آغوش خانواده، مقصد نهایی حمایت‌های بهزیستی
آغوش خانواده، مقصد نهایی حمایت‌های بهزیستی
آیین یادبود فرزندان سازمان بهزیستی در سوگ «پدر شهید امت»، حضرت آیت‌ا... سید علی خامنه‌ای (قدس‌ا... نفسه الزکیه) با حضور رئیس سازمان بهزیستی کشور، سخنگوی دولت و جمعی از فعالان حوزه کودک و نوجوان در مجتمع خدمات بهزیستی و شیرخوارگاه آمنه برگزار شد.

سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور:
جامعه کودک‌دوست، میراث رهبر شهید است
به گزارش جمله، سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور در این آیین با تبریک فرارسیدن هفته بهزیستی و چهل‌وششمین سالگرد تأسیس این سازمان، اظهار کرد: حضور فرزندان عزیزمان در شیرخوارگاه آمنه، که نماد کودکی ایران است، جلوه‌ای از پاسداشت یاد و نام رهبر شهید به شمار می‌رود.
وی با اشاره به برگزاری آیین یادبود ۴۷ کودک شهید جنگ ۱۲ روزه در همین مجموعه پس از پایان جنگ، افزود: امروز نیز کودکان به یاد آقای شهید در این مراسم حضور یافته‌اند تا یاد و راه ایشان زنده بماند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با بیان این‌که رهبر شهید توجه ویژه‌ای به کودکان داشت، خاطرنشان کرد: اگر جامعه‌ای برای کودکان آماده و مهیا شود، مسیر توسعه و پیشرفت آن هموار خواهد شد. ما نیز باید با تأسی از نگاه ایشان، جامعه‌ای کودک‌دوست بسازیم و برای آینده نسل‌های بعدی سرمایه‌گذاری کنیم.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت:
راه رهبر شهید را با «ما می‌توانیم» ادامه می‌دهیم
در ادامه، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت با گرامیداشت یاد رهبر شهید و دیگر شهدای کشور، اظهار کرد: ای کاش امروز در شرایطی گرد هم می‌آمدیم که ناچار به سخن گفتن از نبود رهبر شهیدمان نبودیم، اما واقعیت را باید پذیرفت و برای ادامه راه ایشان آماده بود.
وی با اشاره به شعار «باید برخاست»، تأکید کرد: نباید فراموش کنیم که رهبر شهید برای ایران، مردم و عزت این سرزمین جان خود را فدا کرد و امروز وظیفه همه ما ادامه دادن همان مسیر است.
سخنگوی دولت در ادامه با اشاره به سخنان یکی از کودکان حاضر در مراسم درباره مفهوم سرپرستی، خاطرنشان کرد: سرپرست تنها کسی نیست که در خانه حضور دارد؛ هر کسی که به انسان عزت، اعتماد به نفس و باور «ما می‌توانیم» ببخشد، در حقیقت نقش پدر را ایفا می‌کند. اکنون اگر احساس می‌کنیم پدر بزرگی را از دست داده‌ایم، باید با تلاش بیشتر برای تحقق آرمان‌های او، راهش را ادامه دهیم.
وی در ادامه توانمندسازی فردی، خدمت به مردم و تلاش برای آبادانی ایران را مهم‌ترین مسئولیت نسل امروز دانست و عنوان کرد: ایران میراثی ارزشمند و تمدنی کهن است که باید آن را حفظ کنیم و با همدلی و مشارکت، آبادتر از گذشته به آیندگان بسپاریم.
مهاجرانی در پایان با قدردانی از تلاش‌های دلسوزانه خانواده بزرگ بهزیستی، گفت: خدمات ارزشمند این مجموعه در مسیر حمایت، توانمندسازی و همراهی با جامعه هدف، جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی و شایسته تقدیر و قدردانی است.

سید حسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور:
بهزیستی در دهه پنجم فعالیت نیازمند «پوست‌اندازی» است
در ادامه، سیدحسن موسوی چلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر این‌که سازمان بهزیستی پس از بیش از چهار دهه فعالیت نیازمند بازنگری جدی در ساختار و شیوه ارائه خدمات است، اظهار کرد: بهزیستی در دهه پنجم فعالیت خود باید از یک نهاد صرفاً حمایتی به سازمانی پیشرو در حوزه سلامت اجتماعی تبدیل شود؛ تحولی که مستلزم حذف فعالیت‌های موازی، توسعه خدمات خانواده‌محور، تقویت پیشگیری و شجاعت در مطالبه‌گری است.
وی افزود: اگرچه سازمان بهزیستی پس از انقلاب اسلامی شکل گرفت، اما حاصل تجمیع ۱۵ بنیاد و نهاد فعال پیش از انقلاب است و امروز بیش از چهار دهه تجربه در حوزه خدمات اجتماعی دارد. طبیعی است که هر سازمانی پس از این مدت نیازمند آسیب‌شناسی، بازنگری و انطباق با نیازهای روز جامعه باشد.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در ادامه خاطرنشان کرد: منطق مدیریت ایجاب می‌کند گذشته را آسیب‌شناسی کنیم، شرایط امروز را بشناسیم و با نگاهی آینده‌نگر، مسیر جدیدی را طراحی کنیم. بر همین اساس، در معاونت سلامت اجتماعی تمامی برنامه‌های جدید بر پایه گزارش‌های تحلیلی و آسیب‌شناسی عملکرد سال گذشته تدوین شده است.
وی از تدوین و اجرای ۳۰ برنامه جدید در معاونت سلامت اجتماعی خبر داد و گفت: تقریباً تمامی این برنامه‌ها حاصل بررسی‌های کارشناسی و گزارش‌های تحلیلی همکاران در سراسر کشور است و هیچ برنامه‌ای بدون پشتوانه علمی و شواهد میدانی طراحی نشده است.
موسوی چلک با اشاره به توسعه مراکز سلامت اجتماعی، یادآور شد: بررسی‌های کارشناسی نشان داد که اگر خدمات روزانه سلامت اجتماعی در دسترس خانواده‌ها قرار گیرد، بخش قابل توجهی از کودکانی که امروز وارد مراکز نگهداری می‌شوند، هرگز از خانواده جدا نخواهند شد. به همین دلیل توسعه این مراکز یکی از اولویت‌های اصلی سازمان در سال جاری است.
وی ادامه داد: همچنین با هدف جلو

گیری از اقامت غیرضروری افراد در مراکز شبانه‌روزی، خدمات «امداد در خانه» نیز به شکل قابل توجهی توسعه یافته است تا خدمات حمایتی در محیط خانواده ارائه شود و رویکرد خانواده‌محوری بیش از گذشته تحقق یابد.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر این‌که گستره آسیب‌های اجتماعی امروز با چهار دهه قبل قابل مقایسه نیست، عنوان کرد: بهزیستی دیگر تنها سازمان ارائه‌دهنده مستمری، وسایل کمک‌توانبخشی یا حمایت از افراد دارای معلولیت نیست؛ امروز این سازمان باید متولی سلامت اجتماعی کشور باشد و در کنار حمایت اجتماعی، به ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی مردم نیز بپردازد.
وی تصریح کرد: متأسفانه هنوز بسیاری از مردم و حتی برخی مسئولان، بهزیستی را تنها با معلولان، ایتام یا کمک‌های حمایتی می‌شناسند، در حالی که مأموریت این سازمان بسیار گسترده‌تر از این نگاه سنتی است و باید به سمت ارتقای سلامت اجتماعی همه مردم حرکت کند.
موسوی چلک با بیان این‌که تحقق این هدف تنها با مشارکت سایر دستگاه‌ها امکان‌پذیر است، اظهار کرد: مسائل اجتماعی ماهیتی فرابخشی و فراقوه‌ای دارند و هیچ سازمانی به تنهایی قادر به حل آنها نیست.
وی در ادامه پنج ویژگی اساسی را برای بهزیستی آینده برشمرد و گفت: نخستین ویژگی، فراگیر بودن خدمات است؛ به این معنا که همه مردم، فارغ از محل زندگی خود، باید امکان دسترسی به خدمات بهزیستی را داشته باشند. دومین شاخص، کفایت خدمات است چرا که خدمات باید متناسب با نیازهای واقعی مردم و شرایط زیست‌بوم هر منطقه طراحی شود. ارائه خدمات محدود و مقطعی نمی‌تواند مشکلات اجتماعی را حل کند و تحقق این هدف نیز نیازمند همکاری همه بخش‌های نظام رفاه و تأمین اجتماعی کشور است. سومین شاخص، جامعیت خدمات است، چرا که نظام اجتماعی کشور هنوز بیش از حد بر مداخلات پس از وقوع آسیب متمرکز است، در حالی که سه سطح پیشگیری شامل آگاه‌سازی عمومی، مداخله بهنگام و جلوگیری از تکرار آسیب باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در ادامه تاکید کرد: علاوه بر این، برنامه‌های اجتماعی نباید صرفاً فردمحور باشند، بلکه باید خانواده و جامعه نیز در کانون مداخلات قرار گیرند؛ زیرا بسیاری از آسیب‌ها ریشه در ساختار خانواده و محیط اجتماعی دارند.
وی چهارمین شاخص را پایداری خدمات دانست و بیان کرد: برنامه‌های اجتماعی نباید وابسته به حضور یا تغییر مدیران باشند. خدماتی مانند اورژانس اجتماعی یا خط مشاوره ۱۴۸۰ نمونه‌هایی از برنامه‌های ماندگار هستند که باید الگوی سایر اقدامات قرار گیرند.
موسوی چلک اثربخشی را پنجمین ویژگی برشمرد و گفت: باید شجاعت داشته باشیم برنامه‌هایی را که دیگر کارآمد نیستند متوقف کنیم و منابع را به سمت اقدامات مؤثرتر هدایت کنیم. استمرار یک برنامه صرفاً به دلیل سابقه اجرا، به معنای موفقیت آن نیست.
وی با تأکید بر ضرورت تحول در دهه پنجم فعالیت سازمان، اظهار کرد: بهزیستی باید در قبال وظایف قانونی خود مسئولیت‌پذیر باشد و در کنار آن، مطالبه‌گری حرفه‌ای و کارشناسی را نیز در دستور کار قرار دهد. مطالبه‌گری به معنای تقابل نیست، بلکه دفاع منطقی از حقوق جامعه هدف و پیگیری اجرای قوانین است.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در ادامه تصریح کرد: همه مشکلات با افزایش بودجه حل نمی‌شود؛ بخشی از مسائل به فعالیت‌های موازی، ساختارهای ناکارآمد و ضرورت اصلاح فرآیندها بازمی‌گردد و این موارد نیازمند بازنگری اساسی است.
وی در ادامه از بازنگری در برنامه «رهسپاری» خبر داد و گفت: واقعیت این است که همه کودکانی که از مراکز نگهداری خارج می‌شوند، زندگی موفقی را تجربه نمی‌کنند و نباید این واقعیت را نادیده گرفت.
موسوی چلک ادامه داد: به همین دلیل، خدمات مددکاری و حمایت‌های اجتماعی پس از خروج از مراکز در حال بازنگری و تقویت است تا فرزندان پس از استقلال نیز از حمایت‌های لازم برخوردار باشند و احتمال بروز مشکلات اجتماعی برای آنان کاهش یابد.
وی در پایان با اشاره به حضور خود در یک کنگره بین‌المللی حوزه سلامت روان، گفت: در این نشست که با حضور نمایندگان بیش از ۱۲۰ کشور برگزار شد، طرح‌های سلامت روان اجرا شده در ایران مورد توجه کارشناسان قرار گرفت و بسیاری از شرکت‌کنندگان نسبت به اجرای چنین برنامه‌هایی در کشور ابراز شگفتی کردند. امروز بخش قابل توجهی از جامعه در معرض آسیب‌های روانی و اجتماعی قرار دارد و اگر مداخلات تخصصی و بهنگام انجام نشود، این مشکلات در آینده هزینه‌های سنگین‌تری را به جامعه تحمیل خواهد کرد؛ از این رو توسعه خدمات سلامت اجتماعی و روان، یکی از مهم‌ترین اولویت‌های سازمان بهزیستی در سال‌های آینده خواهد بود.

علیرضا محمدی، معاون سلامت اجتماعی اداره کل بهزیستی استان تهران:
هیچ مرکزی جای آغوش خانواده را نمی‌گیرد
در ادامه، علیرضا محمدی، معاون سلامت اجتماعی اداره‌ کل بهزیستی استان تهران با اشاره

به برگزاری آیین «به یاد بابا» در شیرخوارگاه آمنه، اظهار کرد: این برنامه با هدف گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید، که بر اساس قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست، پدر معنوی فرزندان فاقد سرپرست مؤثر محسوب می‌شود، برگزار شد.
وی افزود: مطابق بند نخست قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست، سرپرستی این فرزندان بر عهده ولی‌فقیه است و در بند دوم نیز سازمان بهزیستی به‌عنوان نایب ولی‌فقیه مسئولیت نگهداری، تربیت و آموزش آنان را بر عهده دارد. بر همین اساس، برنامه «به یاد بابا» با مشارکت مراکز و مؤسسات خیریه برگزار شد تا فرزندان بهزیستی یاد و خاطره پدر معنوی خود را گرامی بدارند.
معاون سلامت اجتماعی اداره‌ کل بهزیستی استان تهران در ادامه یادآور شد: بخش‌های متنوعی از جمله غرفه دل‌نوشته‌های کودکان، یادمان شهدای جنگ ۱۲ روزه و اجرای سرود و کلیپ‌هایی با صدای خود فرزندان تدارک دیده شد. استقبال از دل‌نوشته‌های کودکان بسیار چشمگیر بود و آثار برگزیده توسط خود آنان قرائت شد که فضای احساسی ویژه‌ای در مراسم ایجاد کرد.
وی با اشاره به برنامه‌های هفته بهزیستی، خاطرنشان کرد: این هفته فرصت مناسبی برای معرفی خدمات تخصصی سازمان بهزیستی به جامعه است و در همین راستا، چند برنامه و طرح جدید نیز افتتاح خواهد شد.
محمدی از اجرای طرح «سلامت اجتماعی خانواده» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های این معاونت نام برد و عنوان کرد: این طرح با هدف تحکیم بنیان خانواده، ارتقای مهارت‌های فرزندپروری ایمن و ارائه خدمات روان‌شناختی و مددکاری اجتماعی با رویکرد مدیریت مورد اجرا می‌شود تا خانواده‌ها بتوانند در مواجهه با آسیب‌های اجتماعی حمایت تخصصی دریافت کنند.
وی همچنین از راه‌اندازی مراکز روزانه حمایتی برای کودکان خبر داد و گفت: این مراکز به‌ویژه برای خانواده‌هایی طراحی شده که به دلیل مشکلات معیشتی یا اشتغال والدین، امکان مراقبت روزانه از فرزندان خود را ندارند تا کودکان در طول روز از خدمات آموزشی، تربیتی و حمایتی بهره‌مند شوند و شب را در کنار خانواده و به‌ویژه در آغوش مادر سپری کنند.
معاون سلامت اجتماعی اداره‌ کل بهزیستی استان تهران با تأکید بر این‌که هیچ مرکز شبانه‌روزی جایگزین خانواده نمی‌شود، تاکید کرد: هرچند مراکز نگهداری بهزیستی از حضور روان‌شناسان، مددکاران اجتماعی و نیروهای متخصص برخوردارند، اما بهترین محیط برای رشد و شکل‌گیری دلبستگی ایمن کودک، خانواده است و سیاست اصلی سازمان نیز بازگشت کودکان به کانون خانواده است.
وی درباره فعالیت مراکز خانواده‌محور، تصریح کرد: این مراکز در گام نخست تلاش می‌کنند زمینه بازپیوند کودک با خانواده زیستی را فراهم کنند و در صورتی که این امکان وجود نداشته باشد، خانواده‌های واجد شرایط را برای فرزندخواندگی معرفی می‌کنند.
محمدی با اشاره به استقبال خانواده‌ها از فرزندخواندگی، بیان کرد: امروز تعداد متقاضیان واجد شرایط بیش از تعداد کودکان قابل واگذاری است و خوشبختانه بخش عمده کودکان واجد شرایط به خانواده‌ها سپرده شده‌اند.
وی در پایان با اشاره به وضعیت مراکز نگهداری استان تهران، گفت: در حال حاضر شیرخوارگاه آمنه و مرکز حضرت رقیه بیشتر از کودکان سه تا ۱۲ سال نگهداری می‌کنند و تنها مرکز شبیر پذیرای تعداد محدودی شیرخوار است که بخشی از آنان کودکان دارای بیماری‌های خاص و نیازمند مراقبت‌های تخصصی هستند؛ از این رو نگهداری آنان همچنان در مراکز تخصصی بهزیستی ادامه دارد.

منیژه جابری، مدیر شیرخوارگاه حضرت آمنه(س):
سرو یادبود، نماد یک دلبستگی ماندگار شد
در ادامه، منیژه جابری، مدیر شیرخوارگاه حضرت آمنه(س)، اظهار کرد: این مراسم با هدف گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب و با الهام از نگاه ایشان به کودکان به‌عنوان سرمایه‌های ارزشمند کشور برگزار شد.
وی افزود: رهبر شهید همواره بر اهمیت حمایت، توجه و سرمایه‌گذاری برای کودکان تأکید داشتند و این آیین نیز با همین رویکرد و برای زنده نگه داشتن یاد و خاطره ایشان برگزار شد.
مدیر شیرخوارگاه حضرت آمنه(س) با اشاره به مشارکت فرزندان مراکز شبه‌خانواده در برگزاری این مراسم، خاطرنشان کرد: تمامی برنامه‌های این آیین با محوریت کودکان و نوجوانان طراحی و اجرا شد و مراکز شبه‌خانواده استان تهران نیز در برگزاری آن مشارکت داشتند.
وی ادامه داد: تلاش شد فرزندان تحت سرپرستی سازمان بهزیستی در طراحی برنامه‌ها نقش داشته باشند و بخش‌های مختلف مراسم بر اساس پیشنهادها و نظرات آنان شکل گرفت تا این آیین، بازتابی از احساسات و نگاه خود کودکان باشد.
جابری در ادامه تصریح کرد: یک اصله درخت سرو در محوطه شیرخوارگاه حضرت آمنه(س) به یاد رهبر شهید غرس و نامگذاری شد تا به‌عنوان یادگاری ماندگار برای فرزندان این مرکز باقی بماند.
وی گفت: مقرر شده است در آینده نیز به یاد دیگر شخصیت‌های والامقام، درختانی در محوطه شیرخوارگاه کاشته و نامگذاری شود تا این فضا به محلی برای ثبت یاد و خاطره بزرگان تبدیل شود. فضای شیرخوارگاه آمنه سرشار از صمیمیت و ارادت فرزندان بهزیستی بود و این مراسم فرصتی برای بیان احساسات و گرامیداشت یاد شخصیتی بود که همواره بر اهمیت جایگاه کودکان تأکید داشت.
به گزارش جمله، در پایان این آیین، یک اصله درخت سرو به یاد رهبر شهید در محوطه شیرخوارگاه آمنه غرس و نام‌گذاری شد. همچنین از مجسمه یادبود این مراسم با حضور مسئولان و فرزندان بهزیستی پرده‌برداری شد.

  • نویسنده : فرزانه حسنی