حمایتی برای مدیریت شرایط استفاده شود.
او افزود: با حقوق ۲۰ میلیون تومانی، کارگران، کارمندان و نیروهای نظامی توان تأمین هزینههای زندگی را ندارند و مخارجی مانند اجاره، رفتوآمد و معیشت فشار زیادی به آنها وارد میکند.
نایبرئیس کمیسیون بهداشت هشدار داد: تداوم این وضعیت باعث افت کیفیت کار میشود و این سؤال مطرح است که چرا نیروی نظامی که مسئول تأمین امنیت کشور است، باید از حقوق پایینی برخوردار باشد.
رضازاده در پایان گفت: همچنین مشخص نیست چرا درآمد کارخانهها به دست کارگران نمیرسد یا چرا پرستاری که شبانهروز زحمت میکشد، از شرایط مناسب زندگی برخوردار نیست.
عمل به تأکیدات رهبری؛ معیشت اولویت اصلی کشور است
حسین امامیراد، نماینده مردم چناران، طرقبه، شاندیز و گلبهار، استیضاح را یکی از ابزارهای قانونی نظارتی مجلس و از حقوق نمایندگان دانست.
او با تشریح فرآیند نظارتی مجلس گفت: نظارت با تذکر آغاز میشود، سپس به سؤال میرسد، بعد ماده ۲۳۴، تحقیق و تفحص و در نهایت استیضاح قرار دارد و هر نماینده میتواند با جمعآوری ۱۰ امضا، روند استیضاح را آغاز کند.
امامیراد تأکید کرد: نمیتوان از همان ابتدا سراغ آخرین مرحله یعنی استیضاح رفت و باید مراحل قبلی نظارتی طی شود.
این نماینده مجلس با اشاره به طرحهای استیضاح برخی وزرا گفت: تعدادی از نمایندگان طراح استیضاح در انتظار اقدام هستند، اما باید به توصیههای پدرانه مقام معظم رهبری مبنی بر حمایت از دولت توجه داشته باشند.
وی افزود: حمایت از دولت به معنای کنار گذاشتن ابزارهای نظارتی نیست، اما باید ملاحظات لازم رعایت شود و استیضاح همزمان تعداد زیادی از وزرا اقدام درستی نخواهد بود.
امامیراد تصریح کرد: با توجه به شرایط کشور و تأکیدات رهبری، لازم است میان وزرا اولویتبندی صورت گیرد.
او خاطرنشان کرد: مجلس مسئول قانونگذاری و نظارت است و اگر در انجام این وظایف کوتاهی کند، به سوگند خود عمل نکرده، اما در عین حال نباید بدون طی مراحل اولیه، مستقیماً به سراغ استیضاح رفت.
نماینده مردم چناران، طرقبه، شاندیز و گلبهار با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور گفت: رهبر انقلاب بارها تأکید کردهاند که مسئله اصلی امروز کشور، معیشت و اقتصاد مردم است و مردم با سختی زندگی میکنند؛ بنابراین باید ریشه این مشکلات شناسایی شود.
وی افزود: وزرایی که کمکاری داشتهاند باید استیضاح شوند، اما این اقدام باید هدفمند و بر اساس اولویتها انجام شود.
امامیراد در ادامه به لایحه بودجه ۱۴۰۵ اشاره کرد و گفت: هم دولت و هم مجلس باید زمان کافی برای بررسی دقیق این لایحه اختصاص دهند و اولویتبندی روشنی داشته باشند.
او تأکید کرد: تجربه نشان داده اگر دو موضوع کسری بودجه و وابستگی به نفت بهطور جدی در بودجه مورد توجه قرار گیرد، اثرگذاری آن افزایش خواهد یافت.
این نماینده مجلس در پایان گفت: تا زمانی که ساختار بودجه اصلاح نشود، مشکلات همچنان پابرجا خواهد بود و امیدواریم بر اساس این شاخصهای مهم، مجلس و دولت به توافق برسند.
برخی بر این باورند که تعداد وزرایی که احتمال استیضاح آنها مطرح است، به ۹ یا حتی ۱۰ نفر میرسد که چنین اقدامی عملاً میتواند دولت را فلج کند. اگر هدف واقعاً اصلاح امور و حرکت به سمت شرایط بهتر است، باید ابتدا رهنمودهای مقام معظم رهبری را مبنای عمل قرار داد، شرایط زمانی و اجتماعی کشور را سنجید و تنها در صورتی که تعامل با یک وزیر واقعاً ممکن نباشد، به سراغ استیضاح رفت. در غیر این صورت، کشور با بحرانی روبهرو میشود که خروج از آن، بهویژه در شرایط حساس کنونی، بسیار دشوار خواهد بود. نباید فراموش کرد که هزینه تعامل و همکاری برای بهبود اوضاع کشور، بهمراتب کمتر از اختلافافکنی و جابهجایی مداوم افراد در مسئولیتهای کلیدی است.
