سالهاست که جشنواره جهانی فیلم فجر در تهران برگزار میشود؛ شهری که مرکزیت سیاسی، اقتصادی و رسانهای کشور را در دست دارد و طبیعی است بسیاری از امکانات مورد نیاز یک جشنواره بینالمللی در آن متمرکز باشد. با این حال، مسئولان سینمایی این بار تصمیم گرفتهاند نگاهی تازه داشته باشند و استان فارس، بهویژه شیراز، را به عنوان گزینه اصلی مطرح کنند. شهری که ریشههای فرهنگی و ادبی آن، از حافظ و سعدی گرفته تا آثار تاریخی چون تختجمشید، آن را به یک نماد جهانی از فرهنگ ایرانی تبدیل کرده است.
انتخاب شیراز به عنوان میزبان، از منظر نمادین جذاب است. جشنوارهای که صفت «جهانی» را یدک میکشد، نیاز دارد تا تصویر فرهنگی ایران را به شکلی گستردهتر به نمایش بگذارد. شیراز با پیشینه ادبی و هنریاش میتواند فضایی شاعرانه و متفاوت به جشنواره ببخشد و آن را از حالت صرفاً سینمایی به یک رویداد چندوجهی فرهنگی ارتقا دهد. علاوه بر این، انتقال جشنواره به استانی غیر از تهران میتواند نشانهای از تمرکززدایی فرهنگی باشد؛ موضوعی که سالها در سطح شعار باقی مانده و کمتر در عمل تجربه شده است.
از منظر اقتصادی نیز چنین تصمیمی قابل توجه است. برگزاری جشنواره جهانی در شیراز میتواند صنعت گردشگری فرهنگی استان را رونق دهد. حضور مهمانان خارجی و داخلی، رسانهها و هنرمندان باعث میشود هتلها، رستورانها و مراکز خدماتی فعالتر شوند و این خود میتواند محرکی برای اقتصاد محلی باشد. بهویژه در شرایطی که استانهای مختلف کشور بهدنبال فرصتهایی برای جذب سرمایه و گردشگر هستند، این رویداد میتواند نقش مثبتی ایفا کند.
با این حال، چالشها و پرسشهای مهمی هم وجود دارد. نخستین مسئله، زیرساختهاست. تهران سالهاست به عنوان میزبان اصلی جشنوارههای فرهنگی و سینمایی، سالنها و امکانات فنی متعددی را در اختیار دارد. اما آیا شیراز میتواند به همان میزان سالنهای استاندارد نمایش فیلم، تجهیزات فنی برای پخش و زیرنویس همزمان، یا امکانات اقامتی برای مهمانان خارجی را فراهم کند؟ اگر پاسخ منفی باشد، خطر آن وجود دارد که کیفیت برگزاری جشنواره تحتالشعاع قرار گیرد.
مسئله دوم، لجستیک و ارتباطات است. بخش زیادی از مهمانان خارجی از طریق فرودگاه بینالمللی امام خمینی وارد کشور میشوند و انتقال آنها به شیراز نیازمند برنامهریزی دقیق در پروازها و حملونقل داخلی است. همچنین رسانههای داخلی و خارجی که در تهران مستقر هستند، باید خود را با شرایط جدید وفق دهند. این جابجایی میتواند برای برخی هزینهبر و دشوار باشد.
از سوی دیگر، تغییر ناگهانی محل برگزاری در آستانه جشنواره، ریسکی جدی محسوب میشود. تجربه نشان داده است که جشنوارههای معتبر جهان، مانند کن یا برلین، سالها در یک مکان ثابت برگزار میشوند تا هم هویت جغرافیایی خود را بسازند و هم زیرساختها و امکانات به مرور تکمیل شود. اگر شیراز قرار است میزبان شود، باید این تغییر نه به عنوان تصمیمی موقتی، بلکه بهعنوان راهبردی بلندمدت تعریف شود. در غیر این صورت، برگزاری یک دوره پراسترس و پرچالش، ممکن است بیشتر به ضعف جشنواره بینجامد تا به تقویت آن.
با وجود این ملاحظات، نمیتوان از فرصتهای این تصمیم چشم پوشید. حضور جشنواره در شیراز میتواند به جوانان علاقهمند به سینما در استان فارس و استانهای همجوار انگیزه تازهای بدهد و فضایی برای تبادل فرهنگی ایجاد کند. این امر حتی میتواند به کشف استعدادهای جدید در حوزه سینما منجر شود. در عین حال، اگر مدیریت شهری و نهادهای فرهنگی محلی از این فرصت بهرهبرداری هوشمندانه کنند، شیراز میتواند در آینده به یکی از قطبهای فرهنگی کشور در سطح بینالمللی تبدیل شود.
جمعبندی اینکه، انتقال جشنواره جهانی فیلم فجر به شیراز نه تصمیمی بیخطر است و نه اقدامی صرفاً نمادین. این حرکت میتواند یک دستاورد تاریخی در حوزه تمرکززدایی فرهنگی و معرفی چهره متنوع ایران به جهان باشد، اما به همان اندازه میتواند به چالشی جدی بدل شود اگر زیرساختها، برنامهریزیها و هماهنگیها در سطحی حرفهای صورت نگیرد. جشنواره جهانی فیلم فجر امروز بر سر یک دو راهی ایستاده است: یا با تغییر مکان، خود را به تجربهای تازه و موفق پیوند میزند، یا در سایه ضعفهای اجرایی، فرصتی بزرگ را از دست میدهد.