در نشستی که وزیر با فعالان گردشگری داشت، او آینده منطقه را با سه سناریو تشریح کرد؛ از وضعیت نیمهثبات در «نه جنگ، نه صلح» گرفته تا امکان بازگشت به بحران. اشاره او به این سناریوها نشان میدهد که مدیران حوزه گردشگری بهخوبی میدانند توسعه این صنعت در خلأ رخ نمیدهد و باید خود را برای هر وضعیت غیرقابل پیشبینی آماده کنند. در چنین فضایی، افزایش تدریجی ظرفیت اقامت، نوعی مصونسازی اقتصادی است؛ اقدامی که میتواند گردوغبار نوسانها را از بخش گردشگری بتکاند و آن را مقاومتر کند.
وقتی وزیر از اضافه شدن «یک تخت» در هر روز سخن میگوید، در واقع رویهای را شرح میدهد که در آن توسعه با شیب آرام اما بدون توقف انجام میشود. چنین رویکردی برخلاف طرحهای مقطعی و تبلیغاتی، مبتنی بر نگاه مدیریتی و انضباط اجرایی است. توسعه هتلداری در ایران سالهاست با عقبماندگی و نوسان سرمایهگذاری مواجه بوده؛ چه به دلیل شرایط اقتصادی و چه به دلیل نبود برنامهریزی دقیق. حال، هدفگذاری خرد اما مستمر، نشان میدهد که وزارتخانه برنامهای انباشتی را دنبال میکند؛ برنامهای که حتی اگر خروجیهای روزانه آن کوچک باشد، در مجموع طی چند سال میتواند به جهشی قابل توجه منجر شود.
در کنار این رویکرد، تأکید وزیر بر توسعه بومگردی نیز بخش مهمی از چشمانداز جدید گردشگری را تشکیل میدهد. او هدف «هر روستا یک بومگردی» را نه فقط برای رونقدادن به گردشگری محلی، بلکه برای حفظ هویت فرهنگی، معماری سنتی و شیوه زندگی روستایی مطرح کرد. در سالهای اخیر، بومگردی در بسیاری از نقاط ایران بدون برنامهریزی مناسب رشد کرد و گاهی حتی به تخریب محیطزیست یا تغییر بافتهای تاریخی انجامید. وزیر، با تأکید بر نظارت، آموزش و استانداردسازی، عملاً در تلاش است این ظرفیت مهم را از یک روند خودجوش و کنترلنشده به یک جریان پایدار و حرفهای تبدیل کند؛ جریانی که بتواند هم اشتغال پایدار ایجاد کند و هم هویت فرهنگی روستاها را تقویت کند.
موضوع دیگر، توسعه گردشگری سلامت است؛ حوزهای که ایران در آن از مزیتهای رقابتی چشمگیری برخوردار است. سخنان وزیر درباره لزوم افزایش روزانه تعداد گردشگران سلامت، نشاندهنده آن است که وزارتخانه قصد دارد جایگاه ایران را در بازار منطقهای ارتقا دهد و از این فرصت برای افزایش درآمد ملی بهره گیرد. اگر زیرساختهای درمانی، تسهیلات و فرآیندهای اجرایی با حمایت دولت بهینه شود، این بخش میتواند سهمی کلیدی در اقتصاد خدماتی کشور داشته باشد.
از نکات قابل توجه دیگر در سخنان وزیر، موضوع ساماندهی اقامتگاههای غیرمجاز بود. او در این زمینه رویکردی منطقی و مرحلهای اتخاذ کرده است: ابتدا دعوت به اخذ مجوز، سپس اعمال قانون در صورت بیتوجهی. در سالهای گذشته برخوردهای ناگهانی با اقامتگاههای فاقد مجوز گاه موجب نارضایتی و حتی آسیب به گردشگری شده بود. اما نگاه جدید، ضمن حفظ چارچوبهای قانونی، تلاش میکند با جلب مشارکت و گفتوگو، نظم و رقابت سالم را در بازار اقامت ایجاد کند. این روش نشان از بلوغ مدیریتی دارد؛ چرا که اجرای قانون بدون مستندسازی، گفتوگو و فرصتدهی، نهتنها مشکلی را حل نمیکند بلکه اعتماد فعالان گردشگری را هم خدشهدار میسازد.
در مجموع، مجموعه این سیاستها نشان میدهد که وزیر میراثفرهنگی به دنبال یک تغییر آرام اما ریشهای است. در فضایی که معمولاً توسعه گردشگری با وعدههای بزرگ و پروژههای پر سر و صدا همراه میشود، آنچه اکنون دیده میشود، حرکت قدمبهقدم و پایدار است. افزایش روزانه یک تخت، توسعه تدریجی بومگردی، ساماندهی منطقی اقامتگاهها و گسترش گردشگری سلامت همگی قطعات یک پازل هستند؛ پازلی که اگر کنار هم قرار گیرد، میتواند تصویری متفاوت از آینده گردشگری ایران بسازد. این روند هرچند ممکن است به سرعت دیده نشود، اما تجربه کشورهای موفق نشان داده است که توسعه پایدار، از همین گامهای کوچک اما پیوسته آغاز میشود. چنین مسیری نیازمند صبر، مشارکت بخش خصوصی و ثبات سیاستگذاری است و به نظر میرسد وزیر در حال پیریزی همین مسیر است.
