در همایش «صیانت از حریم راه» که در آذربایجان غربی برگزار شد، بر این نکته تأکید شد که ساختوسازهای بدون مجوز، ایجاد راههای دسترسی غیرمجاز و تصرف اراضی حریم راه، همچنان از مخربترین عوامل تهدیدکننده ایمنی راهها و زیرساختهای جادهای محسوب میشوند. طبق قانون ایمنی راهها، هرگونه فعالیت در حریم قانونی راه بدون اخذ مجوز، تخلف محسوب شده و مشمول برخورد حقوقی است.
در همین چارچوب، ارتقاء سامانه ثبت تخلفات حریم راه امکان پایش یکپارچه، مستمر و مبتنی بر دادههای مستند را فراهم کرده است. این سامانه با قابلیتهای جدید خود میتواند اطلاعات مرتبط با تصرفات، عملیات عمرانی غیرمجاز، تغییرات کاربری و ساختوسازهای مشکوک را با دقت بیشتری ثبت و در اختیار واحدهای نظارتی و قضایی قرار دهد. نتیجه این تحول، کوتاه شدن مسیر برخورد قانونی و افزایش اثربخشی اقدامات پیشگیرانه است.
از دیگر برنامههای جاری در حوزه مدیریت حریم راه، اجرای پروژه تهیه «نقشههای حریم راهها» از سال ۱۴۰۲ است؛ نقشههایی که در سه بخش شامل پنجره واحد زمین، حدنگاری راهها و بهرهبرداری فنی مورد استفاده قرار میگیرد. این پروژه قرار است پایگاه اطلاعاتی جامعی برای مدیریت زمینهای مجاور راهها ایجاد کند و زمینه رفع اختلافات حقوقی و تسریع روند تصمیمگیری را فراهم آورد.
همزمان با تقویت ابزارهای فناورانه، موضوع ایجاد ساختاری منسجم برای برخورد با تجاوزات حریم راه نیز در دستور کار قرار دارد. بررسیها برای تشکیل «یگان حفاظت حریم راه» ادامه دارد؛ یگانی که هدف آن انسجامبخشی به فعالیتهای نظارتی، افزایش حضور میدانی و جلوگیری از مداخلات غیرقانونی خواهد بود.
در بخش قضایی نیز، حفظ حریم راهها بهعنوان بخشی از صیانت از حقوق عامه مورد توجه قرار گرفته و برخورد با راههای دسترسی غیرمجاز در استان آذربایجان غربی سرعت یافته است. این رویکرد، همراه با توجه به تأمین اعتبارات لازم برای تملک قانونی مسیرها، موجب کاهش اختلافات و تسهیل در اجرای احکام مرتبط خواهد شد.
ترکیب سه رویکرد فناورانه، حقوقی و اجرایی از ارتقای سامانه ثبت تخلفات گرفته تا تهیه نقشههای حدنگاری و شکلگیری ساختارهای حفاظتی چشماندازی روشن از آینده مدیریت حریم راه را ترسیم میکند. آیندهای که در آن، کنترل هوشمند به جای واکنشهای دیرهنگام مینشیند و صیانت از راهها به شیوهای علمیتر، مستندتر و کارآمدتر انجام خواهد شد.