دادستانی نظامی تهران اعلام کرد که سامانه دفاع موشکی، به دلیل شرایط میدانی دچار خطای بزرگی در محاسبات شد و بدون اخذ اجازه به هواپیمای اوکراینی شلیک کرد. این گزارش یک روز بعد از آنکه وزات خارجه تاریخ بازخوانی جعبه سیاه پرواز ۷۵۲ خطوط مسافربری هواپیمای بینالمللی اوکراین را اعلام کرد منتشر شده است. […]
دادستانی نظامی تهران اعلام کرد که سامانه دفاع موشکی، به دلیل شرایط میدانی دچار خطای بزرگی در محاسبات شد و بدون اخذ اجازه به هواپیمای اوکراینی شلیک کرد. این گزارش یک روز بعد از آنکه وزات خارجه تاریخ بازخوانی جعبه سیاه پرواز ۷۵۲ خطوط مسافربری هواپیمای بینالمللی اوکراین را اعلام کرد منتشر شده است. جعبه سیاه هواپیمایی مسافربری اوکراینی قرار است۳۰ تیر در فرانسه بازخوانی شود.
به گزارش «جمله» هجدهم تیرماه سال گذشته پرواز مسافربری شماره ۷۵۲ خطوط هوایی اوکراین ساعت ۶:۱۲ دقیقه صبح به وقت تهران از باند فرودگاه “امام خمینی(ره)” بلند شد تا پروازش را به سوی کییف آغاز کند، درست در همان ساعاتی که بسیاری از خطوط هوایی پرواز بر فراز ایران و عراق را به خاطر تنش نظامی متوقف کرده بودند. کمتر از سه دقیقه بعد دیگر خبری از این هواپیما به زمین نرسید. دقیقهای از قطع ارتباط نگذشته بود که ساکنان و رهگذران در شعاع چند کیلومتری صدای انفجاری مهیب و غریب را شنیدند. هواپیمای تهران-کییف با ۱۷۶ سرنشین سقوط کرده بود.
دقایقی بعد رسانهها خبر حادثه را دادند و خیلی زود مشخص شد که همه سرنشینها جانشان را از دست دادهاند. سازمان هواپیمایی کشوری ایران محل سقوط را صباشهر از توابع استان تهران اعلام کرد و یکی از مسئولان با قاطعیت در همان ساعت ابتدایی «نقص فنی» را دلیل سقوط خواند. اما ۳ روز بعد مشخص شد این هواپیمای مسافربری توسط شلیک اشتباه پدافند هوایی سپاه سقوط کرده است.
جزئیات حادثه از زبان آقای دادستان
روز گذشته غلامعباس ترکی دادستان نظامی استان تهران در دیدار با جمعی از خانوادههای جانباختگان فاجعه هواپیمای اوکراینی و تعدادی از وکلای آنان که در سازمان قضایی نیروهای مسلح برگزار شد، گفت: «هرچند پرداختن به جزئیات سانحه در حضور بازماندگان و خانوادههای شهدا سخت است. اما تشریح حادثه، به منظور طبیعی جلوه دادن و یا توجیه آن نیست».
ترکی با بیان اینکه در همان روز وقوع سانحه، پروندهای در دادسرای عمومی شهریار تشکیل شد، گفت:« ۳ روز بعد، در ۲۱ دی که ستاد کل نیروهای مسلح بعد از بررسیهای اولیه، علت سانحه را شلیک سامانه پدافندی بر اثر خطای انسانی اعلام کرد، به دستور رئیس قوه قضائیه، پرونده به سازمان قضایی نیروهای مسلح ارسال و هیئت قضایی دادسرای نظامی در همان روز تشکیل شد».
وی در مورد تاخیر سه روزه در اعلام وقوع حادثه و شلیک سامانه پدافندی گفت: «از جمله دلایلی که مسئولان مربوط در این زمینه اعلام کردهاند، ضرورت تحقیق و بررسی حداقلی برای روشن شدن چگونگی شلیک و وقوع سانحه، از جمله تحقیق از افراد مرتبط، پیاده شدن نوار مکالمات و فیلمهای ضبط شده، تطبیق گرافهای راداری و بررسی احتمالات و فرضیههای مطرح است که موضوع در دست بررسی است».
دادستان نظامی استان تهران گفت: «بررسیهای اولیه در حداقل زمان ممکن انجام شده به نحوی که در حوادث مشابه، پذیرش شلیک در این مدت زمان، بیسابقه بوده با این حال جمع بندی نهایی دادسرای نظامی در این خصوص پس از تکمیل تحقیقات خواهد بود».
این مقام قضایی با اشاره به آغاز تحقیق از متهمان به محض ارسال پرونده به دادسرای نظامی گفت: «در همان شب ۲۱ دی تعدادی از افرادی که در سامانه شلیک کننده و بخشهای بالادستی آن حضور داشتند به عنوان متهم احضار شدند و تحقیقات مبسوطی در همان شب انجام و یکی از متهمان بازداشت شد».
وی افزود: «در فرآیند تحقیقات، ۵ نفر دیگر به عنوان متهم تحت تعقیب قرار گرفتند که با قرار قانونی بازداشت شدند و در ادامه ۳ نفر از متهمان پس از انجام تحقیقات مقتضی با تودیع وثیقه آزاد شدند در حال حاضر ۳ نفر در بازداشت به سر میبرند».
ترکی در عین حال تأکید کرد: در طول تحقیقات، اگر افرادی به عنوان متهم شناسایی شوند طبعاً به اتهامات آنها رسیدگی میشود.
تحقیقات میدانی با دقت تمام انجام شده است
دادستان نظامی استان تهران با اشاره به دستورات قضایی برای اخذ گزارش سانحه از مراجع مسئول گفت: ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات، سپاه، پدافند هوایی، هواپیمایی کشوری و حتی مراجع علمی و دانشگاهی، گزارشهای خود را حسب دستورات صادره به دادسرای نظامی ارسال کردند. وی با بیان اینکه تحقیقات میدانی و معاینات محلی بدون هیچ مانعی از همه مراکز مرتبط جداگانه و با دقت تمام انجام شده است، افزود: «در جلسات متعدد بازپرسی، از افرادی به عنوان شهود و مطلع در پدافند هوایی، فرودگاه، تیم کنترل هوایی، نمایندگان پدافند هوایی مستقر در واحدهای مراقبت پرواز، فرد جامانده از پرواز ۷۵۲ و خلبان هواپیمایی آسمان به سبب مشاهداتشان در هنگام سانحه بهعمل آمد». این مقام قضایی همچنین به بررسی مکالمات انجام شده و فیلمها و صوتهای ارتباط واحد مراقبت پرواز با هواپیما و بین خود واحدها در بخشهای لشگری و کشوری و رادارها و سامانههای پدافندی همچنین جمع آوری فیلمهای کلیه دوربینهایی که مشرف به محل سقوط هواپیما بوده و افراد و اشخاص ثبت کرده اند و استعلامات مربوط به گراف راداری رادار پدافند هوایی و سایر مستندات فنی هواپیمایی اشاره کرد.
خطای سامانه؛ اشتباه کاربر!
دادستان نظامی تهران با اعلام اینکه دادسرای نظامی در بررسیها به یک سری از خطاها رسیده است، یکی از خطاهای تاثیرگذار و عمده در این سانحه را چنین عنوان کرد: سامانه سیاری که موشک شلیک کرده پس از راه اندازی مجدد به دلیل شرایط میدانی، شمال واقعی را دقیق تعیین نمیکند و همین اشتباه فاحش موجب میشود که سمت اهداف شناسایی شده توسط سامانه با اختلافی حدود ۱۰۵ درجه توسط اپراتور مشاهده شود و این خطا، مبنای یک سلسله اشتباهات دیگر قرار میگیرد و در نتیجه سامانه پدافندی دچار اشتباه میشود.
دادستان نظامی تهران گفت که شلیک موشک دوم پدافند هوایی سپاه به هواپیمای مسافربری اوکراین قابل پیشگیری بوده و اپراتور برای شلیک مجدد به هواپیما کسب مجوز نکرده است.
دادستان نظامی تهران گفت: «یکی از دو موشک روی هواپیما تاثیری نداشته و موشک دیگر در نزدیکی هواپیما منفجر شده است».
بر اساس این گفته دادستان نظامی این طور به نظر میآید که موشک دوم که به گفته او در نزدیکی هواپیما منفجر شده عامل اصلی سرنگون شدن آن بوده است.
او توضیح داد که کاربر سامانه پدافندی قبل از شلیک موشک اول «مشخصات هدف شناساییشده را به مرکز هماهنگی مربوط اعلام میکند، ولی پاسخی دریافت نمیکند و اطلاعات ثبت شده نشان میدهد که پیام سامانه دفاعی با مرکز هماهنگی مبادله نشده و قبل از مبادله پیام و دریافت پاسخ، متأسفانه کاربر اقدام به شلیک کرده است».
آقای ترکی میگوید دلیل مبادله نرسیدن پیام این بوده است که «تنها در حد چند ثانیه» ارتباط با مرکز قطع شده است.
او در بخش دیگری از توضیحاتش گفت: «بین شلیک اول و دوم ۲۶ ثانیه فاصله بوده و با وجود این هماهنگی صورت نگرفته است».
دادستان نظامی تهران گفت: «اعتقاد کارشناسان این است که اگر کاربر سامانه احتیاط لازم را انجام میداد و از تجربهاش استفاده میکرد، این سانحه قابل پیشگیری بود». غلامعباس ترکی، گفته است که کاربر شلیک موشک بعد از پاسخ نگرفتن درباره مجوز شلیک اول، شلیک را انجام داده و «۲۶ ثانیه بعد باز هم بدون مجوز موشک دوم را شلیک کرده است».
پیش از این گمانهزنیهایی درباره اتوماتیک بودن شلیک دوم و دست نداشتن اپراتور در آن مطرح شده بود که اکنون این مقام رسمی این مسئله را رد کرده و گفته است که هر دو موشک با دخالت کاربران سامانه پدافند شلیک شده است.
دادستان نظامی تهران همچنین از وجود خطای ۱۰۵ درجهای در سیستم جهتیابی رادار خبر داد که به گفته او باعث تشخیص اشتباه جهت حرکت هواپیما شده است.
در نهایت برخی از ابهامات باقی مانده این پرونده به رمزگشایی از دو جعبه سیاه هواپیما بستگی دارد. اگر مقامات کشورمان جعبه های سیاه هواپیمای اوکراینی به فرانسه ارسال کنند، به طور حتم بسیاری از شبهات این پرونده برطرف خواهد شد.
