محمدحسین جعفری سمیع دبیر گروه سیاسی در روزهای اخیر تنش ها میان ایران و آمریکا وارد فاز تازه ای شده است. در واقع تقابل میان سران دو کشور از سطح تهدیدات لفظی گذشته و با حضور ناو آمریکایی آبراهام لینکن به خلیج فارس، تنش ها ابعاد تازه ای به خود گرفته اند. از سوی […]
در روزهای اخیر تنش ها میان ایران و آمریکا وارد فاز تازه ای شده است. در واقع تقابل میان سران دو کشور از سطح تهدیدات لفظی گذشته و با حضور ناو آمریکایی آبراهام لینکن به خلیج فارس، تنش ها ابعاد تازه ای به خود گرفته اند. از سوی دیگر کشورهای مرتجع عرب حاشیه خلیج فارس و رزیم صهیونیستی نیز هر کدام به نوعی در بالا گرفتن منازعات بین ایران و آمریکا نقش آفرینی می کنند. البته در همین کشورهای مرتجع و حتی در دولت رژیم صهیونیستی افرادی هستند که از عواقب درگیری نظامی بین ایران و آمریکا هراس دارند چرا که خوب می دانند در صورت وقوع جنگ منافع آنان نمی تواند در امان بماند.
به گزارش «جمله» در روز های اخیر تعدادی از کشورها از جمله عراق ، عمان و قطر تلاش کردند به نوعی نقش میانجی را در منطقه ایفا کرده تا از حرارت تنش میان ایران و آمریکا بکاهند. این کشورها نیز همچون دیگر کشورهای منطقه از عواقب بروز درگیری در خلیج فارس به خوبی آگاهی دارند چرا که منافع نفتی و تجاری آنان در صورت وقوع آسیب خواهد دید. از سوی دیگر رهبر معظم انقلاب در دیدار رمضانی با مسئولان نظام تاکید کردند: «جنگی نخواهد شد بلکه برخورد، برخورد ارادههاست و در این زمینه، اراده ملت ایران و نظام اسلامی قویتر از دشمن است و به فضل الهی این بار هم پیروز خواهیم شد.»
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا هم در اظهارنظرهای متفاوت وقوع جنگ را محتمل ندانسته و در آخرین اظهارنظر خود و هنگام مراسم استقبال از رئیسجمهور سوئیس گفته که امیدوار است وارد جنگ با ایران نشود. او در پاسخ به سوال یک خبرنگار که پرسید “داریم وارد جنگ با ایران میشویم؟” گفت: «امیدوارم اینطور نباشد.»
انبار باروت و یک جرقه!
این واقعیت را همه به خوبی می دانند که ترامپ درست برعکس مشاور جنگ طلبش یعنی جان بولتون، فردی تاجر است و با جنگ میانه ای ندارد. اما سیاست های اخیر آمریکا و کشورهای مرتجع عرب در چند سال گذشته این منطقه را به انبار باروتی تبدیل کرده که یک جرقه می تواند باعث انفجار آن شود.
در چهار سال گذشته بن سلمان شاهزاده سعودی و دوست صمیمی او یعنی بن زاید شاهزاده اماراتی از هر اقدامی علیه ایران خودداری نکرده اند. رژیم سعودی که در چهارسال گذشته جنگی نابرابر را بر ملت مظلوم یمن تحمیل کرده، در این توهم به سر می برد که قادر است با حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی در مقابل ایران دست به اقدام نظامی بزند. در واقع مثلث عربستان، امارات و رژیم صهیونیستی بیش از تندروهای آمریکایی مشتاق جنگ با ایران هستند و برای رسیدن به این هدف خود ممکن است دست به هر اقدام احمقانه ای بزنند. در واقع اگر آمریکایی ها هم خواهان جنگ با ایران نباشند، دور از ذهن نیست اگر یکی از اضلاع این مثلث تلاش کند با جرقه ای، منطقه را به آتش بکشد. بنابراین برای آنکه چنین فرصتی در اختیار طرف های ثالث قرار نگیرد، بهترین راهکار ایجاد یک کانال ارتباطی در جهت جلوگیری از وقوع جنگ در منطقه است.
کانالی برای کنترل بحران
حال حشمت ا… فلاحت پیشه رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس برای جلوگیری از وقوع جنگ در منطقه پیشنهاد ایجاد «میز قرمز» را ارائه داده است.
فلاحت پیشه در توئیتی در خصوص اقدامات اخیر ایالات متحده آمریکا نوشت: «باید یک میز قرمز در عراق یا قطر از مسئولان دو طرف تشکیل شود.»
وی در این توئیت نوشته است: «بالاترین مقامات ایران و آمریکا جنگ را رد کرده اند اما بازیگران ثالثی برای ویران کردن بخش بزرگی از دنیا عجله دارند. باید یک میز قرمز در عراق یا قطر از مسئولان دو طرف تشکیل شود. کار ویژه این میز مدیریت تنش است.»
اما کمی بعد شواری امنیت ملی در واکنش به توئیت فلاحت پیشه بیانیه ای صادر کرد که در آن آمده است، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی تنها نهاد صاحب صلاحیت برای اظهارنظر در موضوعات راهبردی کشور است.
کیوان خسروی سخنگوی شورای عالی امنیت ملی گفت: «مجموعه سیاستهای راهبردی نظام در حوزههای مختلف در فرآیندی تعریف شده و از سوی شورای عالی امنیت ملی تعیین و ابلاغ میشود و اظهارات شخصی افراد حقیقی و حقوقی غیر مرتبط، تاثیری بر تصمیمات ذکر شده ندارد.»
خسروی با اشاره به برخی اخبار منتشر شده در مورد چگونگی تعیین و اجرای سیاستهای مربوط به مدیریت تنشهای منطقهای ، گفت: «تنها نهاد صاحب صلاحیت برای اظهار نظر در موضوعات راهبردی کشور، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی بوده و اظهار نظرهایی که خارج از این مجرا بیان میشود، فاقد وجاهت است.»
پس از انتشار بیانیه شورای امنیت ملی فلاحت پیشه دوباره توئیت کرد و نوشت: «با احترام خطاب به سخنگوی شورای امنیت ملی؛آن شورا مسئول تصمیم گیری در موضوعات کلان سیاست خارجی است ولی اجازه تحدید اظهار نظر را ندارد. به ویژه آنکه هنوز اعتقاد دارم انفعال در مدیریت تنش، بازیگران ثالث را بر این موج منفی سوار کرده است.»
عطش جنگ بازیگران ثالث
روز گذشته فلاحتپیشه در گفتوگو با خبرگزاری خانهملت در توضیح توئیت خود درباره تشکیل میز قرمز در عراق یا قطر جهت رفع تنش میان ایران و آمریکا، گفت: «این پیشنهاد شخصی من است؛ البته افراد باید دقت داشته باشند که مدیریت تنش با مذاکره تفاوت دارد.»
نماینده اسلام آباد غرب در مجلس ، تصریح کرد: «شبیه چالش امروز ایران و آمریکا در دوران جنگ سرد در سطح گستردهتری وجود داشت، در آن زمان هم امکان مذاکره برای بهبود رابطه وجود نداشت اما سازوکارهایی برای مدیریت تنش بین طرفین جهت برقراری خط ارتباطی و تلفنی چیده شد.»
وی افزود: «متاسفانه بازیگران ثالثی برای افزایش چالش بین ایران و آمریکا عجله دارند در حالی که مقامات مسئول دو کشور اعلام کردند که هدفشان جنگ نیست، اما این بازیگران ثالث به شدت به دنبال راهاندازی جنگ و امنیتی کردن فضا هستند.»
فلاحتپیشه معتقد است: «دو طرف در این شرایط نیازمند مدیریت تنش هستند که با مذاکره متفاوت است، در مدیریت تنش دو طرف فضای بحرانی را بهبود میبخشند.»
عراق و قطر به دنبال افزایش تنش نیستند
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان اینکه عراق یا قطر میتوانند این میز قرمز را تشکیل دهند، گفت: «این نیز نظر شخصی من است، زیرا در مدت اخیر مشخص شده که کشورهایی مانند عراق و قطر به دنبال افزایش تنش نیستند لذا دو طرف ایرانی و آمریکایی میتوانند تنش را در این کشورها مدیریت کنند.»
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در گفت و گویی دیگر در تشریح پیشنهاد خود اظهار کرد: «اعتقاد من این است که راهبرد ایران همانگونه که مقام معظم رهبری فرمودند نه جنگ است نه مذاکره و موضوعی که بنده عرض کردم بر این مبناست که باید ایران و آمریکا تنش میان خود را مدیریت کنند».
وی با بیان اینکه مدیریت تنش به معنای مذاکره نیست ادامه داد: «خوشبختانه شرایطی شکل گرفته که تنش تعدیل شده است. این شرایط باید توسط دو کشور مدیریت شود. کسانی که از پیشنهاد من برداشت مذاکره کردهاند باید بیشتر دیپلماسی را مطالعه کنند چرا که منظور من را نفهمیدند. منظور من مدیریت تنش است.»
در نهایت این موضوع را باید یادآوری کرد که پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق بارها تا مرز درگیری نظامی و اتمی پیش رفتند و تنها وجود چنین کانالی جهان را از وقوع جنگ جهانی سوم نجات داد. همچنین در منازعات میان دو کره نیز چنین کانال ارتباطی وجود دارد. ایجاد مدیریت تنش از طریق یک کانال ارتباطی ضمن آنکه تفاوت زیادی با بحث مذاکره دارد، می تواند از وقع جنگ و بالا گرفتن تنش جلوگیری کرده و عناصر تندرو و جنگ طلب را که منافع خود را در آتش جنگ جست و جو می کنند را ناکام بگذارد.
