البته در اسفند سال ۱۴۰۱ و در دولت مرحوم رییسی در سطح شورای عالی امنیت ملی تصمیم بر این گرفته شد که مسیر مناسبات تهران و ریاض اشتباه است و نیاز به اصلاح دارد و پکن یکی از بهترین نقشآفرینیهای سیاسی خود را انجام داد و ترمیم و ارتقای مناسبات بین دو کشور با میانجیگری چین آغاز شد و مدت کوتاهی پس از آن، مناسبات کنسولی دو کشور نیز از سر گرفته شد.
این روزها هر کس از مناسبات راهبردی بین تهران و پکن سخن میگوید، برخی به وی نقد میکنند که این چه مناسبات راهبردی است که چین از سرمایهگذاریهای بلندمدت در ایران خودداری میکند و تنها به «تریدینگ»-تجارت- با تهران بسنده میکند و مثلاً نفت خام را با تخفیفهای ویژه از ما میخرد.
البته این نقد وارد است اما جواب آن نه در پکن و خیانتِ دولت چین که در برخی خطاهای خود ماست که جای پرداختن به آن خارج از حوصله این مقال است اما به همین چند بسنده میکنیم که «اقتصاد ترسو است» و امکان تحقق سرمایهگذاری آن هم از نوع خارجی در سرزمینی که مورد کمترین تهدید دشمنان خود قرار داشته باشد، تقریباً صفر است و لازم است ما در گام نخست با استفاده از ابزار دیپلماسی، آن تهدیدها را از بین ببریم.
اما بهرغم آن نقد، باور داریم چین یک شریک راهبردی برای ما است از این منظر که این ظرفیت را دارد تا با همکاری برخی شرکای منطقهای خود باب مذاکره را بین ما و کشورهای مهم منطقه چون عربستان باز نگه دارد، بابی که بسته شدن آن هیچ زیانی به عربستان نمیرساند اما به ما چرا.
چین همچنین کشوری است که بر اقتصاد و توسعه اقتصادی با کشورهای بسیاری در منطقه و جهان همت گماشت و بهتر از هر کسی میداند برافروختهشدن جنگ یا تنش در منطقه به نفع پکن نیست.
چین بر نزدیکی تهران و ریاض تأکید دارد چون میداند عربستان سعودی متحد نزدیک ایالات متحده آمریکا است و دستِ کم تا روزی که دونالد ترامپ در کاخ سفید حضور دارد، عربستان میتواند بر جلوگیری حمله مجدد اسراییل به تهران، اثرگذار باشد به عبارت روشنتر مناسبات سیاسی و دیپلماتیک تهران و پکن در این مقطع از زمان، میتواند به تقویت امنیت سرزمینی ما کمک کند.
باز هم جای خرسندی است که تصمیمگیران ارشد در تهران نیز متوجه این موضوع هستند و روز گذشته دیدیم معاونان وزرای امور خارجه سه کشور در تهران نشستی با محوریت تحکیم مناسبات با هم داشتند و پس از آن با «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جلسهای برگزار کردند.
وزیر امور خارجه در این دیدار با قدردانی از رویکرد سازنده چین در موضوعات منطقهای غرب آسیا، بر تعهد ایران به تحکیم روابط با کشورهای همسایه از جمله عربستان سعودی بر اساس سیاست حسن همجواری تاکید کرد و در این راستا به روند روبهرشد روابط بین تهران-ریاض در زمینههای مختلف مورد علاقه طرفین و رایزنیهای دو کشور بهویژه در سطح وزرای امور خارجه اشاره کرد.
عراقچی همچنین نقش چین در تقویت صلح و ثبات بینالمللی و کمک به صیانت از چندجانبهگرایی و حاکمیت قانون و نیز تحکیم همکاریها میان جهان در حال توسعه را بسیار مهم توصیف کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران و چین مصمم به استفاده از همه ظرفیتهای موجود برای گسترش روابط دوجانبه هستند.
این نشست و همچنین نوع رویکرد فعلی مدیران ارشد نظام تأیید میکند آنان نیز برنامه دارند از جایگاه سازنده چین بهعنوان میانجیگر استفاده کنند و همچنین به تقویت مناسبات خود با ریاض نیز نه بهعنوان تاکتیک که هدف واقعی تمرکز کردند.
باور ما این است که در این مقطع و با توجه به نزدیکی ویژه عربستان با آمریکا و همچنین تهدیدی که رهبران کشورهای عربی از ناحیه اسراییل احساس میکنند، نزدیکی تهران به پکن و ریاض موجب خواهد شد سایه تهدید و جنگ مجدد اسراییل از سر ایران دور شود.
این تحلیل البته به معنای آن نیست که تهران از حملات اسراییل هراس دارد یا توان مقابله به مثل را ندارد، حرف ما آن است که ایران برای ثبات اقتصادی و همچنین جبران برخی ناترازیهای فاجعهبار که دامنگیر مردم شده است، ترجیح میدهد وارد تنش و جنگ با اسراییل یا آمریکا نشود و در این مسیر، چین و همچنین عربستان شرکای راهبردی هستند.
