در پی صدور بخشنامه جدید بانک مرکزی برای تامین مصارف ارز خدماتی و ادامه رونق بورس تهران، قیمت دلار و سکه در بازار آزاد ایران سیر نزولی به خود گرفت. در جریان معاملات روز دوشنبه بازار آزاد ارز و طلای ایران، همزمان با افزایش عرضه، بهای هر دلار آمریکا و هر قطعه تمام سکه طلا […]
در پی صدور بخشنامه جدید بانک مرکزی برای تامین مصارف ارز خدماتی و ادامه رونق بورس تهران، قیمت دلار و سکه در بازار آزاد ایران سیر نزولی به خود گرفت.
در جریان معاملات روز دوشنبه بازار آزاد ارز و طلای ایران، همزمان با افزایش عرضه، بهای هر دلار آمریکا و هر قطعه تمام سکه طلا حدود ۱۳ درصد کاهش یافت.
سه روز پیش و در پی ثبت رکورد ۱۹ هزارتومانی برای دلار آمریکا، رؤسای قوای مقننه، قضاییه و مجریه ایران به بانک مرکزی اجازه دادند تا به منظور مدیریت بازار آزاد ارز از طریق بانکها و شبکه صرافی در این بازار دخالت کند.
بر همین اساس بانک مرکزی ایران با صدور بخشنامهای از ۱۱ بانک خواسته تا در صورت عدم امکان حواله ارزی، نسبت به تخصیص ارز اسکناس به نیازهای خدماتی مردم اقدام کنند.
اما انتشار این خبر با این عنوان که از این پس بانکها و صرافیها به تمامی نیازهای خدماتی مردم ارز اسکناس تخصیص می دهند، فضای روانی بازار آزاد ارز ایران را تحت تاثیر خود قرار داد.
در همین حال شبکه صرافی نیز با هدف تجدید ذخایر اسکناس خود از برداشت عمومی بازار از چشمانداز افزایش عرضه ارز توسط بانک مرکزی، استقبال کرد و با کاهش قیمتهای خرید خود شتاب روند نزولی قیمتها را افزایش داد.
مطابق گزارش خبرگزاریها، فروشندههای عمده ارز در معاملات روز دوشنبه عموما فعالان غیرحرفهای بازار بودهاند که تحت تاثیر هیجان بازار تلاش می کردند، پساندازهای ارزی و دلارهای خانگی خود را زودتر به فروش برسانند.
آغاز دوره تصحیح قیمت سهام شرکتهای ایرانی نسبت به سقوط ۳۷۰ درصدی ارزش پول ملی طی یکسال گذشته، موجب استقبال دارندگان نقدینگی از کسب سود از این دوره گذار بازار سهام ایران شده است.
بدین ترتیب با افزایش عرضه ارز، قیمت هر دلار آمریکا با حدود ۲ هزار و ۲۰۰ تومان (معادل ۱۳ درصد) کاهش به ۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان رسید. این نرخ در داد و ستدهای روز یکشنبه نزدیک به ۱۷ هزار و ۱۰۰ تومان بود. قیمت هر یورو نیز با ۲ هزار و ۶۰۰ تومان کاهش به ۱۷ هزار و ۲۰۰ تومان تنزل کرد.
برخی از فعالان بازار ارز معتقدند که همزمان با افزایش قیمت جهانی نفت و نیز پیش از بازگشت تحریم خرید نفت ایران از سوی آمریکا که کمتر از یک ماه دیگر رخ خواهد داد، نرخ دلار در بازار آزاد ایران سقف جهش خود را سپری کرده و در کوتاهمدت این بازار چشمانداز رشد بیشتر را ندارد.
هجوم مردم برای فروش دلارهای خانگی
بازار آزاد ارز در شامگاه دوشنبه نهم مهرماه پس از پدید آمدن نشانههایی از عقبگرد نرخها شاهد هجوم شهروندان در مقابل صرافیها برای فروش دلارهای خانگی بود.
در حالی که نرخ دلار در بازار ارز تا پایان وقت کاری به قیمت ۱۵ هزار ۳۰۰ تومان نیز رسید، شامگاه دوشنبه تا بامداد روز سه شنبه با هجوم دارندگان نگران ارز خانگی برای فروش، دلار دو تا سه هزار تومان کمتر از آخرین قیمت اعلام شده و در برخی شهرها حتی با قیمت زیر ۱۰ هزار تومان نیز معامله شد.
به گزارش رسانهها از صبح روز سه شنبه خیابانهای اطراف میدان فردوسی مملو از فروشندگان دلار خانگی و دلالان و خریداران غیر رسمی بوده است.
چهار راه استانبول خیابانهای اطراف میدان فردوسی تهران تا قبل از ظهر دوشنبه شاهد حضور پرتعداد شهروندانی بود که با ترس از ادامه روند نزولی قیمتها به فروش دلارهای خانگی دست میزدند.
اما بسیاری از دلالها «با توجه به ریزش شدید قیمت ها از خرید خودداری می کردند یا قیمت های بسیار پایین پیشنهاد میدادند… بیشتر صرافی های محدوده چهارراه استانبول تا میدان فردوسی یا خرید و فروش ارز انجام نمیدادند یا قیمت های درج شده روی تابلوهایشان با قیمتی که حضوری اعلام میکردند، متفاوت بود.»
بازار غیر رسمی دلار فروشان در خیابان امام خمینی مشهد تا پاسی از شب شاهد حضور فروشندگان دلارهای خانگی بود و دلار در این بازار با نرخ کمتر از ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان و در برخی موارد هشت هزار تومان معامله شد.
از سوی دیگر در اهواز نیز شهروندان نگران برای فروش دلارهای خود در خیابان بیست و چهار متری حضور پررنگی داشتند و ازدحام مردم به حدی بود که موجب ترافیک سنگین در خیابان آزادگان شد.
که اگر اتفاق خاصی رخ ندهد، این روند ادامه دارد
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس روز سه شنبه از اختیارات واگذار شده به بانک مرکزی برای مداخله بیشتر در بازار ارز برای دستیابی به میانگین مناسب قیمتها خبر داد.
غلامرضا تاجگردون گفت: «پیش بینی می شود که اگر اتفاق خاصی رخ ندهد و بانک مرکزی بتواند به خوبی بازار را مدیریت کند روند کاهشی نرخ ارز ادامه یابد تا به یک میانگین مناسب دست یابد.»
صدور اجازه دخالت بانک مرکزی در بازار آزاد ارز از طریق بانک ها و صرافیها در هفته گذشته، باعث شد که بانک مرکزی با صدور بخش نامهای بانک ها را به تخصیص ارز اسکناس به نیازهای خدماتی شهروندان ملزم کند.
تحولات بین المللی، عامل بیرونی سقوط دلار
برخی کارشناسان بر این اعتقاد هستند که توافق اروپا برای ایجاد ساز و کار تجاری با ایران با وجود تحریمهای تحمیل شده از سوی آمریکا نیز میتواند یکی از عوامل تاثیرگذار بر جو روانی بازار ارز باشد.
در نشست هفته گذشته ایران و کشورهای ۱+۴، کانال های پرداخت به ایران در قبال فروش نفت از سوی کشورهای چین، روسیه، فرانسه، بریتانیا و آلمان تضمین شد.
از سوی دیگر به گفته یک دیپلمات فرانسوی اتحادیه اروپا قصد دارد دلار را به عنوان تنها ارز مورد مبادله برای خرید و فروش نفت از ایران را حذف کرده و جایگزینی برای آن تعیین کند.
درخواست دولت از رسانهها برای همکاری در ثبات بازار ارز
عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور که در روزهای آغازین هفته از سوی حسن روحانی به عنوان رئیس ستاد اطلاع رسانی و تبلیغات اقتصادی منصوب شد، روز سه شنبه در جلسه مقدماتی این ستاد از رسانهها خواست تا با سیاستهای شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا همسو باشند.
وی با اشاره به تصمیمات اتخاذ شده توسط شورای عالی هماهنگی اقتصادی سه قوه گفت: «شاهد سامانیابی وضعیت بازار و سیر نزولی قیمت ارز و سکه خواهیم بود.»
وزیر کشور خطاب به رسانههای ایران گفت: «لازم است تمامی رسانهها و صاحبان تریبون مصالح عمومی را در نظر داشته باشند و همسو با سیاستهای شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا اقدام کنند.»
۸ عامل سقوط دلار
در نهایت میتوان علل کاهش ارزش دلار در روزهای گذشته را به ۸ عامل اصلی تقسیم بندی کرد.
۱- افزایش بی رویه قیمت ارز هیچ توجیه اقتصادی حتی با توجه به تحریم ها نداشت و لذا قابل پیش بینی بود که حباب مازاد بالاخره خواهد ترکید.
۲- ترکاندن حباب دلار یک نیروی محرک قدرتمند میخواست که همت مدیران کانالها در تلگرام و اجرا کمپینهای مردمی #سقوط_دلار و #نه_به_دلار_نه_به_دلال این نقش را در بسیج مردمی که باعث فروش دلار شد، ایفا کرد.
۳- افزایش بهای جهانی نفت
۴- آغاز مراحل اجرایی توافق ایران و اروپا مبنی بر ادامه همکاری های اقتصادی و مبادلات بانکی هم چشمانداز تکرار تجربه قطعنامه ۵۹۸ را روشنتر کرد.
۵- روشنگری شبکههای اجتماعی در دوران رخوت صداوسیما ، درباره پشت پرده افزایش قیمت ارز با قیمت سازی های آنی و دلبخواهی در برخی سایت ها و کانالهای ضدمردمی با منافع خاص.
۶- اعلام قوه قضائیه مبنی بر برخورد با عواملی که با خبرهای ساختگی، هر روز قیمت جدید و بالاتری را شایع می کنند، کمک کرد تا جنگ روانی برای گرانفروشی دلار مسیری وارونه را طی کند.
۷- استمرار ارائه ارز دولتی برای واردات که بیش ۹۸ درصد ارز در این بخش مصرف می شود، همچنان میتواند موج سقوط دلار را حفظ کند.
۸- وضعیت جدید بورس که باعث تمایل سرمایه گذاران برای حضور در این بازار شده است، حالا رقیب مناسبی برای دلار و سکه شده تا نقدینگی به مسیر درست خود هدایت شود.
