بیم‌ها و امیدهای دیپلماسی
بیم‌ها و امیدهای دیپلماسی
امروز پنجاه‌وهفتمین روز از آتش‌بس موقت دوهفته‌ای است که با میانجی‌گری پاکستان و پس از چهل روز جنگ بین آمریکا و اسراییل با جمهوری اسلامی ایران برقرار شده بود، آتش‌بسی که با هدف توقف جنگ صورت گرفت و طرفین متعهد شدند به میز مذاکره برگردند و مشکلات را از مجرای دیپلماسی پیگیری کنند تا به صلح پایدار برسند.

پس از گذشت حدود دوماه از آغاز آتش‌بس، در چندین مورد، شاهد نقض آن بودیم که مانند حملات آغاز جنگ در ۹ اسفند سال گذشته، ارتش ایالات متحده آغازگر آن بود و جمهوری اسلامی ایران نیز دست به اقدام تلافی‌جویانه زد و آخرین دست از این حملات، بامداد روز گذشته بود اما همزمان هر دو طرف گفتند قصد ادامه دادن ندارند و همین تأییدی بر این است که چراغِ دیپلماسی روشن است.
همه کشورهای منطقه و همچنین قدرت‌های جهانی چون چین، روسیه و اتحادیه اروپا نیز بر ادامه همین روند تأکید دارند و این توقع جهانی نیز موجب شد آمریکا و ایران از ریل دیپلماسی خارج نشوند.
هراسی که جهان درخصوص نقل و انتقال انرژی و همچنین احتمال تکرار جنگی فرامنطقه‌ای دارد موجب شد سران بسیاری از کشورها با تهران و واشنگتن در ارتباط باشند و بر تعهد دو طرف بر مذاکره تا رسیدن به توافق تأکید کنند.
روز گذشته در تماسی تلفنی میان نخست‌وزیری ژاپن با «مسعود پزشکیان» رییس‌جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر بر موضع توکیو مبنی بر اهمیت حل و فصل بحران از مسیر مذاکره و گفت‌وگو تاکید و ادامه ارتباط نزدیک و تبادل نظر مستمر درباره تحولات منطقه‌ای و مذاکرات صلح میان تهران و واشنگتن توافق شد.
سانائه تاکایچی در این گفت‌وگوی تلفنی اعلام کرد که برقراری آرامش و حل و فصل بحران از طریق گفت‌وگو از اولویت‌های اصلی ژاپن است.
وی پس از گفت‌وگو در مقر نخست‌وزیری به خبرنگاران گفت که دو طرف بر ادامه تبادل نظر و ارتباط نزدیک توافق کرده‌اند.
تاکایچی در این تماس بر انتظار ژاپن از ایران برای نشان دادن حداکثر انعطاف‌پذیری و تسریع در دستیابی به توافق میان واشنگتن و تهران تاکید کرد و گفت: «ما قویاً امیدواریم که توافق هرچه سریع‌تر حاصل شود.»
البته در میان این امیدها، تهدیدات و بیم‌هایی نیز در کمین این آتش‌بس است. در عین حالی‌که به نظر می‌آید آمریکا نیز تمایلی به آغاز مجدد جنگ ندارد و «دونالد ترامپ» ترجیح می‌دهد مشکلات بین دو کشور را از طریق راهکارهای دیپلماتیک دنبال کند، در برخی موضوعات اختلاف نظر طرفین به حدی عمیق است که نمی‌توان امیدوار به حل همه مسائل میان دو کشور بود.
نکته‌ای که می‌توان آن را تهدید جدی برای دیپلماسی بین تهران و واشنگتن دانست اسراییل است. بنیامین نتانیاهو که از آغاز مخالف برقراری آتش‌بس بود و تا امروز نیز همه تلاش خود را برای شکست آن انجام داد، چند روزی است حملات به لبنان را تشدید کرده است و هدف وی نیز شکست آتش‌بس است.
اسراییل می‌داند توقف جنگ در همه جبهه‌ها یکی از شروط جمهوری اسلامی ایران برای آغاز مذاکرات بود و همچنین از تعلق خاطر مقامات تهران به حزب‌الله آگاهی دارد و به همین دلیل و برخلاف توافق صلحی که با لبنان دارد، فراتر از روز لیتانی در خاک لبنان جلو رفت و عملاً حاکمیت سرزمینی این کشور را نقض کرد.
این اقدام اسراییل، انتقادات بسیاری از جمله توسط برخی دول اروپایی به دنبال داشت اما تا این لحظه تل‌آویو توجهی به آن از خود نشان نداد اما تهران در پاسخ به این اشغالگری تازه، به‌طور جدی تهدید کرد از مذاکرات صلح کنار خواهد کشید هرچند سخن از نقض آتش‌بس یا آغاز مجدد حملات نگفت.
اقدامات جنایتکارانه اسراییل در خاک لبنان که طی حدود دو دهه اخیر بی‌سابقه است، تنها یک هدف دارد و آن توقف مذاکرات صلح بین تهران و واشنگتن است اما بسیار بعید است که ایالات متحده آمریکا برابر میل نتانیاهو عمل کند و جنگ را مجدداً آغاز کند.
شرایط برای منطقه و جهان، شرایط خطیری است و توقف حرکت کشتی‌ها در تنگه هرمز به معضلی برای بسیاری از کشورها تبدیل شده است اما امیدواری برای رسیدن به یک توافق جامع و صلح پایدار نیز هنوز از بین نرفته است و جریانی که با تلاش پاکستان آغاز شد، امروز در میانه بیم‌ها و امیدها به راه خود می‌رود.

لینک کوتاه :