شهلا منصوریه- دبیر گروه اجتماعی/ شاید عجیب به نظر برسد، اما در دنیای امروز، افرادی وجود دارند که بزرگترین آرزویشان، داشتن شناسنامه است. کسانی که می خواهند دیده و خواسته شوند. در میان زنده ها به راحتی نفس بکشند و از زندگی لذت ببرند؛ آنهایی که از داشتن حقوق شهروندی و خدمات […]
شهلا منصوریه-
دبیر گروه اجتماعی/
شاید عجیب به نظر برسد، اما در دنیای امروز، افرادی وجود دارند که بزرگترین آرزویشان، داشتن شناسنامه است. کسانی که می خواهند دیده و خواسته شوند. در میان زنده ها به راحتی نفس بکشند و از زندگی لذت ببرند؛ آنهایی که از داشتن حقوق شهروندی و خدمات عمومی و دولتی بی بهره هستند و به رسمیت شناخته نمی شوند. اما حالا قانون اعطای تابعیت فرزندان حاصل ازدواج با توابع خارجی از طریق مادر ایرانی بعد از کش و قوس های فراوان سرانجام نهایی شد و در ماه های پایانی دولت تدبیر و امید نتیجه داد و پس از کش و قوس های فراوان برای کودکانی که بدون هویت متولد شده اند شناسنامه ایرانی صادر می شود. کودکانی که دیگر بعد از این نباید نگران روزهای بی هویتی خود به دلیل داشتن پدر خارجی باشند و پس از این با هویت ایرانی از مزایای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی برخوردار خواهند شد.
با تصویب قانون اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی، مشکل خیلی ها را که مادر ایرانی و پدر غیر ایرانی دارند حل خواهد کرد؛ بخصوص نسلی که از مادر ایرانی و پدری عراقی یا افغان هستند. آنهایی که در ایران به دنیا آمده و بزرگ شده اند اما از بسیاری حقوق اولیه شهروندی محروم هستند.
فرضش هم دردناک است که کسی جز خود شخص نتواند هویتش را اثبات کند! کسی آنها را درک نکند؛ برای کسی مهم نیست که چه برسرشان می آید. به گفته یکی از مادرانی که همسر خارجی دارد بی شناسنامه بودن درد بی درمانی است.
صدور شناسنامه و برخورداری از حق تحصیل
کارشناسان حقوق معتقدند که صدور شناسنامه در راستای حمایت از فرزندان حاصل از ازدواج اتباع با مادران ایرانی را امتیاز بزرگ و واقعه مبارکی است. صدور شناسنامه برای کودکانی که بلاتکلیف بودند و شناسنامه ای نداشتند، امتیاز ویژه ای از سوی دولت است اما به هر حال این امر نباید موجب سوءاستفاده دیگران شود. به این معنا که ازدواج اتباع با زنانی ایرانی به گونه ای باب شود که اتباع بیگانه بعد از ازدواج با زنان ایرانی صاحب فرزند شوند و مادر و فرزند را تنها بگذارند.
به گفته عبدالصمد خرمشاهی این نگرانی واقعی است چرا که در بسیاری از موارد مشاهده شده است اگرچه ازدواج ها شرعی است ولی چون در دفترخانه ها ثبت نمی شوند تعهد و ضمانت اجرایی نداشته و برخی از اتباع بعد از ازدواج با زنان ایرانی، این زنان را به همراه فرزندان شان رها می کنند و بعد از آن زن ایرانی در مضیقه مالی شدیدی قرار می گیرد. این حقوقدان در همین زمینه افزود: این بعد قضیه جای بحث و تامل دارد، نباید به همین سادگی شاهد انبوه فرزندان حاصل از ازدواج اتباع و مادران ایرانی باشیم که پدران شان خانواده شان را ترک کرده اند. باید به موازاتی که برای این افراد شناسنامه صادر می کنیم فکری هم به حال این قضیه شود.
۵۰ هزار کودک مادران ایرانی شناسنامه ندارند
در آبان ماه سال ۱۳۹۷ معصومه ابتکار معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با تکیه بر آمار وزارت کار، از حدود ۵۰ هزار کودک بدون شناسنامه در کشور خبر داد که با تصویب لایحه دولت در مجلس شناسامه می گیرند البته آمار غیررسمی بیش از این است و بسیاری از کودکان بازمانده از تحصیل نیز این مشکل را دارند. طی روزهای آینده نیز وی در صفحه توییتری خود با بیان اینکه تلاشها به حاصل نشست و قانون اجرایی شد، از صدور اولین شناسنامه برای فرزند مادر ایرانی و پدر خارجی خبر داد و افزود: این مطالبه مادران ایرانی با تلاشهای مجلس دهم و دولت دوازدهم محقق شد.
همچنین منصور حاجی مدیر کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران اعلام کرد: نخستین شناسنامه فرزند حاصل ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی طبق مصوبه سال ۱۳۹۸ مجلس شورای اسلامی ایران، صادر و تحویل شد. در اجرای قانون تابعیت مصوبه مجلس شورای اسلامی ایران، ۱۸هزار و ۳۰۰ نفر از افراد متقاضی این قانون در سایت اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران و وزارت کشور ثبت نام کردند که اولین شناسنامه ایرانی در کشور توسط اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران صادر و تحویل متقاضی شد.
مدیر کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران ادامه داد: از تعداد افرادی که در سایت یادشده ثبت نام کرده اند، یکهزار و ۵۱ پرونده برای صدور شناسنامه ایرانی تشکیل و در حال انجام مراحل اجرایی بوده و یک هزار و ۴۰۰ پرونده نیز در دست اقدام است.
سخنگوی سازمان ثبت احوال کشور نیز گفت که متقاضیان دریافت تابعیت ایرانی حاصل از ازدواج مادر ایرانی و پدر خارجی برای جلوگیری از هرگونه سوء استفاده در داخل کشور به استانداریها و در خارج از کشور به کنسولگریهای ایران مراجعه کنند.
به گفته سیف الله ابوترابی، هرگونه ثبت نام برای ارائه اطلاعات مشمولان قانون اعطای تابعیت به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی برای دریافت شناسنامه، فقط از طریق استانداریها و کنسولگری ها خواهد بود، بنابراین سایر اقدامات از طریق جایگاههای غیر تعریف شده مثل کافی نتها و غیره مورد تایید نیست.
صدور شناسنامه اتباع ایرانی
در ماده ۱۲ قانون ثبت احوال کشور در خصوص ثبت ولادت آمده است: ولادت هر طفل در ایران اعم از اینکه پدر و مادر طفل ایرانی یا خارجی باشند باید به نماینده یا مأمور ثبت احوال اعلام شود و ولادت اطفال ایرانیان مقیم خارج از کشور به مأمور کنسولی ایران در محل اقامت و اگر نباشد به نزدیکترین مامور کنسولی و یا سازمان ثبت احوال کشور اعلام می شود، هر یک از اشخاص زیر می توانند با مراجعه به ادارات ثبت احوال نسبت به اعلام ولادت و اخذ شناسنامه نوزاد اقدام کنند. پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه، مادر در صورتی که ازدواج او قانونا به ثبت رسیده باشد، وصی یا قیم یا امین با ارائه مدارک ذیربط، متصدی یا نماینده موسسه ای که طفل به آنجا سپرده شده است و صاحب واقعه که سن او ۱۸ سال تمام به بالا باشد. بر اساس اعلام نتایج آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ از سوی مرکز آمار کشور ۲.۱ درصد جمعیت را اتباع تشکیل میدهند که از این میزان، ۹۷.۸ درصد اتباع افغانستان هستند واستان تهران، خراسان رضوی، اصفهان، کرمان و قم بیشترین تعداد اتباع را در کشور دارند.
اکنون بسیاری از مادران ایرانی از تصویب این قانون ارزشمند خرسند هستند که فرزندان شان با صدور شناسنامه ایرانی هویت واقعی می یابند و می توانند پله های ترقی را یکی پس از دیگری همچون سایر فرزندان این مرز و بوم طی کنند.
