در چنین شرایطی، هر مگاوات تولید برق و هر کیلومتر خط انتقال سالم، حکم سرمایهای راهبردی پیدا میکند. از این منظر، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دیگر یک «گزینه لوکس» برای آینده نیست، بلکه یک «ضرورت فوری» برای بقای شبکه در تابستان پیشِ روست.
کارشناسان سالهاست هشدار میدهند مشکل اصلی صنعت برق ایران، الگوهای مصرفِ شتابزده یا خشکسالی تنها نیست. ریشه عمیقتر آن به نبود برنامهریزی بلندمدت و عدمِ آمایش سرزمینی در حوزه انرژی بازمیگردد. به عبارت دیگر، ما بحران امروز را با تصمیمهای دیروز رقم زدهایم. خشکسالی و رمزارزها و کولرهای غیراستاندارد نقش دارند، اما مقصر اصلی، فقدان یک نقشه راه منسجم برای توازن تولید و مصرف طی دو دهه اخیر است.
در این میان، وزارت نیرو وعده داده که با شتابی «کمسابقه» توسعه نیروگاههای خورشیدی را دنبال میکند. آمارها نشان میدهد ظرفیت تجدیدپذیرها در دولت چهاردهم ۳.۶ برابر شده و سهم آن به حدود ۵ درصد رسیده است. رسیدن به هدف ۷ هزار مگاواتی نیز در دستور کار است. اما پرسش این است: آیا این رشد، در برابر حجم ناترازی و آسیبهای زیرساختی جنگ، کافی و بهموقع است؟
واقعیت این است که ایران با برخورداری از بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در بسیاری از مناطق، یکی از بالاترین پتانسیلهای خورشیدی جهان را دارد. اما از این موهبت طبیعی آنچنان که باید بهرهبرداری نشده است.این تأخیر در شرایطی معنا میشود که ما در وضعیت جنگی، امکان متوقف کردن خطوط تولید یا تعطیلی صنایع را بهسادگی نداریم. هر ساعت خاموشی، هزینهای مضاعف بر اقتصاد تحریمی و جنگزده تحمیل میکند.
کارشناسان سه گره کلیدی را برای عبور از بحران برق در شرایط پساجنگ و پیشاتابستان مطرح میکنند: رفع موانع سرمایهگذاری در نیروگاههای خورشیدی، به ویژه تسهیل فرآیند اخذ تسهیلات بانکی و ارائه تضمینهای مؤثر. تدوین نقشه راه شفاف برای آمایش انرژی که در آن همه ظرفیتهای اقلیمی (باد، خورشید، زیستتوده) بر اساس مزیت نسبی هر استان جانمایی شوند. مدیریت یکپارچه و سریع بازسازی زیرساختهای آسیبدیده برق در مناطق جنگی، پیش از ورود به اوج مصرف تابستان.
ناترازی برق ایران ریشه در دههها بیبرنامگی دارد، اما متن جنگ و آسیبپذیری زیرساختها، دیگر هیچ بهانهای برای کندی یا آزمونوخطا باقی نمیگذارد. توسعه انرژی خورشیدی یک راهحل امیدبخش است، اما به شرطی که از نرمهای اداری معمولی خارج شود و با شتاب و اولویت عملیاتی ویژهای دنبال گردد. اگر امسال نیز وعدهها به اقدام عملی منجر نشود، تابستان آینده دیگر نه از «خاموشی» که از «فروپاشی بخشی از شبکه» خواهیم نوشت؛ آن هم در شرایطی که دیگر حتی امکان جبران سریع نیز به دلیل تخریبهای جنگی وجود نخواهد داشت.
- نویسنده : سایه برین
