مهسا حسینی کنفرانس انجمن علمی جامع شناسی ایران با موضوع ورزش،زنان،خشونت به سخنرانی سرکار خانم بیتا مدنی، پژوهشگرزنان، جنسیت و خانواده،و آقای مجید خاتونی، پژوهشگرجامعه شناسی ورزش در دانشکده علوم اجتماعی برگزار شد.آنچه در زیر میخوانید،گزارش حضور در این همایش آموزنده و نادر است. همایشی که کاش بیشتر و بیشتر برگزار شود. برگزاری کنفرانس کنفرانس […]
مهسا حسینی
کنفرانس انجمن علمی جامع شناسی ایران با موضوع ورزش،زنان،خشونت به سخنرانی سرکار خانم بیتا مدنی، پژوهشگرزنان، جنسیت و خانواده،و آقای مجید خاتونی، پژوهشگرجامعه شناسی ورزش در دانشکده علوم اجتماعی برگزار شد.آنچه در زیر میخوانید،گزارش حضور در این همایش آموزنده و نادر است. همایشی که کاش بیشتر و بیشتر برگزار شود.
برگزاری کنفرانس
کنفرانس در سالن کنفرانس انجمن جامعه شناسی ایران واقع در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.در ابتدای آن، دکتر مجید خاتونی سخنرانی خود را در مورد خشونت علیه زنان اینگونه شروع کرد:خشونت علیه زنان در بدو شروع ورزش با ورزش همراه بوده است.اگر بخواهیم یک مرور تاریخی داشته باشیم متوجه میشویم که از زمان یونان باستان خشونت علیه زنان وجود داشته است به طوری که زنان حتی اگر برای تماشای مسابقات به محل برگزاری مراسم میامدند،محکوم به اعدام بودند.با تشکیل ورزش مدرن این خشونت ها بیشتر و شکلهای مختلفی به خود میگیرد مثلا در همین جام جهانی اخیر که در روسیه برگزار شد،آزار جنسی که علیه خبرنگاران خانم بود، خیلی مسئله ساز شد.در ژیمناستیک آمریکا طی ۲۰ سال حدود ۳۶۷ مورد آزار جنسی بوده یعنی این خشونت همیشه وجود داشته ویک سری جنبش های اجتماعی مختلفی شکل گرفته که این خشونت ها را کاهش دهد.در زمان یونان باستان هیپودامیاری، نخستین زنی بود که مسابقاتی راه اندازی کرد که بانوان هم در آن شرکت کنند.کاترین سویترز در سال ۱۹۶۸ در مسابقات دوی ماراتون بوستون شرکت کرد وتابوی ناتوانی زن ها در ورزش را شکست.
دسته بندی خشونت ها
خشونت جسمی در ورزش میتواند تمرینات طاقت فرسا در ورزش باشد.صدماتی که در ورزش وجود دارد.خشونت جنسی هم می تواند شامل نگاه شهوت آمیز به زنان و آزارهای جنسی باشد.خشونت روانی هم میتواند شامل تحقیر وضعیت اندامی،خود زشت انگاری و نارضایتی جسمی باشد.برای خشونت عاطفی هم مستوان به برچسب های ضد زنانگی اشاره کرد برای نمونه انحلال تیمهای ورزشی بانوان. خشونت اقتصادی هم که همیشه بوده است،خصوصا با نابرابری دستمزدها و فرصت های شغلی مثلا چندساعت دستمزد سرمربی تیم ملی آقایان با دستمزد یک سال سرمربی تیم ملی بانوان برابری میکند.خشونت اجتماعی یعنی محرومیت و محدودیت های روابط در ورزش،این حقی است که از زنان و دختران گرفته میشود.خشونت فرهنگی هم بحث مرد سالاری در خیلی از جوامع است،باور سازی اینکه بانوان به ورزش تعلق ندارند.
فقدان سواد ورزشی
اوایل انقلاب هیچ تیم بانوانی برای مسابقات برون مرزی اعزام نشد یعنی از اوایل سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۹۶،حدود ۲۰ سال،ما اصلا در المپیک شرکت نکردیم که در المپیک بعد از آن یک نفر اعزام شد و تا المپیک آخر ریو ما توانستیم ۹ نفر را اعزام کنیم که برای اولین بار در تاریخ اتفاق افتاد. از این نظر رویکرد جامعه به سمت ورزش زنان مثبت بوده.
دختران ورزشی و فعال ما، فعالیت هایی که دارند یک سری مانع ها را از سرراه برداشته اند.سطح تمدن و احترام به دیگران هم نکته مهمی است که باید آن را انجام داد.فقدان سواد ورزش و جسمی باعث بروز خشونت جسمی نیز می شود.در نظام آموزشی ما هیچ جایگاهی برای سواد جسمی یا بدن وجود ندارد و این ، خود یک خشونت پنهان است که بسیار آزار دهنده می باشد.
دختران ما در مدارس، آموزش مخصوص به شناخت بدن خود را ندارند و به یکباره وارد جامعه ای میشوند که نگاهش به بدن زن یک نگاه خاص است و این خودش شروع یک چالش است.در مورد تبعیض در ورزش بانوان اگر شما دقت کنید در اخبار ورزشی بخشی کوتاه آن هم اگر وقت شود،به ورزش بانوان اختصاص داده می شود یا مسابقات بانوان پخش رسانه ای ندارد.
ما حتی برای آموزش به بانوان هم با کمبود نیروی انسانی مواجه هستیم و در این مورد متخصصان کمی هستند.بانوان ما سرانه هدفمند سازی ورزش را ندارند و این به دلیل کمبود امکانات ورزشی است.ما هنوز برای خروج از کشور بانوان مشکل داریم.خیلی از رشته ها هنوز لیگ حرفه ای بانوان ندارند.ما واقعا یک زن الگو برای جامعه ورزشی نداریم که اگر هم داشته باشیم فاکتورهای مشخصی ندارد و این خودش باعث یک خشونت بزرگ در ورزش بانوان میشود.
معضل بدن های پلاستیکی
دکتر مجید خاتونی با پیش کشیدن این بحث که ورزش یک خودنمایی در طبقه مرفه جامعه است و فقط برای نمایش و عرض اندام اجتماعی است به سخنرانی خود پایان داد.وی در اینباره گفت ورزش در طبقه مرفه جامعه ورزش و تناسب اندام یک جور نمایش است و این خودش خشونت علیه آنانی است که نمیتوانند به باشگاه بروند.تقریبا می توان گفت بدن یک کالا میشود.صنعت مد دارد انواع اندام و تیپ های بدنی را به عنوان مد ارائه میدهد،قدرت فکر را از خیلی بانوان میگیرد.ما امروز در جامعه بدن های یک شکل می بینیم که به بدن های پلاستیکی معروفند و این خودش یک آسیب اجتماعی است.ما در جامعه فقدان تحرک داریم.آمارها نشان میدهد که در ایران شهروند اهل ورزش ۱۰ الی ۱۱ درصد است اما در جوامع مدرن این آمار بالای ۸۰ درصد میباشد.
صحبت های خانم دکتر مدنی
صحبت های خانم مدنی با خواندن شعری از مرحوم دکتر محمدامین قانعی راد،جامعه شناس پیشکسوت، آغاز شد.خانم مدنی با اشاره به انواع خود صحبت های خود را ادامه دادند.ایشان گفتند که اسلام با ورود بانوان به استادیوم به خطر نمی افتد. قرار بوده به قم برویم تا با مراجع دینی صحبت کنیم اما در ۱۰ الی ۱۵ روز همه چیز تغییر کرد و مشخص شد اسلام مشکلی با ورود بانوان به استادیوم ندارد
.یک دستور برای فدراسیون از سوی فیفا صادر شد که در صورت عدم ورود بانوان به استادیوم،فوتبال ایران تعلیق میشود و اینگونه بود که تعداد محدودی از بانوان وارد استادیوم شدند.مخلوط کردن امر دینی با این مسائل مدیران دست و پا چلفتی را لو میدهد.به دختران ما میگویند چرا میخواهی به استادیوم بروی؟در منزل و با تلویزیون فوتبال را دنبال کن و امنیت مملکت را به خطر نینداز. دیدید که تعداد محدودی به استادیوم رفتند و حتی متاسفانه بعضی ها را در ورزشگاه جمع آوری کرده و با اتوبوس کنار اتوبان پیاده کردند.خانمهای سلبریتی و خانواده فوتبالیست ها به استادیوم رفتند اما دختر شفر نیامد.گفت چرا تا وقتی که یک زن عادی در ایران نمیتواند به استادیوم برود من بروم؟ این حرف خیلی پسندیده بود.
به کسانی که رفتند نقد وارد است.می توانستند نروند.«خود زنانه» باید تعریف شود.در سال ۵۳ بانوان همراه آقایان به استادیوم می روند حتی الان در شهرستان ها خانواده ها به همراه فرزندان به استادیوم می روند و در تمرینات فرزندان خود را همراهی میکنند.هر انسانی حق انتخاب دارد و وقتی دختری پشت در استادیوم اشک می ریزد یعنی خشنونت علیه زنان.دختران میتوانند ورزشکار باشند اما نه در همه رشته ها.ما الان دختر وزنه بردار نداریم.امیدوارم فرصتی پیش بیاید که ما از صحبت بانوانی که در ورزش پست مدیریتی دارند بهره ببریم.خشونت به معنای واقعی یعنی اینکه از صبح تا شب با اختیارات کمتر و بودجه کمتر در فدراسیون زحمت می کشند و در آخرسهم آنها برگزاری مسابقات بدون پوشش رسانه ای باشد و وقتی رسانه ای نمیشود یعنی آنها اسپانسر ندارند و تبدیل میشوند به شهروند درجه۲٫زنان همیشه در جامعه ما مظلوم و زیردست هستند.بانوان با پوشش های خاص و به سختی از کشور خارج می شوند،مقام می آورند اما دیده نمی شوند.ما در فرهنگ لغتی برای مفهوم پهلوان زن نداریم.دختر شطرنج باز ما بخاطر اینکه حریفش در حالت روحی خوبی نیست مسابقه را مساوی تمام می کند اما ما نمی دانیم چه واژه ای برای تفسیر این حرکت به کار ببریم.بانوان ما برای خروج از کشور مشکلات زیادی دارند.اجازه خروج به سختی به آنها داده میشود،لباس مناسب ندارند،سالن برای ورزش تخصصی در اختیار آنها قرار نمی گیرد و هزار و یک مسئله دیگر.
نظر و سوالات حضار
یک خانم گفت:تمام مسائل برای یک دختر ناپسند است ما اگر بفهمیم چرا تبعیض جنسیتی رخ میدهد یک سری مسائل خودبه خود حل میشود.اگر هر زنی یاد بگیرد اجازه خشونت ندهد کار به جامعه مرد سالار نمیکشد.
خانم دکتر در پاسخ به این نظر گفتند:وقتی ۲۰۰ نفر به استادیوم میروند یعنی ساخت درست نیست حتی میگویند وقتی اینفانتینیودر استادیوم مشغول بررسی بوده است مردها شعار دادند که دروغه دروغه.زنان علیه زنان بودند.ما برای عوض کردن یک فرهنگ خیلی کار داریم.
در اینجای بحث عرفان صفرلوخبرنگار روزنامه جمله عنوان کرد:یک مبحث است که من اختلاف نظر دارم آن هم تفاوت اقتصادی در حوزه ورزش است.در ورزشی مثل فوتبال دیگر مهم نیست که فرد زن باشد یا مرد.بحث رکورد،سرعت و مهارت مطرح میشود.رسانه ها و اسپانسرها از کیفیت استقبال میکنند.مثلا رقم قرارداد امباپه تقریبا ۴۰۰ برابر بهترین فوتبالیست زن است.مردم کیفیت می خواهند.میخواستم بگویم این موضوع به سرعت و کیفیت و رکوردها بستگی دارد و مردم خودشان دوست دارند شاید حتی برای خانم ها فینال جام جهانی فوتبال آقایان خیلی مهمتر ازفینال جام جهانی فوتبال خانم ها باشد.درمورد بحث ورود خانم ها به استادیوم ها هم بگویم من امیدوارم که روزی برسد که جایگاهی به نام وی آی پی،سی آی پی و وی وی آی پی نداشته باشیم و همه درکنارهم فوتبال تماشا کنند.
دکتر خاتونی در پاسخ به این نظر گفت:چرا در ورزش کبدی این اتفاق رخ نمی دهد؟طبقات اجتماعی ورزش های مشخصی دارند مثلا برای طبقه اجتماعی بالاتر ورزش هایی مثل تنیس یا گلف تعریف شده است،به اصطلاح ورزش های لاکچری.مشخص است آنجا تفاوت جنسیتی وجود ندارد و این خودش یک خشونت تبعیض طبقاتی است.نظام تبلیغاتی مردم را به این باور رسانده که یک رشته از یک رشته دیگر بالاتر است.یکی از حضار گفت در سال ۸۵-۸۴ رئیس جمهور وقت گفت که خانمها به استادیوم بروند و یک هفته کشمکش ها ادامه پیدا کرد و در نهایت پرونده بسته شد،چرا جامعه شناسان سکوت کردند؟وی در پاسخ سوال خانم مدنی مبنی بر اینکه جامعه شناسان باید چکار میکردند گفت:باید موضع خود را حفظ میکردند تا شاید کار الان راحت تر پیش میرفت.
صحبت های آقایان بروجردی و مارکاریان
آقای بروجردی،معاون افتخاری آموزش،پژوهش و توسعه باشگاه های فوتبال و عضو افتخاری کانون مربیان فوتبالی گفت: از جلسه قبل به ورزش نزدیک تر شدید اما هنوز فاصله زیاد است.موضوع عدم خشونت در ورزش زنان در بخش دولتی و خصوصی هم مطرح است.یکی از معضلات ورزش حرفه ای هم همین دولت است.تمام تیم های ما یا برای صنعت است یا نفت و دولت و تعداد اندکی خصوصی هستند.ما اگر این ماجرا را خوب تفکیک و ریشه یابی نکنیم به مقصد نمیرسیم.به عنوان مثال در ورزش تکواندو زنان ما خوب تمرین می کنند و هیچ مشکلی ندارند. در ورزش هایی مثل اسکی و کشتی بانوان ما به خارج اعزام میشوند و هیچکس هم نمی داند کی رفتند و کی آمدند.یکی،دو خانواده هم بیشتر نیستند،شمشکی و کلهر. درمورد ورزش زنان ما باید به خلقت زن بپردازیم.من هیچوقت نمیتوانم فکر کنم یک زن مثل یک مرد بدن شش تکه داشته باشد.من همیشه یک روایتی از حضرت رسول میگویم:ایشان گفتند زن گل و لطیف است و قهرمان نیست!از زن نباید توقع قهرمان شدن داشت.گاهی مردانی مثل امیرعلی اکبری جور ملت ایران را میکشند.
آقای سرژیک مارکاریان مربی حرفه ای فوتبال هم که یکی از میهمانان این مراسم بود،گفت: ما روانشناسی نداریم که بیمار را به یک دکتر با سواد روانشناس ورزشی معرفی کند.معمولا بیماررا به روانپزشک معرفی میکنند که معلوم نیست مشکلش حل شود یا به آن اضافه شود.به نظرمن دوکار در دنیا است که مکمل یکدیگر هستند،یکی آرایشگر که نیاز دارد یک آرایشگر دیگر موهایش را اصلاح کند و یکی روانشناسان که باید بیمار را به یکدیگر معرفی کنند.اگر ما روانشناسان ورزشی و مربیان ورزشی خوب داشته باشیم میتوانیم خشونت هارا کم کنیم.یک روانشناس ورزشی میتواند با یک برنامه درست خیلی از مشکلات و هنجارها را کم کند و میتواند نگاه فرد به محیط را درست کند.
این کنفرانس با عکس دسته جمعی حضار به پایان رسید.
