سینما در طوفان؛ تحلیل، تعهد، تحول
به گزارش روزنامه جمله، سیدمسعود اطیابی، کارگردان سرشناس سینمای ایران، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار ما، با نگاهی موشکافانه و تحلیلی، به بررسی وضعیت سینما، تلویزیون و عملکرد رسانهها پرداخت و اظهار کرد: سینمای ایران امروز بیش از هر زمان دیگری تحتتأثیر تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی قرار دارد و تنها با درک مسئولیت اجتماعی خود در قبال مردم میتواند مسیر تازهای برای بقا، اثرگذاری و بازآفرینی اعتماد عمومی پیدا کند.
تحلیل وضعیت فعلی تلویزیون؛ گامی به جلو اما با نیازهای اساسی
وی در ارزیابی وضعیت فعلی تلویزیون، افزود: در سال جاری، میتوان گفت تحولی نسبی در روند تولیدات صداوسیما ایجاد شده است، تلویزیون، برخلاف سالهای اخیر، آغاز بهتری را تجربه کرد و پخش مجموعههایی مانند پایتخت و عطاریها توانست تا حدی فضای رسانه ملی را از رکود خارج کرده و گرمای دوبارهای به آن ببخشد. همچنین تلاش مجموعههای نوروزی در ارتقای کیفیت تولید مشهود بود و نشان داد که گامی ولو محدود، در جهت جلب رضایت مخاطبان برداشته شده است.
بازگشت تدریجی منطق به تلویزیون
این کارگردان سرشناس سینمای ایران با اشاره به عملکرد برنامههای خبری تلویزیون، خاطرنشان کرد: برنامه دیگه موفق شده رویکردی منطقیتر، واقعگرایانهتر و حرفهایتر نسبت به دورههای پیشین اتخاذ کند، بنابراین در سالهای اخیر، رسانه ملی تا حدودی به سمت نگاهی ایدئولوژیک و یکسویه حرکت کرده بود که از نظر بنده، نه مطلوب بود و نه مؤثر؛ اما امروز نشانههایی از تغییر در رویکرد محتوایی آن به چشم میخورد؛ تغییراتی که اگر تداوم یابد، میتواند به ترمیم رابطه تلویزیون با مخاطب و بازسازی اعتماد عمومی منجر شود.
زخم کهنه برخی برنامهها هنوز درمان نشده
وی در ادامه انتقاداتی نیز وارد میداند و تصریح کرد: با وجود برخی نشانههای مثبت در روند برنامهسازی، همچنان برنامههایی در کنداکتور تلویزیون وجود دارند که بهواسطهی طراحی، لحن یا محتوای غیرجذاب خود، موجبات نارضایتی و دلزدگی مخاطبان را فراهم میآورند، بنابراین این دست از تولیدات نهتنها کمکی به ارتقای سطح رسانه ملی نمیکنند، بلکه به اعتماد مخاطب نیز آسیب میزنند.
سینما؛ در مسیر پویای بخش خصوصی
در بخش سینما، اطیابی ارزیابی مثبتی از وضعیت فعلی ارائه و اظهار کرد: سینما همچنان مسیر مستقل خود را دنبال میکند و خوشبختانه بخش خصوصی نیز با جدیت در حال ایفای نقش خود است، امیدوارم در آینده شاهد آغازهایی قدرتمند و جریانساز باشیم، چشمانداز روشنی برای سینما متصورم، البته به شرط آنکه برنامهریزیهای فرهنگی بهدرستی و با نگاه بلندمدت صورت گیرد.
معیار انتخاب بازیگر؛ پیوند محبوبیت و توانمندی
در پاسخ به این پرسش که اصلیترین معیار او برای انتخاب بازیگران چیست، اطیابی اطیابی میکند: برای من، همزمان دو مؤلفه اهمیت دارد؛ محبوبیت نزد مردم و توانمندی حرفهای؛ این دو ویژگی باید در کنار یکدیگر وجود داشته باشند، بنابراین یک بازیگر باید از توانایی ایفای نقشهای متنوع برخوردار باشد و در عین حال بتواند ارتباطی مؤثر و پذیرفتنی با مخاطب برقرار کند.
مروری بر آثار شاخص؛ تجربههایی که ماندگار شدند
وی در خصوص آثاری که بیشترین تأثیر را در کارنامهاش داشتهاند، اظهار کرد: فیلمهایی مانند؛ خاکومرجان، صبح روز هفتم، خروسجنگی، هتل، دینامیت و مجموعه تگزاسها تجربههایی متفاوت و ارزشمند برای من به شمار میروند که هر یک نقش مهمی در شکلگیری مسیر هنریام ایفا کردهاند.
نقد صریح رسانهها؛ از بیهدفی تا سطحینگری
این کارگردان باتجربه و مطرح سینمای ایران در نقد عملکرد برخی رسانهها، با لحنی صریح و بیپرده، خاطرنشان کرد: تعامل برخی رسانهها با حوزه فرهنگ و هنر بهگونهای بیهدف و سردرگم است، گویی برخی ترجیح میدهند فضای تنشآلود و پرآشوبی را دامن بزنند، این وضعیت بسیار تأسفبرانگیز و ناامیدکننده است. وی در ادامه به رسالت فراموششده تحلیل در رسانهها، عنوان کرد: برخی رسانهها دیگر تحلیلگر نیستند، آنها باید نقش روشنگری ایفا کنند اما به سمت جلوهنمایی و نمایشهای بیمحتوا رفتهاند، این روندی نامطلوب است که به وضوح مشاهده میشود.
اطیابی در ادامه تأکید کرد: رسانهها بر مبنای سیاستگذاریهای خشک و شکننده فعالیت میکنند، همین موضوع موجب شده که هرگاه رسانهها کمتر به موضوعی ورود پیدا میکنند، نتایج بهتری برای مردم حاصل میشود؛ که خود، نشانهای از یک بحران در عملکرد رسانهای کشور است.
چالشهای امروز سینما و تلویزیون؛ پاسخ به تحولات لحظهای جامعه
وی با نگاهی ژرف به وضعیت کنونی جامعه، چالشهای سینما را فراتر از مسائل سطحی میداند و گفت: امروز سینما با جامعهای مواجه است که لحظهبهلحظه درگیر بحرانهای متنوع اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است، این تحولات مستمر و پیچیده، تأثیرات عمیق و نامرئی خود را بر عرصه سینما برجای میگذارند.
این کارگردان برجسته سینمای ایران در ادامه تصریح کرد: مسئلهای حیاتی که امروز پیش روی سینما قرار دارد، این است که چگونه میتواند بهعنوان نیرویی پویا و امیدبخش در خدمت مردم باشد؛ جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به نشاط و امید نیازمند است تا بتواند بر بحرانها فائق آید و مسیر تازهای را پیش بگیرد.
بحران ژانر؛ فاصله سینما از واقعیت
اطیابی در ادامه به چالش ژانری در سینما اشاره و اظهار کرد: متأسفانه برخی ژانرها در شرایط فعلی بیش از حد شخصی و خودمحور شدهاند و بدین ترتیب فاصله خود را با واقعیتهای ملموس جامعه از دست دادهاند، بنابراین این وضعیت، سینما را از نقش تأثیرگذار و آینه جامعه دور میکند.
ورود نسل جدید بازیگران؛ مخاطره شهرتطلبی و کمتوجهی رسانه ملی
وی در پاسخ به پرسشی در خصوص ورود نسل جوان به عرصه بازیگری، با تأکید بر لزوم نگاه عمیق و متعهدانه، عنوان کرد: ورود به دنیای بازیگری مستلزم نگاهی مسئولانه و آگاهانه است، متأسفانه برخی افراد تنها با انگیزه دیدهشدن یا دستیابی سریع به شهرت وارد این حوزه میشوند؛ در حالیکه بازیگری یک جایگاه صرفاً نمایشی یا سطحی نیست، بلکه مسئولیتی فرهنگی و اجتماعی است که نیازمند تعهد، دانش و شناخت عمیق از هنر و مخاطب است.
تلویزیون و غفلت از گنجینه تئاتر
اطیابی در ادامه سخنان خود، با نگاهی انتقادی به عملکرد تلویزیون در حوزه کشف و معرفی استعدادهای نوظهور، بهویژه در عرصه تئاتر، اظهار کرد: متأسفانه امروز تلویزیون در معرفی استعدادهای جوان، بهویژه بازیگران مستعد تئاتر، دچار غفلت و کوتاهی شده است، این در حالی است که تئاتر سرشار از ظرفیتهای فوقالعاده و چهرههای توانمندی است که اگر مورد توجه رسانه ملی قرار گیرند، میتوانند موجی تازه و اثرگذار در عرصه بازیگری کشور ایجاد کنند.
ضرورت بازنگری در سیاستهای استعدادیابی رسانه ملی
وی برای عبور از وضعیت فعلی و ارتقای سطح بازیگری، راهکاری روشن ارائه و خاطرنشان کرد: تلویزیون باید نقش فعالتری در شناسایی و پرورش استعدادهای بازیگری ایفا کند، افزایش فعالیت رسانهملی در این حوزه نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای آینده حرفهای و پویای هنر بازیگری است.
طلوع دوباره سینما در گرو عقلانیت و امید
سیدمسعود اطیابی در پایان با نگاهی روشن و امیدوارانه، بر لزوم بازسازی زیست فرهنگی کشور تأکید کرد و گفت: امید دارم که روند کلی تولیدات در سینما و تلویزیون به سوی کیفیت، پویایی و تأثیرگذاری پیش برود، امروز بیش از هر زمان، باید از استعدادهای جوان حمایت شود و به نیاز جامعه برای امید و نشاط، پاسخ داده شود، رسانهها نیز اگر به جایگاه تحلیلی، آگاهگر و مسئولانه خود بازگردند، میتوانند نقشی سرنوشتساز در عبور از بحرانها ایفا کنند. آینده هنر ایران، در گرو بازگشت به عقلانیت فرهنگی و اعتماد به نسل نو است؛ آیندهای که اگر با تدبیر ساخته شود، قطعا روشن و ماندگار خواهد بود.
- نویسنده : فرزانه حسنی
