گروه سیاسی جمله؛ درحالیکه خبرنگاران مازندرانی در فرودگاه شهدای ساری منتظر فرود هواپیمای وزیر کشور بودند، خبر رسید که خلبان به دلیل نداشتن دید کافی از فرود در ساری منصرف شده و به تهران بازمیگردد. این خبر برای استانی که سبزترین خطه ایران است و همیشه آلودگی هوا و ریزگردها را از صفحه تلویزیون تماشا میکرد، شوکه کننده بود.
وقتی دو دهه پیش اقلیم شناسان ایرانی هشدار دادند که جنوب و شرق ایران به زودی گرفتار ریزگرد و طوفانهای شن خواهد شد، کمتر کسی از جمله مسئولان دولتی مسئله را جدی گرفتند. آنها معتقد بودند این حرف ها علمی نیست و حتی برخی آن را تشویش اذهان عمومی دانسته و خواستار برخورد با این افراد شدند.
همین اتفاق ده سال بعد تکرار شد، با این تفاوت که اینبار شرق و جنوب کشور دیگر به ریزگردها عادت کرده و آن را بعنوان بخشی از زندگی روزمره خود پذیرفته بود، اما حالا دانشمندان هشدار میدادند که اگر اقلیم و محیط زیست جدی گرفته نشود با خشک شدن دریاچه ارومیه تبریز خالی از سکنه میشود و اگر فکری اساسی نکنید به زودی شمال کشور نیز در محاصره ریزگردها قرار خواهد گرفت.
بازهم اما کسی آنچنان که باید ماجرای ریزگردها در شمال را جدی نگرفت، هرچند بابت دریاچه ارومیه نگران شد و برای آن بودجه تعیین کرد. حالا همه آن هشدارها به واقعیت پیوسته است. جنوب و شرق ایران در غباری از ناکارآمدی و بی تفاوتی حاکمیت دفن شده، دریاچه ارومیه در آستانه نابودی کامل لیته، مناطق مرکزی نظیر یزد و اصفهان و قم با خاطر فرونشست فوری زمین مواجهند و در آخرین دستاورد، ریزگردها به مازندران و گلستان رسیدهاند.
هرچند معلوم بود که اینبار هم کسی مسئولیت را نمی پذیرد و برای این اتفاق توجیحی خواهد یافت که البته چنین نیز شد و هواشناسی مازندران اعلام کرد دلیل آلودگی شدید هوا صحرای قره قروم ترکمنستان است. اما محققان این توجیه را قبول ندارند و معتقدند در بحث ریزگردهای استان گلستان اینکه بگوییم منبع آن صرفا از ترکمنستان است، بیشتر به فرافکنی شبیه است چرا که قبلا آب رودخانه اترک از خراسان به سمت استان گلستان سرازیر میشد و تالابهای آلاگل، آلماگل و آجی گل را سیراب میکرد، درحالی که بعد از احداث سد شیریندره روی رودخانه اترک باعث شدیم که ۹۰ درصد از تالابهای گفته شده، خشک شوند.
در همین خصوص عباس محمدی، گنشگر محیط زیست با اشاره به اینکه عکسهای ماهوارهای و اظهارات مقامات مسئول منبع ریزگردهای دیروز در استان گلستان را از کشورهای آسیایی میانی و خصوصا ترکمنستان اعلام کرده است، به خبرآنلاین میگوید: «گفته میشود بخاطر عقبنشینی آب دریای خزر در کشورهای آسیای میانی، فضا و کانونی از ریزگرد تشکیل شده است که احتمال میرود با افزایش پدیده ریزگرد در مناطق شمالی کشور روبهرو شویم.»
این کنشگر ادامه میدهد: «این اولین بار نیست که استانهای شمالی با پدیده ریزگرد مانند استانهای جنوبی و مرکزی کشور روبهرو میشوند و پیش از این نیز در گیلان، شرق و غرب استان مازندران و گلستان نیز شاهد گرد و خاک و ریزگرد بودیم.»
او تاکید میکند: «اساسا منبع و منشا ریزگردها در کشور ما حاکمرانی بد است، متاسفانه چه در حوزه سیاست داخلی و چه در حوزه سیاست خارجی خودمان را درگیر موضوعات و مسائلی کردهایم که اولا ملی نیستند، ثانیا اساسا حل آن مسائل از توان و اراده ما خارج است.»
محمدی با بیان اینکه پافشاری و ماندن بر مسائلی که دغدغه ملی نیست، باعث شده از حل مسائل مهمتر باز بمانیم، ادامه میدهد: «در همین مورد ریزگردها ملاحظه میکنید که از شمال غربی تا جنوب شرقی و از شمال شرقی تا جنوب غربی کشور یعنی چهار گوشه کشور با مساله گرد و خاک و ریزگردها روبهرو شده است.»
کارشناسان اعلام کردهاند اگر به شهرستان نکا سفر کنید، خصوصا در مسیر این شهر به سمت ساری شاهد کوههایی هستید که شبیه کوههای مناطق کویری مرکز ایران شدهاند و هیچ پوشش گیاهی ندارند، نتیجه این اتفاقات در این مناطق در شمال کشور اینگونه شده که وقتی خشکسالی میشود، ریزگردها بلای جان مردم است و وقتی بارشها زیاد میشود، سیل به راه میافتد.
