سخنگوی سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران با اشاره به اجرای طرح گسترده ارزیابی ایمنی ساختمانها در پایتخت، گفت: با اقدامات انجامشده و همکاری دستگاههای مختلف، تعداد ساختمانهای بسیار پرخطر تهران از ۱۲۹ مورد به ۵۴ ساختمان کاهش یافته است.
جلال ملکی در تشریح آخرین وضعیت ایمنی ساختمانهای شهر تهران اظهار کرد: سازمان آتشنشانی در سالهای اخیر با هدف کاهش حوادث، ارتقای ایمنی و ارائه خدمات بهتر در حوزه آتشسوزی و بحرانها، طرح بازدید و ارزیابی ایمنی همه اماکن و ساختمانها را در دستور کار خود قرار داده و در این مسیر از ظرفیتهای مختلف استفاده کرده است.
به گزارش ایسنا، وی افزود: در سالهای اخیر بیش از ۸۰ هزار ساختمان توسط کارشناسان آتشنشانی مورد بازدید و ارزیابی قرار گرفتهاند که برخی از این ساختمانها چندین بار بازدید شدهاند و تمامی آنها دستورالعملها و اخطارهای لازم را دریافت کردهاند. البته این تعداد تنها بخشی از ساختمانهای شهر تهران را شامل میشود، اما با تمام توان و ظرفیت در حال انجام این مأموریت هستیم. این اقدام بر اساس تجربیات کشورهای پیشرفته و حرفهای در حوزه ایمنی انجام شده و نتایج خوبی نیز به همراه داشته است.
ملکی با اشاره به دستهبندی ساختمانها از نظر میزان خطر، گفت: پس از ارزیابیها، ساختمانها در چهار گروه «بسیار پرخطر»، «پرخطر»، «میانخطر» و «کمخطر» طبقهبندی شدند. در ابتدا ۱۲۹ ساختمان بسیار پرخطر با کاربریها، قدمتها و شرایط مختلف شناسایی شد.
سخنگوی سازمان آتشنشانی تهران ادامه داد: خوشبختانه با اقدامات مؤثر انجام شده از جمله بازدیدهای مستمر، حضور و همراهی شهرداری و شورای شهر، ورود جدی و مقتدرانه دستگاه قضایی و همچنین اقدامات فرهنگی و آموزشی، امروز تعداد ساختمانهای بسیار پرخطر به ۵۴ مورد کاهش یافته است و امیدواریم با همکاری مالکان، در ماههای آینده این تعداد باز هم کمتر شود.
وی با اشاره به چالشهای موجود در مسیر ایمنسازی برخی ساختمانها اظهار کرد: بخش قابل توجهی از اماکن تجاری، پاساژها و ساختمانهای دولتی از مرحله بسیار پرخطر خارج شدهاند، اما بخش زیادی از ساختمانهای باقیمانده، مسکونی هستند که ایمنسازی آنها با دشواریها و ملاحظات خاصی همراه است. در این زمینه رایزنیهایی با مالکان انجام شده و در مواردی نیز به نتایج مثبتی رسیدهایم که امیدواریم این روند ادامه پیدا کند. ملکی درباره ساختمانهای پرخطر نیز گفت: حدود ۴۰ هزار ساختمان در سطح «پرخطر» قرار دارند که مدتهاست دستورالعملهای ایمنی به آنها ابلاغ شده و پیگیریها و مذاکرات لازم با مالکان و متصرفان این ساختمانها نیز در حال انجام است.
سخنگوی سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران در پایان تأکید کرد: اجازه نخواهیم داد تعداد ساختمانهای بسیار پرخطر و پرخطر دوباره افزایش پیدا کند و تلاش ما بر این است که با همکاری مالکان و متصرفان، هرچه بیشتر از تعداد این ساختمانها کاسته شود تا ایمنی شهروندان به شکل پایدار تأمین شود.
تهران شهری است با بافتی ناهمگون؛ ترکیبی از برجهای نوساز، ساختمانهای میانسال و بناهایی که عمر آنها از چند دهه فراتر رفته است. در چنین شرایطی، هرگونه حادثه آتشسوزی یا بحران ساختمانی، نه یک اتفاق استثنایی، بلکه پیامد طبیعی فرسودگی، تراکم و ضعف ایمنی محسوب میشود. از این منظر، اجرای طرح گسترده بازدید و ارزیابی ایمنی ساختمانها توسط سازمان آتشنشانی را باید یک ضرورت دیرهنگام دانست؛ ضرورتی که اگر سالها پیش بهصورت سیستماتیک دنبال میشد، شاید امروز فهرست ساختمانهای پرخطر اینچنین طولانی نبود.
بازدید بیش از ۸۰ هزار ساختمان در سالهای اخیر، نشاندهنده تغییر رویکرد آتشنشانی از یک نهاد صرفاً عملیاتی به نهادی مبتنی بر مدیریت ریسک است. طبقهبندی ساختمانها در چهار سطح خطر، امکان تصمیمگیری هدفمند و مداخله مرحلهبندیشده را فراهم کرده و از پراکندگی اقدامات جلوگیری میکند. اما واقعیت این است که این عدد، تنها بخشی از کل ساختمانهای تهران را پوشش میدهد و همچنان بخش قابلتوجهی از شهر، خارج از دایره ارزیابیهای دقیق قرار دارد؛ موضوعی که نباید در سایه آمارهای مثبت پنهان بماند.
نکته مهمتر، نقش هماهنگی بین دستگاهی در کاهش ساختمانهای بسیار پرخطر است. ورود قاطع دستگاه قضایی، همراهی شهرداری و شورای شهر و حتی اقدامات فرهنگی و آموزشی، نشان میدهد که ایمنی شهری یک مسئله تکنهادی نیست. تجربه حوادث تلخی مانند پلاسکو بهخوبی ثابت کرد که بیتفاوتی، تعارض منافع و تعلل مدیریتی میتواند هزینههایی جبرانناپذیر برای شهر و شهروندان به همراه داشته باشد. کاهش آمار ساختمانهای بسیار پرخطر را میتوان نشانهای از عبرتآموزی مدیریت شهری از همین تجربههای تلخ دانست.
با این حال، تمرکز بیش از حد بر کاهش ساختمانهای «بسیار پرخطر» نباید باعث غفلت از لایه بعدی بحران شود؛ یعنی ساختمانهای «پرخطر» که تعداد آنها حدود ۴۰ هزار مورد اعلام شده است. این عدد، بهمراتب نگرانکنندهتر از آمار ساختمانهای بسیار پرخطر است، زیرا نشان میدهد دامنه ناایمنی در تهران گسترده و عمیق است. اگر این ساختمانها بهموقع ایمنسازی نشوند، تنها مسئله زمان است که بخشی از آنها به فهرست بحرانیها اضافه شوند.
چالش اساسی دیگر، ایمنسازی ساختمانهای مسکونی است. برخلاف مراکز تجاری یا اداری که میتوان با ابزارهای قانونی سختگیرانهتری با آنها برخورد کرد، در حوزه مسکن، مدیریت شهری با مجموعهای از محدودیتهای اجتماعی و اقتصادی روبهروست. بسیاری از مالکان توان مالی لازم برای اجرای کامل دستورالعملهای ایمنی را ندارند و برخی نیز به دلیل ناآگاهی یا بیاعتمادی، همکاری لازم را نشان نمیدهند. در چنین شرایطی، صرف صدور اخطار یا تهدید به برخورد قضایی، نمیتواند راهحل پایدار باشد.
اینجاست که نقش سیاستهای تشویقی، تسهیلات مالی، و حتی بازنگری در مقررات شهری پررنگ میشود. ایمنسازی ساختمانها باید از یک «هزینه اضافی» به یک «سرمایهگذاری ضروری» در ذهن شهروندان تبدیل شود. بدون مشارکت واقعی مالکان و ساکنان، هیچ طرح ایمنیای حتی دقیقترین و سختگیرانهترین آن به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
در نهایت، تأکید سازمان آتشنشانی بر جلوگیری از افزایش دوباره ساختمانهای بسیار پرخطر و پرخطر، اگرچه رویکردی درست و ضروری است، اما نیازمند تداوم نظارت، شفافیت اطلاعات و پاسخگویی عمومی است. انتشار دورهای آمار، اطلاعرسانی شفاف درباره وضعیت ایمنی محلات و تقویت مطالبهگری شهروندان میتواند این روند را تثبیت کند.
ایمنی شهری، پروژهای کوتاهمدت یا وابسته به یک مدیریت خاص نیست؛ فرآیندی مستمر است که موفقیت آن در گرو پیوند میان قانون، فرهنگ، اقتصاد و مشارکت اجتماعی است. کاهش آمار ساختمانهای بسیار پرخطر، گام مهمی در این مسیر محسوب میشود، اما آینده ایمن تهران زمانی تضمین خواهد شد که هیچ ساختمانی، حتی در دورافتادهترین محلهها، از دایره توجه و مسئولیت خارج نماند.
