جاستین رولات، خبرنگار ارشد بی بی سی در حوزه محیط زیست در مقاله ای نوشته: کشورها فقط زمان محدودی دارند تا برای جلوگیری از بدترین تأثیرات تغییر اقلیمی در جهان اقدام کنند. در اینجا چند دلیل را ذکر میکنم تا ثابت کنم چرا سال ۲۰۲۱ میتواند سال مهمی در مبارزه با گرمایش […]
جاستین رولات، خبرنگار ارشد بی بی سی در حوزه محیط زیست در مقاله ای نوشته: کشورها فقط زمان محدودی دارند تا برای جلوگیری از بدترین تأثیرات تغییر اقلیمی در جهان اقدام کنند. در اینجا چند دلیل را ذکر میکنم تا ثابت کنم چرا سال ۲۰۲۱ میتواند سال مهمی در مبارزه با گرمایش کره زمین باشد. کووید-۱۹ مسئله بزرگ سال ۲۰۲۰ بود، در این مورد هیچ شکی وجود ندارد. اما من امیدوارم که تا پایان سال ۲۰۲۱ ، واکسیناسیون شروع و تمام شده باشد و همه ما بیشتر از ویروس کرونا در مورد آب و هوا صحبت کنیم. اما ۲۰۲۱ مطمئناً یک سال حساس برای مقابله با تغییرات آب و هوا خواهد بود. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل به من گفته که فکر میکند زمان “موفقیت یا شکست” این مسئله فرا رسیده است. بنابراین با توجه به روحیه خوشبینی سال نو در اینجا دلیل میآورم که چرا خود من هم معتقدم ۲۰۲۱ میتواند پیشبینی عواقب وخیم را خنثی کرده و شاهد دستیابی به موفقیتی بلندپروازانه در مورد آب و هوا باشد.
کنفرانس حساس آب و هوا
در نوامبر ۲۰۲۱ رهبران جهان در گلاسگو در بریتانیا تجمع میکنند تا جانشینی برای توافق نشست مهم سال ۲۰۱۵ پاریس کسب کنند. توافق پاریس از این جهت مهم بود که تقریباً اولین باری بود که همه ملل جهان گرد هم میآمدند و توافق میکردند که همگی به راه حل مسئله نیاز دارند. مسئله مهم این است که تعهداتی که کشورها برای کاهش انتشار کربن در آن برعهده گرفتند تحقق نیافت.
در پاریس، جهان توافق کرد با پایان دادن به روند افزایش درجه حرارت جهانی تا ۲ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح قبل از انقلاب صنعتی تا پایان قرن، از بروز بدترین عواقب تغییرات آب و هوا جلوگیری کند. هدف این بود که در صورت امکان افزایش دما را زیر ۱.۵ درجه سانتیگراد نگه دارند. ما از این مسیر خارج شدهایم. طبق روال فعلی انتظار میرود جهان ظرف ۱۲ سال یا کمتر از سقف ۱.۵ درجه سانتیگراد بالاتر برود و افزایش دما تا پایان قرن به ۳ درجه برسد. طبق مفاد توافق پاریس، کشورها قول دادند هر پنج سال یک بار گرد آیند و اهداف بلندپروازانه خود در مورد کاهش تولید کربن را مطرح کنند. قرار بود این پیشبینی در نوامبر سال ۲۰۲۰ در گلاسگو اتفاق بیفتد. به خاطر همهگیر شدن کرونا کنفرانس امسال برگزار نشد. بنابراین اجلاس گلاسگو ۲۰۲۱ فرصت خوبی به ما می دهد تا تلاش برای کاهش کربن را شدت بخشیم.
کشورها در حال حاضر به روند کاهش عمیق کربن میپیوندند
مهمترین اطلاعیه مربوط به موضوع تغییر شرایط اقلیمی در سال گذشته کاملاً بیرنگ و بو بود. در مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر، شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، اعلام کرد که چین قصد دارد تا سال ۲۰۶۰ تولید کربن را به صفر برساند.
طرفداران حفظ محیط زیست از این سخن به حیرت آمدند. کاهش کربن همیشه اقدامی پرهزینه تلقی شده است، اما حالا آلودهسازترین کشور روی زمین – کشوری که مسئول حدود ۲۸ درصد تولید گازهای گلخانهای در جهان است- متعهد شده بود که بدون قید و شرط چنین کند آن هم صرف نظر از اینکه سایر کشورها از آن پیروی بکنند یا نکنند. این یک چرخش کامل نسبت به مذاکرات گذشته بود که هر کشوری بیم داشت که ممکن است متحمل هزینههای کربنزدایی از اقتصاد خود شود در حالیکه دیگران کاری نمیکنند اما از نتیجه مثبت این اقدام برخوردار میشوند. و چین یکه و تنها نیست.
بریتانیا اولین اقتصاد بزرگ در جهان بود که از نظر قانونی در ژوئن ۲۰۱۹ به کاهش تولید کربن به صفر متعهد شد و اتحادیه اروپا نیز در مارس ۲۰۲۰ از آن پیروی کرد. از آن زمان ژاپن و کره جنوبی به بیش از ۱۱۰ کشوری پیوستهاند که به گفته سازمان ملل به هدف رسیدن به صفر در اواسط قرن حاضر متعهد شدهاند. این کشورها روی هم مسئول تولید بیش از ۶۵ درصد از گازهای گلخانهای و شامل بیش از ۷۰ درصد اقتصاد جهانی هستند. با انتخاب جو بایدن در ایالات متحده، بزرگترین اقتصاد جهان هم دوباره به گروه کاهش کربن پیوسته است.
پس از اعلام تعهد لفظی مانند نشست پاریس، این کشورها باید جزئیات برنامه عملی خود برای دستیابی به تعهد خودشان را ارائه کنند و این بخش مهمی از دستور کار نشست مهم گلاسگو خواهد بود. اما اینکه به طور لفظی هم گفتهاند چنین هدفی دارند یک تغییر خیلی قابل توجه است که البته باعث اهمیت نشست گلاسگو در بریتانیا میشود.
انرژی های تجدیدپذیر ارزانترین انرژی
به نظر من دلیل خوبی وجود دارد که شماری از کشورهایی که میگویند قصد صفر کردن تولید کربن را دارند این کار را واقعا انجام دهند. و دلیل من کاهش هزینه تولید انرژی تجدیدپذیر است که به طور کلی بر محاسبات مربوط به کربنزدایی اثر دارد.
در اکتبر سال ۲۰۲۰ ، آژانس بینالمللی انرژی، که یک سازمان بین دولتی است، به این نتیجه رسید که طرحهای واقعا خوب برای تولید انرژی خورشیدی اکنون “ارزانترین منبع برق در تاریخ” است. در مورد ساخت نیروگاه های جدید هم تولید انرژیهای تجدیدپذیر اغلب ارزان تر از انرژی از سوختهای فسیلی است.
و اگر ملل جهان سرمایهگذاری در زمینه انرژی هیدرولیکی، خورشیدی و بادی خودشان را طی چند سال آینده افزایش دهند ممکن است هزینه حتی بیشتر کاهش پیدا کند تا جایی که حتی از لحاظ اقتصادی منطقی باشد که این نوع نیروگاهها جایگزین نیروگاههای زغالسنگی و گازوئیلی و گازی فعلی شود.
دلیل من این است که هزینه تولید انرژی تجدیدپذیر از منطق تولید بعضی کالاها پیروی میکند به این معنی که هرچه بیشتر تولید کنید، محصول ارزانتر میشود. این همانند افزایش عرضه در بازار است که هر چه بیشتر عرضه شود قیمت آن کمتر میشود البته مشروط به اینکه هزینه تولید هم کم شود.
به این وضعیت فکر کنید: سرمایهگذاران برای انجام کاری صحیح دنبال سوددهی خود میروند و نیازی نیست که برای این کار در معرض ارعاب فعالان سبز قرار گیرند و دولتها میدانند که با افزایش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در اقتصاد خود ، با ارزانتر و قابل رقابت کردن انرژیهای تجدیدپذیر در همه جا، به سرعت انتقال به انرژی بدون کربنی در سطح جهان کمک می کنند. ویروس کرونا حس آسیبپذیری ما را متزلزل و به ما یادآوری کرده است که ممکن است دنیای ما از راههایی که نمیتوانیم کنترل کنیم به هم بریزد.
کووید همچنین مهمترین شوک اقتصادی پس از رکود بزرگ را به همراه داشته است. در پاسخ به این شرایط دولتها بستههای محرک اقتصادی برای راهاندازی مجدد اقتصاد خود طراحی و اجرا کردهاند. خبر خوب این است که این نوع سرمایهگذاریها به ندرت – شاید هرگز – ارزانتر از حالا برای دولت ها نبوده است چون نرخ بهره در سراسر جهان در حدود صفر یا حتی منفی است. این یک فرصت بیسابقه برای ایجاد تحولی است که اصطلاحا به آن “بازسازی گذشته بهتر” میگویم. اتحادیه اروپا و جو بایدن در ایالات متحده قول دادهاند تریلیونها دلار سرمایهگذاری سبز داشته باشند تا اقتصاد آنها راه بیفتد و روند کربنزدایی را آغاز کنند.
هر دو اظهار داشتهاند که امیدوارند کشورهای دیگر نیز به آنها بپیوندند و همانطور که من گفتم این امر به کاهش هزینههای تولید انرژی تجدیدپذیر در سطح جهان کمک میکند. اما آنها همچنین هشدار میدهند که در کنار این هویج، قصد دارند از یک چماق هم استفاده کنند – یعنی مالیات بر واردات کشورهایی که کربن بیش از حد تولید میکنند.
نظر اینها این است که ممکن است کارشان باعث شود کشورهایی که در کاهش کربن تعلل میکنند مانند برزیل، روسیه، استرالیا و عربستان سعودی هم با این وضعیت کنار بیایند. اما خبر بد این است که طبق اعلام سازمان ملل متحد، سرمایهگذاری کشورهای پیشرفته در تولید سوخت فسیلی ۵۰ درصد بیشتر از بخش دیگر است.