این روزها تبلیغات حوزه پزشکی و سلامت به یکی از پرسودترین بازارهای فضای مجازی تبدیل شده و معمولاً بر چند کلیدواژه مشخص مانور میدهد؛ هزینه کمتر، سرعت بالاتر و نتایج فوری.
برای مثال، در تبلیغات مربوط به ایمپلنت دندان ادعا میشود که کل فرایند در کمتر از چند دقیقه انجام میشود، بدون آنکه پزشکی که چنین وعدهای میدهد، کوچکترین توضیحی درباره مدارک علمی، تخصص یا سابقه حرفهای خود ارائه کند. در مواردی حتی از فضای اتاق عمل فیلم و عکس تهیه میشود؛ آن هم زمانی که بیمار تحت بیهوشی قرار دارد. حتی اگر فرض شود رضایت بیمار اخذ شده و منع قانونی مستقیمی وجود ندارد، باز هم این پرسش باقی میماند که آیا تمرکز پزشک در حساسترین لحظات درمان نباید صرف جان بیمار شود، نه تولید محتوای تبلیغاتی؟
تبلیغات پزشکی امروز دیگر پدیدهای پراکنده نیست؛ به صنعتی سازمانیافته تبدیل شده که کاملاً رسمی و گسترده فعالیت میکند. در این میان، دغدغه اصلی مردم این است که به چه کسی و چه منبعی میتوان اعتماد کرد و چرا در بسیاری از موارد، حمایت مؤثری از سوی نهادهای قضایی احساس نمیشود.
سردار داوود معظمی گودرزی، رئیس پلیس فتا تهران بزرگ، با اشاره به اقدامات انجامشده در مقابله با فعالیتهای غیرقانونی پزشکی در فضای مجازی اعلام کرد: از ابتدای سال جاری، بیش از ۳۰۰ صفحه فعال در حوزه تبلیغات پزشکی در اینستاگرام مورد بررسی قرار گرفته و با دستور مقام قضایی، ۶۰ صفحه مسدود شدهاند.
به گفته وی، بخش قابل توجهی از این صفحات اساساً متعلق به پزشکان واقعی نیست. بررسیها نشان میدهد گردانندگان بسیاری از این پیجها یا اصلاً پزشک نیستند یا با جعل هویت و سوءاستفاده از نام پزشکان فعالیت میکنند. این افراد عمدتاً نقش واسطه و دلال بیمار را دارند و کاربران را به مراکز زیرزمینی و فاقد مجوز هدایت میکنند.
رئیس پلیس فتا تهران بزرگ همچنین از شناسایی چندین آرایشگاه در هفته گذشته خبر داد که بهصورت غیرقانونی وارد حوزه خدمات پزشکی شده بودند؛ از تزریق ژل گرفته تا انجام اقدامات زیبایی که طبق قانون صرفاً در صلاحیت پزشکان است.
سردار معظمی گودرزی با اشاره به پیامدهای تلخ این تخلفات افزود: در برخی پروندهها، قربانیان اعمال زیبایی غیرمجاز دچار آسیبهایی شدهاند که حتی توان بستن پلکهای خود را از دست دادهاند. چنین صدماتی نهتنها ظاهر فرد، بلکه سلامت روان و اعتمادبهنفس او را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد و در بسیاری موارد غیرقابل جبران است.
وی همچنین نسبت به سوءاستفاده از عناوینی مانند فیزیوتراپی و کایروپرکتیک هشدار داد و گفت: برخی افراد تنها با گذراندن دورههای کوتاهمدت ماساژ، مستقیماً وارد مداخلات پزشکی میشوند و جان مردم را به خطر میاندازند.
در یکی از پروندههای اخیر، فردی با مدرک دیپلم بازداشت شد که اقدام به درمانهای دندانپزشکی کرده بود. این فرد بیش از دو سوم دندانهای یک مراجعهکننده را کشیده و قصد انجام ایمپلنت برای او داشت. این متهم همچنان در بازداشت به سر میبرد.
رئیس پلیس فتا تأکید کرد پزشکان متخصص و باتجربه نیازی به تبلیغات پرزرقوبرق و فریبنده در فضای مجازی ندارند و بیشترین حجم تبلیغات غیرمجاز مربوط به جراحیهای زیبایی است؛ آن هم با استفاده از تصاویر بیماران در شرایط نامناسب و حتی هنگام بیهوشی.
مهدی صانعی، بازپرس دادسرای جرایم پزشکی، در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی تسنیم، از پدیدهای به نام «دلال بیمار» بهعنوان یکی از آسیبهای جدی فضای مجازی یاد کرد. به گفته او، برخی صفحات فعال در حوزه جراحیهای زیبایی عملاً توسط واسطههایی اداره میشوند که هیچ ارتباطی با پزشکی ندارند.
این افراد با انتشار تصاویر اغواکننده قبل و بعد از عمل، مخاطبان را جذب میکنند و سپس بیماران را در ازای دریافت ۴۰ تا ۶۰ درصد از هزینه جراحی به پزشکان معرفی میکنند. به بیان دیگر، بیمار عملاً به کالایی تبدیل میشود که خریدوفروش میشود.
صانعی با اشاره به درآمدهای کلان این دلالان گفت: بسیاری از صفحاتی که کاربران تصور میکنند متعلق به کلینیک یا پزشک است، در واقع توسط دلالان اداره میشود.
وی افزود: صفحات متعلق به پزشکان معمولاً با نام و مشخصات واقعی آنان قابل شناسایی است، اما صفحاتی با عناوین کلی مانند «کلینیک زیبایی»، «پیکرتراشی» یا «بلفاروپلاستی» اغلب در اختیار دلالان بیمار قرار دارد.
فعالیت غیرقانونی صفحات جراحی زیبایی موضوع تازهای نیست. در سال ۱۴۰۲ نیز سید نجات حسینی، نایبرئیس انجمن جراحی پلاستیک ایران، از وجود حدود ۶۰۰۰ صفحه فعال در این حوزه خبر داد که بخشی از آنها متعلق به افراد فاقد صلاحیت یا حتی غیرپزشک هستند.
به گفته حسینی، واحدهای نظارتی نظام پزشکی به بیش از ۱۲۰۰ سایت پزشکان تذکرات آئیننامهای دادهاند، اما بخش عمده فعالیتهای غیرمجاز توسط افراد مداخلهگر و دلالانی انجام میشود که باید تحت نظارت پلیس فتا قرار گیرند.
وی موج گرایش به زیبایی را یکی از چالشهای جدی حوزه سلامت دانست و گفت: بسیاری از افراد بدون نیاز واقعی به جراحی، صرفاً تحت تأثیر تبلیغات اغواکننده اقدام به عملهای زیبایی میکنند. در کنار آن، ورود افراد غیرمتخصص به انجام اعمالی مانند لیپوساکشن یا لیفت ابرو، جان بیماران را با خطر جدی مواجه میکند.
در مواردی مشاهده شده که بیماران پس از انجام عمل توسط افراد فاقد صلاحیت، راهی بخش مراقبتهای ویژه شدهاند یا دچار آسیبهای عصبی جبرانناپذیر شدهاند.
حسینی در پایان تأکید کرد: متقاضیان جراحیهای زیبایی باید پیش از هر اقدامی، از طریق منابع رسمی مانند سایت نظام پزشکی، از صلاحیت پزشک اطمینان حاصل کنند و نهادهای مسئول نیز باید با معرفی پیجها و کلینیکهای جعلی، مانع از به خطر افتادن سلامت جامعه شوند.
در نهایت باید گفت موضوعی که مستقیماً با جان و سلامت مردم سروکار دارد و در کنار آن خسارات مالی سنگینی نیز به دنبال دارد، شایسته اولویت بالاتر در رسیدگی و اطلاعرسانی است. آسیب این تخلفات بهمراتب جدیتر از فعالیتهای خارج از چارچوب چند چهره مجازی است و چشمپوشی از آن، به بهای جان مردم تمام میشود.
