این رتبهبندی نشان میدهد که دارندگان پاسپورت هر کشور میتوانند بدون نیاز به ویزای قبلی به چند کشور سفر کنند.رتبه بندی قدرت پاسپورت ها (PPR) یا The Passport Power Rank، بر اساس امتیازهای هر گذرنامه و با توجه به تعداد مقاصدی که دارندگان آن می توانند داشته باشند، انجام می شود. شاخص امتیازبندی پاسپورت Henley، یکی از کاربردی ترین سیستم های امتیازبندی گذرنامه است و توسط شرکت مشاوره مهاجرتی Henley & Partners گردآوری می شود.
مؤسسه هنلی Henley Passport Index بر اساس شاخص پاسپورت که هرسال به روز می شود، اعلام کرده است که دارندگان ۱۹۹ پاسپورت جهانی امکان رفت و آمد به کشورهای خارجی را دارند. این اجازه بنا بر داده های انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی IATA مشخص می شود. باید اضافه کنیم که هرگونه تغییرات سیاسی در طول سال، روی رتبه بندی معتبرترین پاسپورت های جهان تأثیرگذار است.
رتبه بندی مؤسسه هنلی مشخصاً بر اساس تعداد مقصدهای مجاز برای دارندگان گذرنامه است که می توانند بدون ویزا تردد کنند. این مؤسسه هجده سال در زمینه رتبه بندی پاسپورت های جهان فعالیت می کند.
هر کشوری که بتواند امکان تردد با/بدون ویزا را برای شهروندانش فراهم کند، یک امتیاز می گیرد. البته این امتیاز زمانی تأیید می شود که صاحب پاسپورت پیش از سفر نیازی به گرفتن ویزا یا تأیید دولت برای دریافت ویزای الکترونیکی نداشته باشد. براساس این رتبهبندی که ۱۹۹ پاسپورت و ۲۲۷ مقصد را بررسی میکند، کشور سنگاپور معتبرترین پاسپورت جهان را دارد و دارندگان آن میتوانند به ۱۹۵ کشور بدون نیاز به ویزای قبلی سفر کنند. سنگاپور سالها در جایگاه دوم این رتبهبندی قرار داشت و امسال توانست با شکست ژاپن در رتبه نخست
قرار بگیرد. پاسپورت فرانسه در کنار آلمان، ایتالیا، ژاپن و اسپانیا همگی با قابلیت سفر بدون ویزا به ۱۹۲ مقصد جهانی به همگی در رتبه دوم این فهرست قرار دارند. دارندگان پاسپورت کشورهای اتریش، فنلاند، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند، کره جنوبی و سوئد هم که میتوانند به ۱۹۱ مقصد بینالمللی بدون نیاز به ویزا سفر کنند در رتبه سوم شاخص هنلی قرار گرفتهاند.پاسپورت ایران نیز با قابلیت سفر بدون ویزا به ۴۳ کشور در رتبه ۹۴ قرار گرفته است. البته باید به این نکته اشاره کرد که رتبه ایران طی سالهای گذشته رشد جزئی داشته است و در شاخص پاسپورت هنلی نسبت به سال گذشته پنج رده صعود کرده است.رتبهبندی شاخص هنلی نشان میدهد که افغانستان، سوریه، عراق، یمن، پاکستان، سومالی، نپال، لیبی، فلسطین و بنگلادش ضعیفترین پاسپورتهای جهان را دارند و در رتبه آخر این فهرستها قرار میگیرند.
براساس رتبهبندی که سال گذشته منتشر شد، تنها سه کشور بودند که حق سفر بدون ویزا به کمتر از ۳۰ کشور را داشتند. این کشورها عبارتاند از: افغانستان، عراق و سوریه.
مهم ترین فاکتور اعتبارسنجی یک پاسپورت، تعداد کشورهایی است که فرد با در دست داشتن آن می تواند با ویزا یا بدون ویزا سفر کند. در یک جمله ساده، هرچه شرایط تردد بین کشورهای بیشتری برای فرد وجود داشته باشد، نشانه قدرت گذرنامه ای است که در دست دارد.
همچنین باید اضافه کنیم که ویژگی های مهم استفاده سریع و بدون پیچیدگی از پاسپورت در زمان کوتاه، باعث می شود تا عنوان معتبرترین پاسپورت را از فهرست قدرتمندترین پاسپورت های جهان به خود اختصاص بدهد.
عوامل متعددی در ارزشیابی پاسپورت نقش دارند که بعضی از آن ها عبارت اند از:
قدرت اقتصاد کشور مبدأ،وضعیت روابط دیپلماتیک با سایر کشورها،سطح اقدامات امنیتی اجراشده در طراحی گذرنامه، تعداد کشورهای در دسترس
روش دیگری هم برای شناسایی قوی ترین پاسپورت های جهان وجود دارد و آن استفاده از ابزار اینترنتی Passport Index است. در این ابزار، قدرتمندترین پاسپورت های جهان بر اساس میزان آزادی جابه جایی و مسافرت بدون ویزا دسته بندی شده اند. این شاخص سه رویکرد مهم زیر را در نظر گرفته است:
اطلاع رسانی در مورد فرصت های زندگی و کیفیت جامعه کشورهاتشویق به آگاهی در مورد سیاست های ویزا، حقوق شهروندی، برندسازی کشورها، امنیت عمومی، اقدامات بشردوستانه و سیاست خارجیتبدیل شدن به یک شهروند جهانی (Global Citizen) با امتیازات آزادانه و ارزشمند.
