حوزه علمیه؛ نهادی ریشهدار با مأموریتی تمدنی
به گزارش خبرنگار روزنامه جمله، آیتالله علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه کشور، در نشست خبری همایش بینالمللی «یکصدمین سالگشت بازتأسیس حوزه علمیه قم» و آیین نکوداشت حضرت آیتاللهالعظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، با اشاره به جایگاه تاریخی و تمدنی این نهاد علمی و دینی، اظهار کرد: حوزه علمیه نهادی ریشهدار با پیشینهای کهن است که همواره در مسیر خدمت به علم، دین، جامعه و مردم گام برداشته و خواهد برداشت.
وی با تبیین چهار مؤلفه بنیادین حوزههای علمیه، افزود: «دانشبنیانی» بهعنوان محور تولید و تعالی علمی؛ «اخلاقمداری» همراه با پایبندی به سنتهای ریشهدار معنوی؛ «مردمی بودن» بهمثابه پیوندی ناگسستنی با بطن جامعه؛ و در نهایت «سیاستورزی صحیح» در چارچوب حکمت و مصلحت دینی، شاخصهایی هستند که مسیر حرکت حوزه را ترسیم میکنند.
از مردم برخاسته و به سوی مردم در حرکت است
مدیر حوزههای علمیه کشور در ادامه با تأکید بر مردمیبودن حوزه علمیه، خاطرنشان کرد: حوزه و روحانیت بدون مردم هیچ است، حوزه از مردم برخاسته و همواره رو به سوی مردم داشته است.
نقش ایران در تاریخ اندیشه دینی
وی با اشاره به نقش کلیدی ایرانیان در تمدن اسلامی، عنوان کرد: ایران هیچگاه منفعل و صرفاً پذیرنده اسلام نبوده، بلکه پرچمدار اندیشه دینی بوده است، فلذا حوزههای علمیه جهان نیز همواره لبریز از دانشمندان ایرانی بودهاند.
حوزه قم؛ زاده شرایط سخت، طلایهدار تحول علمی
آیتالله اعرافی در ادامه با مرور تاریخ حوزه علمیه قم، اظهار کرد: این حوزه در میانه دو جنگ جهانی و در شرایط دشوار سیاسی و فرهنگی با تلاش آیتالله حائری یزدی شکل گرفت، فلذا درخشش امام خمینی(ره) نیز نقطه عطفی در تاریخ حوزه و انقلاب اسلامی بود.
پیشگامی در علوم نو و گسترش جهانی معارف قم
مدیر حوزههای علمیه کشور، قم را الگویی در تولید مردمسالاری دینی دانست و خاطرنشان کرد: امروز بیش از ۱۰۰ قلمرو علمی در حوزه قم فعال است؛ از فقه معاصر و فلسفه نو تا تحولات در علوم حدیث؛ همچنین قریب ۵۰۰ مرکز علمی بانوان در کشور فعالیت میکنند و در بیش از ۱۰۰ کشور جهان، مدارس علوم اسلامی با الهام از قم شکل گرفتهاند.
لزوم ورود حوزه به عرصههای نوین مانند هوش مصنوعی
وی با اشاره به چالشهای جدید تمدنی، تصریح کرد: حوزه علمیه باید هوشمندانه وارد مباحث نوین مانند هوش مصنوعی شود، اگر در این زمینه مثل فضای مجازی منفعل بمانیم، عقب خواهیم ماند، انسان امروز نیازمند تحلیل فلسفی، فقهی و اخلاقی درباره این پدیده است.
تعامل با دانشگاه و نگاه به آینده
عضو فقهای شورای نگهبان با یادآوری دغدغه قدما درباره پیوند حوزه و دانشگاه، بر ضرورت تقویت این تعامل تأکید و خاطرنشان کرد: تطبیق مباحث حوزه با نیازهای جوانان و شرایط زمانه، از الزامات امروز است، حوزه باید از چالشهای تطور نهراسد و با نگاهی علمی، مباحث را تا سطح فتوا پیش ببرد.
صدمین سال حوزه قم؛ تجلیل، تولید و تداوم
به گزارش جمله، آیتالله اعرافی در پایان گفت: برای این همایش بینالمللی بیش از ۳۰۰ اندیشمند مشارکت داشتهاند، ۲۵ جلد اثر علمی آماده و نزدیک به ۳۰ ویژهنامه منتشر شده است، فلذا تجلیل از آیتالله حائری و امام راحل نباید ما را از نگاه به آینده بازدارد، حوزه نیازمند گامهای بزرگتر برای تعمیق علمی و پاسخگویی به نسل جدید است.
آغاز قرن دوم؛
از گذشته درخشان تا آیندهنگری علمی
گذشت صد سال از بازتأسیس حوزه علمیه قم به دست آیتالله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، این نهاد ریشهدار دینی با برگزاری همایشی بینالمللی، وارد قرن دوم حیات علمی و تمدنی خود میشود؛ رویدادی که با پیام رهبر انقلاب، حضور مراجع تقلید و رونمایی از آثار برجایمانده از مؤسس حوزه نوین قم، نگاهی عمیق به گذشته، حال و افق پیشروی حوزه خواهد داشت.
احیای میراث مؤسس حوزه با انتشار آثار ناشناخته
به گزارش خبرنگار روزنامه جمله، حجتالاسلاموالمسلمین مقیمی حاجی، دبیرکل همایش، با اشاره به تلاشهای چهار ساله در راستای احیای میراث علمی آیتالله العظمی حائری یزدی، اظهار کرد: برای نخستین بار، بیست جلد از آثار علمی و تقریرات دروس ایشان، تحت عنوان موسوعه علمی تنظیم و آماده رونمایی شده است که برخی از این آثار تاکنون منتشر نشده بودند و برخی نیز برای نخستینبار تصحیح و بازنشر میشوند.
حوزه قم؛ از آغاز تا جریانسازی در علوم نوین
وی افزود: حوزهای که صد سال پیش توسط آیتالله حائری بازتأسیس شد، بستر رشد علوم مختلف دینی، اخلاقی و حتی نجوم و هیئت شد، فلذا این آغاز، منشأ گسترش علمی بزرگان دیگری چون آیتالله بروجردی و امام خمینی(ره) شد و امروز نیز حوزه علمیه قم در تراز جهانی ایفای نقش میکند.
حضور فعال ۳۱ گروه علمی و عملکردی
دبیرکل این همایش در ادامه با بیان اینکه از سال ۱۴۰۰، فعالیت ۲۵ گروه علمی و ۶ گروه عملکردی در دبیرخانه همایش آغاز شده، خاطرنشان کرد: این گروهها با مشارکت علما و اندیشمندان حوزه به واکاوی ابعاد دانشی و عملکردی حوزه در یک قرن اخیر پرداختهاند که نتیجه این تلاشها بهصورت مقالات، کتب، آثار فرهنگی و تصویری در همایش ارائه خواهد شد.
برنامههای تفصیلی همایش: از نشستهای تخصصی تا تعامل حوزه و دانشگاه
وی تصریح کرد: این همایش دو روزه در تاریخ ۱۷ و ۱۸ اردیبهشت ماه جاری برگزار میشود که روز نخست با پیام رهبری معظم انقلاب آغاز و در ادامه با ۲۵ نشست تخصصی در موضوعاتی چون فقه، اصول، تفسیر، رسانه، مدیریت، روانشناسی و هنر ادامه مییابد، همچنین در روز دوم، چهار همایش تخصصی با محورهای «حوزه و بینالملل»، «تبلیغ»، «انقلاب و مقاومت»، و «حوزه، بانوان و خانواده» برگزار خواهد شد، ناگفته نماند همایش پنجم با عنوان «حوزه، دانشگاه و تحول علوم انسانی اسلامی» نیز با دو هفته تأخیر برگزار خواهد شد.
پیشگامی در علوم نو و گسترش جهانی معارف قم
مقیمی حاجی در پایان با تأکید بر نقش مردمی حوزه، گفت: حوزه از دل مردم برخاسته و هویت آن با جامعه گره خورده است و تا زمانی که حوزه علمیه نسبت خود را با مردم، اخلاق و علم حفظ کند، میتواند راه آینده را با اقتدار طی کند.
