در ساختار اقتصادی ایران قیمت طلا بیش از هر چیز تحت تأثیر نرخ ارز قرار دارد. تجربه سالهای گذشته نشان داده هر زمان دلار وارد مسیر صعودی شده بازار طلا با سرعت بیشتری واکنش نشان داده است. رشد نقدینگی کاهش ارزش پول ملی کسری بودجه مزمن دولت و نبود چشمانداز روشن در سیاستهای اقتصادی همگی عواملی هستند که ثبات ارزی را با چالش مواجه کردهاند. همین نااطمینانی باعث شده طلا به عنوان یک پناهگاه امن سرمایه بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
در کنار عوامل داخلی شرایط بازار جهانی طلا نیز نقش مهمی در تداوم رشد قیمتها دارد. افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در مناطق مختلف جهان بیثباتی در بازارهای مالی بدهی سنگین دولتهای بزرگ و نگرانی از رکود اقتصادی در اقتصادهای پیشرفته باعث شده طلا همچنان جایگاه خود را به عنوان دارایی امن حفظ کند. بسیاری از تحلیلگران بینالمللی بر این باورند که حتی در صورت نوسانات مقطعی روند کلی قیمت اونس طلا در میانمدت صعودی باقی خواهد ماند.
عامل مهم دیگر رفتار سرمایهگذاران داخلی است. کاهش جذابیت بازار بورس افت بازده واقعی سپردههای بانکی و محدود بودن گزینههای مطمئن سرمایهگذاری باعث شده طلا به یکی از اصلیترین مقصدهای سرمایههای خرد و متوسط تبدیل شود. این تقاضای فزاینده حتی در دورههایی که بازار با رکود نسبی مواجه میشود مانع از کاهش محسوس قیمتها شده است. به همین دلیل اصلاحهای قیمتی در بازار طلا معمولاً کوتاهمدت و محدود هستند.
بررسی سناریوهای پیش روی بازار نشان میدهد در خوشبینانهترین حالت اگر سیاستگذار بتواند نرخ ارز را در محدودهای قابل کنترل نگه دارد و از بروز شوکهای جدید جلوگیری شود بازار طلا وارد فاز نوسان محدود خواهد شد. در این سناریو رشد قیمتها آهستهتر و پلکانی خواهد بود و بازار تا حدی از هیجان فاصله میگیرد.
اما سناریوی محتملتر ادامه روند فعلی اقتصاد است. در این حالت افزایش تدریجی نرخ ارز در کنار حفظ قیمتهای بالای جهانی باعث میشود طلا همچنان ظرفیت ثبت رکوردهای جدید را داشته باشد. بسیاری از فعالان بازار معتقدند حتی بدون جهش قابل توجه در اونس جهانی فقط با تداوم شرایط کنونی ارز قیمت طلا میتواند وارد کانالهای بالاتر شود و سطحهای جدیدی را تجربه کند.
سناریوی سوم سناریوی پرریسک است. در صورت وقوع یک شوک سیاسی ارزی یا مالی بازار طلا میتواند با رشدهای سریع و هیجانی مواجه شود. تجربه گذشته نشان داده در چنین شرایطی طلا با سرعتی بالاتر از سایر بازارها افزایش قیمت را تجربه میکند و فاصله آن با قدرت خرید عمومی جامعه به شکل محسوسی بیشتر میشود.
در مجموع آنچه امروز بازار طلا را در مسیر صعودی نگه داشته مجموعهای از عوامل ساختاری و بلندمدت است. تا زمانی که نشانههای روشنی از کنترل تورم ثبات اقتصادی و تقویت پول ملی دیده نشود طلا همچنان یکی از مهمترین گزینههای حفظ ارزش سرمایه در ایران باقی خواهد ماند حتی اگر این مسیر برای بخش بزرگی از جامعه پرهزینه و دور از دسترس باشد.
- نویسنده : مهسا حسینی
