این دو کشور طی چند دهه اخیر مناسبات بسیار نزدیکی با هم داشته و دارند و در بسیاری از بازیهای منطقهای مانند جنگ یمن و انعقاد پیمانهای اقتصادی با آمریکا و دولتهای غربی بهموازات هم و در هماهنگی کامل با هم حرکت کردند و گاه حتی در یک جبهه بودند.
یکی از مختصات کشورهای عرب منطقه و بهطور خاص کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس این است که اختلافات خود را علنی نمیکنند و اگر هم علنی شد، پوشش و رویهی دیپلماتیک بر آن قرار میدهند مانند اختلافی که بین دوحه و ریاض در سال ۱۳۹۵ ایجاد و سبب شد برای چند سال مناسبات اقتصادی بین این دو کشور عضو شورا تقریباً قطع شود.
البته بین عربستان سعودی و قطر از ابتدای استقلال قطر در پایان دهه ۴۰ نوعی رقابت و همچنین بیاعتمادی دوجانبه برقرار بود و هر از گاهی این بیاعتمادی مانند یک دُمَل چرکین، سر باز میکرد و میان عربستان و مصر نیز اختلافاتی عمیق وجود داشته و دارد اما بین ریاض و ابوظبی تقریباً هیچ گاه هیچ مشکلی نبوده است و همین مایهی تعجب است و ادامه آن میتواند بلوکبندی قدرت در شورای همکاری خلیج فارس را به هم بزند و حتی زمینههای نزدیکی بیشتر عربستان به تهران را فراهم سازد.
ریشه اختلاف این دو کشور مهم در جهان عربی- اسلامی به یمن برمیگردد، کشوری که در آن چند سال به موازات هم و در کنار هم علیه حوثیها جنگیدند و امروز هر دو کشور قصد دارند انتفاع اقتصادی خود را از این حضور بردارند و بسیار محتمل است که اختلافات و تنشهای اخیر، دعوا برای لحاف ملا باشد یا آنچه که در ادبیات سیاسیون طرح میشود «تعارض منافع».
امارات طی چند هفته اخیر توانست نیروهای خود را در یمن بهموازات با مرزهای عربستان مستقر کند حضوری که گفته با هدف برخورداری از یک منطقه انرژی انجام شده است و عربستان سعودی این حضور را تهدیدی برای امنیت ملی خود میداند و از امارات عربی متحده خواست نیروهای خود را از مرزهای عربستان دور کند یا حمایت مالی و نظامی خود از هر نیروی یمنی که در این منطقه حضور دارد را متوقف نماید.
عربستان در اقدامی تازه از نیروهای مورد حمایت خود در یمن خواست به منطقهای از این کشور در نزدیکی مرز عربستان بیایند که هماکنون نیروهای مورد حمایت امارات در این منطقه مستقر هستند و همین احتمال تشدید تنش و حتی درگیری بین این نیروها را افزایش داده است هرچند دوطرف صراحتاً اعلام کردند قصدی برای درگیری ندارند.
با توجه به اینکه هم عربستان سعودی و هم امارات عربی متحده دو تن از طرفهای تجاری مهم ایالات متحده آمریکا هستند، این اختلاف میتواند چالشی جدی برای واشنگتن باشد و توقع میرود دونالد ترامپ بین دو کشور میانجیگری کند چون درگیریِ نیروهای نیابتی این دو کشور مهم عضو شورای همکاری خلیج فارس، به توافقنامههای اقتصادی آمریکا با ریاض و ابوظبی آسیب جدی وارد خواهد کرد.
همچنین بسیار محتمل است کشور عربستان سعودی در این میانه به این جمعبندی برسد که به کشورهایی چون ایران، نزدیک شود تا با توجه به اختلاف مهمی که تهران و ابوظبی بر سر مالکیت جزایر سه گانه خلیج فارس -تنب بزرگ، تنب کوچک و بوموسی- دارند، بتواند به برگ بازی و همچنین قدرت خود در منطقه بیفزاید.
تحلیل ما این است که تنش بین هر دو کشور اسلامی در شرایط فعلی، برگ برنده و جایزهای برای اسراییل است و لازم است از آن جلوگیری کرد و با توجه به مناسبات سیاسی و دیپلماتیک تهران با هر دو کشور، دوراندیشانه است اگر دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی نیز ورودی هوشیارانه به این موضوع با هدف رفع تنش داشته باشد.
البته احتمال بالا گرفتن تنش بین دو کشور زیاد نیست اما سیاست، جهانی است که گاه دورترین احتمالات نیز در این جهان قدر دیدند و بر صدر اتفاقات نشستند.
