شب یلدا اتفاقاً یکی از گرانیگاههای فرهنگی و اجتماعی کشور است که بهرغم آنکه عمر این آیین به حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمیگردد، اما هنوز تَر و تازه است و رسم و رسوم شیرینی دارد.
این شب نه تنها در ایران که در چندین کشور همسایه از ترکیه، افغانستان، پاکستان، تاجیکستان و ازبکستان نیز گرامی داشته میشود و جز برخی اقلام خوراکی و شیرینیهای این سرزمینها که متغیر است، بر باور مشترکی تأکید دارد که آن امید به آینده و رفتن سرما و آغاز فصل کشت است.
این شب و آیینهای آن از چند منظر در فرهنگ ایرانی جایگاهی مهم دارد که در ادامه به آن اشاره میرود؛
یلدا از یک منظر بر دید و بازدید از بزرگان خانواده و فامیل تأکید دارد و در این شب، خانوادهها حول محور پدر و مادر یا پدربزرگ و مادربزرگ کنار هم جمع میشوند، یک عادت پسندیده فرهنگی و اجتماعی که در شریعت اسلام نیز از آن با عنوان «صله ارحام» اشاره و به آن تأکید شد. در سخنان پیامبر برگزیده اسلام آمده است خداوند در روز قیامت به کسی که قطع رابطه میکند با خویشاوندان خود، نگاه نمیکند.
دومین قوت فرهنگی آیین شب یلدا به «امیدافزایی» است. این شب که در نیمکره شمالی همزمان است با طولانیترین شب سال در اساطیر ایرانی، شب تولد خورشید معرفی شده و برای فلات ایران که منطقهای با دوره سرمای طولانی بود، نویدبخش فرارسیدن بهار و آغاز فصل کشت و کار است و مردم این سرزمین با چنین نگاهی در طولانیترین و احتمالاً سیاه و سردترین شب سال کنار هم مینشستند، میگفتند و میخندیدند و جمع خود را گرم میساختند به این امید که بهزودی بهار فراخواهد رسید.
سومین نقطه قوت فرهنگی آیین شب یلدا تمرکز آن بر خواندن آیاتی از قرآن و همچنین انس با دیوان حافظ بوده است که این شب را از حالت یک جشن معمولی مانند جشن تولد خارج کرده و به این شب وجهی معنوی و ارزشمند میدهد.
وقتی اقتصاد دچار این سطح از تنش و ناپایداری میشود و معیشت مردم تحت انواع فشارها قرار میگیرد تاجاییکه بسیاری از اقلام غذایی و همچنین مایحتاج ضروری از سفره طیف وسیعی از مردم حذف میشود و کارشناس تلویزیون به مردم توصیه میکند به جای برنجی که بسیار گران شده است، جو بخورند و دولت نیز هیچ برنامه مشخصی برای تدبیر این مشکلات ندارد، چگونه میتوان انتظار داشت چنین آیینهایی زنده بماند و به نسلهای آینده بهدرستی منتقل شود ؟
دولتمردان و همچنین نمایندگان مجلس شورای اسلامی حتماً از تلاطم در بازار ارز و همچنین گرانی قیمت بنزین که بر قیمت همه کالاها و خدمات اثرگذار است، آگاهی دارند و اینکه چرا اقدامی انجام نمیدهند سوالی است که ما نیز پاسخ دقیق آن را نمیدانیم.
ما نمیخواهیم کام خوانندگان را در این شب روشن تلخ کنیم و همچنان تأکید داریم گاهی سپیدی و تلألو خورشید، از تاریکترین قسمت افق آغاز میشود. مردم ما نیز بهرغم همه مشکلات و همچنین گرانی و نگرانی خانوادهها از آینده خود و فرزندانشان، باز به یلدا باور دارند و فکر میکنند نباید از امید دست بکشند و در بررسی میدانی خود از بازار، زنان و مردانی را دیدیم که آمده بودند تا از آیین فرهنگی خود صیانت کنند حتی با مدیریت خرید و انجام خریدهایی کمتر از آنچه که نیاز دارند و ما باید به همت این افراد آفرین بگوییم.
شب یلدای ۱۴۰۴ را به همه شهروندان ایران تبریک میگوییم و آرزو داریم آفتاب که در بهار ۱۴۰۵ فرارسید، مانند صبح صادق باشد و بسیاری از مشکلات اقتصادی و معیشتی جامعه ایمانی ما را مانند برف زمستانی، آب کند و محو سازد و از این روزها تنها خاطرهای بد و نامطلوب در اذهان ما بماند.
