ایران ظرفیت تولید انواع لکوموتیو را دارد
ایران ظرفیت تولید انواع لکوموتیو را دارد

    ماهور مهراد / در سال ۱۳۹۰ برای نخستین بار موتور لکوموتیو باری در داخل کشور تولید شد و یک سال بعد از آن اعلام شد که نخستین لکوموتیو نیز تولید خواهد شد. در آن زمان تلاش شد تا ۱۵۰ دستگاه لکوموتیو با همکاری و کمک سازندگان آلمانی ساخته شود. در طول سال های […]

 

 

ماهور مهراد /

در سال ۱۳۹۰ برای نخستین بار موتور لکوموتیو باری در داخل کشور تولید شد و یک سال بعد از آن اعلام شد که نخستین لکوموتیو نیز تولید خواهد شد. در آن زمان تلاش شد تا ۱۵۰ دستگاه لکوموتیو با همکاری و کمک سازندگان آلمانی ساخته شود. در طول سال های گذشته شرکت هایی نظیر ایریکو و مپنا تلاش کردند تا تولید صد درصدی اجزا و قطعات لکوموتیو را به نام خود ثبت کنند. نخست قرار بود که گروه مپنا با انعقاد قرارداد تامین ۱۵۰ دستگاه لکوموتیو و انتقال دانش فنی و لیسانس آن با شرکت زیمنس و تاسیس کارخانه‌ای مدرن در حوالی کرج، افتخار کسب فن‌آوری ساخت لکوموتیوهای مسافری و قطعات مربوط و تولید لکوموتیو دیزل‌الکتریک مسافری را برای اولین‌بار در کشور کسب کند که در این راه موفق هم شد اما وقوع تحریم ها، انجام این عملیات را با صرف زمان و هزینه بیشتری برای این شرکت رقم زد.
در طول سال های گذشته همواره کشش و درگیری بین واردکنندگان لکوموتیو و تولیدکنندگان داخلی وجود داشته که نهایتا متاثر از تحریم ها، مسئولان ایرانی در وزارت راه و شهرسازی را بر آن داشت که نسبت به تولیدات داخلی اعتماد بیشتری از خود نشان دهند؛ چراکه به زعم کارشناسان ریلی، هزینه‌های واردات لکوموتیو فقط به‌واسطه تعرفه پایین واردات لکوموتیو و عدم استفاده از ظرفیت ساخت لکوموتیو در داخل کشور ایجاد نمی‌شود، بلکه کیفیت نه چندان بالای لکوموتیوهای وارداتی که منجر به افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری می‌شود و نوعا هم از چین و هند وارد می‌شوند، مزید بر علت بوده است.
بنابراین نهایتا مپنا و چند شرکت داخلی دیگر، همه تلاش خود را به کار گرفتند تا تولید لکوموتیو باری و مسافری را به نام خود ثبت کنند. تشویق دولت نیز با ارائه مشوق‌های مختلف برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی داخلی و خارجی به سرمایه‌گذاری در این صنعت، اعتماد به مجموعه‌های داخلی برای تولید لکوموتیو، انتقال تکنولوژی ساخت لکوموتیو به داخل به‌جای واردات مستقیم آن از خارج، تسهیل شرایط برای تولیدکنندگان داخلی لکوموتیو به‌جای کاهش تعرفه واردات آن که به فرصتی برای شرکت‌های خارجی تبدیل شده بود، از راهکارهای ارائه‌شده به‌منظور کاهش هزینه‌های واردات این صنعت، کاهش هزینه‌های ثانوی لکوموتیو مثل هزینه تعمیر و نگهداری و در نتیجه افزایش بهره‌وری در حمل‌ونقل ریلی بود.
بر مبنای همین تلاش ها، در ۵ ماهه نخست سال گذشته در راستای حمایت از تولید ملی ١٧٢ لوکوموتیو، واگن باری و واگن مسافری در کشور ساخته شد.
این در حالی است که به‌منظور تحقق برنامه‌های راه‌آهن و برای افزایش سهم جابجایی بار و مسافر در ماه های پایانیِ سالی که گذشت نیز ۵۴ لکوموتیو وارد ناوگان ریلی کشور شد. ضمن اینکه تقریبا دو سال است که به شکلی جدی تر نهضت قطعه‌سازی در شرکت‌های داخلی آغازشده و هم‌اکنون ۶۰ درصد تولید لکوموتیو در کشور داخلی سازی شده است.
وزیر راه و شهرسازی در سال گذشته درباره بومی سازی صنعت مهم لکوموتیوسازی در کشور گفته بود: همه کارخانه های تولید لکوموتیو در کشور فعال شده اند و این در حالی است که ما تا به حال کمتر از توان داخلی بهره برده ایم. این سخن وزیر راه وشهرسازی درباره عدم استفاده یا بهتر است بگوییم استفاده کم از ظرفیت و توان بخش خصوصی و داخلی کشور به ویژه در صنعت ریلی همانقدر درست است که اهتمام ویژه این وزارتخانه بر استفاده از توان داخل در زمان فعلی.
در حال حاضر شرکت مپنا، شرکت واگن‌پارس، واگن‌سازی تهران، پلورسبز و ایریکو شرکت‌های واگن‌سازی داخلی هستند که به عنوان مثال واگن‌سازی تهران سال گذشته قرارداد ساخت ۶۳۰ واگن مترو را در کارنامه خود دارد و شرکت مهندسی و ساخت لکوموتیو مپنا نیز که در سال ۱۳۸۵ راه افتاده در سال ۸۹ موفق به تولید ۱۵۰ دستگاه لکوموتیو با همکاری زیمنس شد. این شرکت خردادماه امسال نیز از یک دستگاه لوکوموتیو باری مپ ۲۴ ساخت شرکت مپنا رونمایی کرد و هم‌اکنون نیز به صورت حرفه‌ای نسبت به ساخت و تجهیز و تعمیر لکوموتیوهای باری و مسافری مشغول است.
این در حالی است که در آذرماه سال گذشته مدیرعامل شرکت راه‌آهن نیز وعده داد که در سال رونق تولید ۹۷۴ دستگاه انواع واگن و لکوموتیو در شرکت‌های داخلی تولید و به شبکه ریلی کشور اضافه شود. سعید رسولی ادامه داد: ​این تعداد شامل تولید ۴۰ دستگاه لکوموتیو، ۶۵۰ دستگاه واگن باری، ۲۴ دستگاه ریل باس، ۳۰ دستگاه واگن مسافری و بازسازی کامل ۲۳۰ واگن مسافری می‌شود.
رسولی با بیان اینکه ساخت این تعداد واگن و لوکوموتیو به ۱۹۴۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد گفت: طبق تفاهم‌نامه‌ای که اواخر سال ۹۷ با تولیدکنندگان داخلی منعقد شد، اعتبار مورد نیاز این طرح از محل ۲۰ درصد آورده متقاضیان، ۱۰۸۰ میلیارد تومان تسهیلات بانکی و ۴۷۳ میلیارد تومان کمک دولتی تامین خواهد شد.
رسولی افزود: نرخ سود این تسهیلات نیز برای ساخت واگن مسافری و ریل باس ۱۲ درصد و برای تولید لوکوموتیو و واگن باری ۱۳ درصد است و مابه التفاوت این نرخ سود را دولت پرداخت خواهد کرد.
معاون وزیر راه‌وشهرسازی رونق تولید، ارتقای بهره‌وری، کاهش وابستگی صنعت حمل‌ونقل ریلی به خارج، خودکفایی و خود اتکایی، ایجاد فضای رقابتی برای تولید داخل، ایجاد بازار صادرات، تنوع بخشی به درآمد‌های راه‌آهن، توجه به منابع انسانی و کارکنان راه‌آهن را جزو سیاست‌های امسال راه‌آهن عنوان کرد و افزود: دستیابی به خودکفایی، خود اتکایی و تاکید بر اقتصادی بودن تولید؛ رونق بازار تولید صنایع ریلی، تمرکز بر نقاط قوت و ایجاد فضای صادرات در بازار‌های بین‌المللی و منطقه‌ای برای آن‌ها در اولویت قرار دارد.
این در حالی است که حمل‌ونقل ریلی دارای ظرفیت‌های بزرگی برای کاهش وابستگی به بودجه و جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی است و فعال‌سازی این ظرفیت‌ها مستلزم تسهیل و روان‌سازی قوانین و مقررات و تعریف دقیق بسته‌های حمایتی در جهت ایجاد جذابیت سرمایه گذاری در حمل‌ونقل ریلی است. مدیرعامل شرکت راه‌آهن در همین باره گفته بود که بسته های حمایتی خوبی برای توسعه صنعت لکومتیوسازی در نظر گرفته شده بود. بنابراین علی‌رغم همه تحریم‌های ظالمانه علیه ملت و دولت، اتفاقات خوبی در بخش‌های مختلف ریلی در حال پیگیری و رخ داد است.
رسولی در جای دیگری اخیرا بیان کرده است که سال گذشته ۷۷۸ دستگاه انواع ناوگان شامل لکوموتیو، خودکشش، واگن باری و واگن مسافری وارد ناوگان شد که همه در کارخانجات داخلی تولید شده بودند.
وی افزود: این تعداد نسبت به سال ۹۷ به میزان ۸۳ درصد رشد داشت ضمن آنکه در سال ۹۸ هیچ ناوگان خارجی وارد شبکه ریلی نشد. ضمن اینکه موتور ملی تولید داخل در دستور کار قرار گرفته و مذاکرات آن به پایان رسیده است و امسال در لکوموتیوهای مانوری نصب خواهد شد.
گفتنی است که به طور کلی با تلاش‌ها و همکاری وزارت راه‌وشهرسازی و شرکت‌های خصوصی تا یک دهه پیش داخلی سازی تولید واگن های مسافری و باری در کشور ۳۰ درصد بود، اما در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی و با ارتقای توانمندی‌های شرکت های داخلی، اکنون به بیش از ۸۰ درصد رسیده است.