به گزارش فارس، هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان در نشست خبری خود بیان کرد: لایحه اصلاح بند «الف» ماده (۵۸) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر حذف ۴ صفر از پول ملی که با اصلاحاتی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است؛ در جلسه شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و با توجه به اصلاحات به عمل آمده مغایر با موازین شرع و قانون اساسی شناخته نشد.
وی افزود: با ابلاغ این مصوبه فرآیند حذف ۴ صفر از پول ملی آغاز خواهد شد و یک دوره گذار چندساله برای اجرای این مصوبه پیشبینیشده که باید تمهیدات اجرای این مصوبه فراهم شود و قاعدتاً درطول این مدت هم اطلاعرسانی لازم را انجام خواهند داد.
دههها تورم مزمن، ارزش عددی پول ملی را در ذهن مردم کمرنگ کرده است. در بازار، فروشنده و خریدار از «هزار» و «میلیون» حرف میزنند، اما همه میدانند که مقیاس واقعی ریال نیست؛ تومان است. مردم در عمل از مدتها پیش، صفرها را از ذهن خود حذف کردهاند. اکنون دولت تصمیم دارد این واقعیت ذهنی را رسمی کند.
اما پرسش اساسی آن است که آیا این تغییر صرفاً در سطح نمادین باقی خواهد ماند، یا قرار است نقطهی آغاز اصلاحی واقعی در ساختار پولی کشور باشد؟
حذف صفر از پول ملی اقدامی است که بسیاری از کشورها در دورههای پر تورم تجربه کردهاند؛ از ترکیه و برزیل گرفته تا روسیه. تجربهی مشترک همهی آنها این است که حذف صفر، اگر با اصلاحات اقتصادی و مالی همراه نباشد، تنها ظاهر پول را تغییر میدهد، نه قدرت خرید مردم را.
در ایران نیز چنین خطری وجود دارد. اگر مهار تورم، اصلاح نظام بانکی، و انضباط مالی در کنار این تصمیم نباشد، صفرهای حذفشده در ذهن و بازار دوباره زنده میشوند—شاید با شدتی بیشتر.
پول، نه صرفاً کاغذی چاپشده، که قراردادی روانی میان دولت و مردم است. این قرارداد در سالهای گذشته بارها آسیب دیده و هر سیاستی که بدون ترمیم آن اجرا شود، در نهایت با بدبینی اجتماعی مواجه میشود.
اگر مردم احساس کنند هدف از حذف صفرها، پنهان کردن واقعیت تورم یا تغییر صوری در ظاهر اقتصاد است، اعتماد عمومی بیش از پیش تضعیف میشود.
بنابراین مهمترین وظیفهی سیاستگذاران در این مرحله، گفتوگو و شفافسازی است؛ اینکه با زبان ساده برای مردم توضیح دهند این تغییر چه هدفی دارد، چه چیزی را حل میکند و چه خطراتی ممکن است داشته باشد.
اصلاح واحد پولی فراتر از چاپ اسکناس جدید است. سامانههای بانکی، نرمافزارهای مالی، برگههای قرارداد، دستگاههای حسابداری و حتی عادت ذهنی جامعه باید تغییر کند.
دورهی گذار چندسالهای که در مصوبه دیده شده، فرصت مناسبی برای آموزش عمومی و آمادهسازی زیرساختهاست، اما اگر اطلاعرسانی ناکافی باشد، ممکن است این تغییر باعث سردرگمی و حتی سوءاستفاده شود.
از سوی دیگر، نباید هزینهی این تغییر به دوش مردم بیفتد؛ چراکه چنین احساسی میتواند اعتماد عمومی را از همان آغاز تضعیف کند.
اجرای هر اصلاح اقتصادی باید در زمانی انجام شود که ثبات نسبی بر بازارها حاکم است. در شرایطی که تورم هنوز بالا و معیشت مردم تحت فشار است، اجرای چنین تصمیمی بدون پشتوانهی سیاستهای حمایتی، ممکن است پیامدهای روانی منفی به همراه داشته باشد.
با این حال، اگر این تصمیم در چارچوب یک بستهی جامع اقتصادی اجرا شود شامل کنترل تورم، افزایش بهرهوری و کاهش کسری بودجه میتواند گامی بهسوی نظم مالی باشد و در بلندمدت تصویر مثبتی از پول ملی ارائه دهد.
حذف صفرها در ظاهر، کاری ساده است: چند رقم از اسکناسها پاک میشود و نام جدیدی برای واحد پول تعیین میگردد. اما در معنا، این اقدام تنها زمانی مؤثر خواهد بود که ارزش واقعی پول در زندگی مردم حفظ شود.
اگر پس از اجرای طرح، قدرت خرید مردم همچنان کاهش یابد یا تورم ادامه پیدا کند، همهی صفرهای حذفشده در ذهنها و در قیمت کالاها بازمیگردند. بنابراین، جوهرهی موفقیت در اجرای این طرح، نه در عدد، که در معنا و اعتماد است.
حذف چهار صفر از پول ملی، اقدامی است در مرز میان نماد و واقعیت؛ میان روان جمعی و اقتصاد رسمی. اگر دولت آن را آغاز مسیری برای اصلاحات عمیقتر بداند—از کنترل تورم گرفته تا شفافیت بانکی—میتواند به فرصتی ملی تبدیل شود.
اما اگر همچون بسیاری از تصمیمهای گذشته، تنها به تغییر ظاهر بسنده شود، این اصلاح چیزی بیش از یک جابهجایی عددی نخواهد بود.
در نهایت، آیندهی این تصمیم را نه اسکناسهای تازه، بلکه نان، اجارهخانه و اعتماد مردم تعیین میکند.
- نویسنده : سایه برین/ روزنامهنگار
