زهرا ایرانشاهی / کشور ما با افغانستان سه مرز مشترک دارد که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد بار از مرز دوغارون ترانزیت میشود و شاید بتوان گفت ۲۵ تا ۳۰ درصد ترانزیت هم از مرز میلک است. مرز میلک شرایط و مسائل امنیتی خاص خود را دارد. از این مرز بیشتر کامیونهای افغانی […]
زهرا ایرانشاهی /
کشور ما با افغانستان سه مرز مشترک دارد که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد بار از مرز دوغارون ترانزیت میشود و شاید بتوان گفت ۲۵ تا ۳۰ درصد ترانزیت هم از مرز میلک است. مرز میلک شرایط و مسائل امنیتی خاص خود را دارد. از این مرز بیشتر کامیونهای افغانی تردد میکنند اما در دوغارون کامیونهای ایرانی و افغانی تردد میکنند. آمارها نشان میدهد که روزانه تا ۲ هزار کامیون در مرز دوغارون در انتظار انجام مراحل قانونی، گمرکی و عبور میمانند.
در این بین، رشد حمل ونقل ریلی باری می تواند ضمن امکان حمل بیشتر و مطمئن تر بار به جهت حفظ کیفیت و سلامت فیزیکی، به دلیل عدم ثبات سیاسی و امنیتی افغامنستان نیز موجب حمل بهتر کالا شود. این در حالی است که از سوی دیگر نیز مسیر راه ابریشم مدرن که ابتکار چین است و از ایران و افغانستان هم می گذرد، نیازمند اتصال اروپا از طریق ریل خواف-هرات به افغانستان است و این اتصال ریلی، نیاز به گذر از ترکیه برای دستیابی به اروپا نیز کنسل خواهد کرد. چراکه ترکیه در سال های اخیر سعی داشته ترانزیت ایران را دور بزند و با کشورهای آسیای میانه و اروپا خود ارتباط ترانزیتی و حمل ونقلی مجزا برقرار کند و همچون ترکمنستان بر سر راه کامیون ها و سیستم حمل ونقل ایران سنگ اندازی هایی کرده است.
توسعه حمل ونقل ریلی با افغانستان که هدف مهم این اتصال ریلی قلمداد شده است، این است که به کشورهای خاور دور و آسیای میانه، کشورهای حوزه خلیجفارس و در چشم اندازی وسیعتر به آفریقا متصل شویم.
در همین زمینه در روزهای گذشته مدیرعامل شرکت راه آهن با اشاره به افزایش ترافیک ترانزیتی از مسیر ایران با افتتاح راه آهن خواف –هرات و اتصال دو کشور ایران و افغانستان از مسیر ریلی اظهار داشت: ایران، افغانستان را به آب های آزاد متصل می کند و بخشی از این بار ترانزیتی محصولات معدنی این کشور از مسیر ایران است و بخش مهم پتانسیل راه آهن خواف- هرات ترانزیت بین ترکیه و کشورهای حوزه CIS به افغانستان است.
سعید رسولی درباره میزان بار ترانزیتی پیش بینی شده در این مسیر گفت: مجموعا در این محور پتانسیل ۱.۷ میلیون تن ترانزیت به افغانستان وجود دارد که چیزی حدود ۵۰۰ هزار تن آن متعلق به ترکیه است.
این در حالی است که با راه اندازی خط ریلی خواف به هرات زنجیره حمل و نقل کالا و نقطه اتصال کریدور شمال به جنوب نیز کامل می شود و امکان اتصال و ترانزیت کالا از افغانستان از طریق حمل نقل ریلی تا آبهای آزاد و در آینده نزدیک با تکمیل خط ریلی چابهار به زاهدان و مشهد تا دریای عمان فراهم می شود. مدیرعامل شرکت راه آهن تاکید کرد: نکته ای که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که وقتی این اخبار منتشر می شود عده ای انتظار دارند به سرعت این محور به ترانزیت ۱.۷ میلیون تن برسد اما واقعیت این است که احداث کریدورهای جدید یا تاسیس محورهای ریلی و جاده ای جدید یک تاثیر القایی ایجاد کرده و به تدریج بار و بسته به فراهم شدن سایر عوامل موثر با این مساله بار بیشتر به این محور جذب میشود.
رسولی با بیان اینکه در حال حاضر کالاهای متنوعی در حال صادرات و واردات بین دو کشور ایران و افغانستان در حال انجام است که با فعال شدن این محور ریلی بخش زیادی از این بارها می تواند جذب این مسیر جدید می شود، گفت: برآورد ما این است که علاوه بر ۱.۷ میلیون تن بار ترانزیتی، حدود ۳ میلیون هم بار صادراتی و وارداتی به محور خواف- هرات جذب شود چراکه در حال حاضر محصولات فولادی، سیمان، غلات و… به افغانستان صادرات و واردات میشود.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به میزان ترانزیت ریلی در سال جاری اظهار داشت: در مدت زمان ۸ ماهه امسال در حالی که به دلیل شرایط شیوع ویروس کرونا سه ماه مرزهای ریلی اینچه برون، سرخس و میرجاوه مسدود بوده، بیش از ۴۱۰ هزار تن ترانزیت از مسیر ریلی کشورمان انجام شده است.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه سهم مسیر جادهای در ترانزیت به دلیل محدودیتهای کرونایی بسیار کاهش داشت،سهم راهآهن از ترانزیت زمینی از ۱۰ درصد در سال ۹۸ به ۳۰ درصد در ۶ ماهه اول امسال رسیده است و نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۲۰ درصد سهم رشد در این حوزه را تجربه کردیم.
ظرفیت جابهجایی ۱۲ میلیون تن کالا در سال از مسیر ریلی ایران – افغانستان
فرماندار خواف نیز در باب اهمیت این خط ریلی گفته است: ۴۲۰۰ میلیارد ریال برای اجرای سه قطعه خط ریلی خواف تا هرات افغانستان طی سنوات گذشته هزینه شده است که با افزایش هزینه ها و نرخ امروزی این میزان ۲۰ هزار میلیارد ریال برآورد میشود.
حسین سنجرانی ادامه داد: راه آهن خواف – هرات به طول حدود ۲۲۰ کیلومتر در چهار قطعه اجرا میشود که ۷۷ کیلومتر آن در قالب دو قطعه در داخل خاک ایران و قطعه سوم از نقطه صفر مرزی تا ایستگاه روزنگ افغانستان یه طول ۶۶ کیلومتر ادامه یافته و هم اکنون آماده بهره برداری است و در چند روز آینده با حضور مسوولان دو کشور به بهره برداری می رسد.
وی ادامه داد: بهره برداری از خط ریلی خواف به هرات نقش مهمی در افزایش صادرات و واردات و رونق اقتصادی افغانستان و توسعه مبادلات بین ایران و این کشور دارد و با بهره گیری از ظرفیت این خط ریلی سالانه ۱۲ میلیون تن کالا در این مسیر جابهجا می شود.
فرماندار خواف گفت: خط ریلی خواف به هرات یکی از طرحهای بسیار مهم ملی و بین المللی است که موجب افزایش ارز آوری اقتصادی و انتقال ارزان و به صرفه کالا و خدمات برای دو کشور ایران و افغانستان می شود و علاوه بر ثبات امنیت و معیشت در منطقه در افزایش اشتغال نقش بسزایی دارد.
سنجرانی ادامه داد: ایران با اجرای سه قطعه از طرح مهم ریلی خواف به هرات ثابت کرد که همچنان مدافع مردم افغانستان است و متعهدانه در بازسازی این کشور مشارکت فعال دارد و منافع این کشور با منافع کشور ما گره خورده است.
وی گفت: عزم و اراده نظام جمهوری اسلامی ایران از جمله دولت دکتر روحانی سرعت بخشی در بهره برداری از خط ریلی خواف به هرات است و این طرح مهم با تلاش متخصصان ایرانی به اتمام رسیده و آماده بهره برداری است. فرماندار خواف افزود: ایران حتی بعد از بهره برداری از خط ریلی خواف به هرات متعهد شده که مدت ۶ ماه آموزش متخصصان کشور افغانستان را برای بهره برداری مناسب از ظرفیتهای این بخش انجام دهد.
گفتنی است که خط آهن خواف -هرات، در چهار قطعه به طول ۱۹۱ کیلومتر در حال ساخت است که ۷۷ کیلومتر این خط آهن در داخل خاک ایران و ۱۱۴ کیلومتر دیگر آن در داخل خاک افغانستان احداث می شود.
قرار است سه قطعه احداث شده به زودی افتتاح شود. خط ریلی خواف – هرات علاوه بر آنکه از نظر حملونقل داخلی بار و مسافر اهمیت زیادی داشته و باعث اتصال کشور افغانستان از طریق شبکه ریلی جمهوری اسلامی ایران به آبهای آزاد و حتی کشورهای اروپایی می شود.
از سوی دیگر این راه آهن نقش مهمی در حمل و ترانزیت کالا از کشورمان به افغانستان و در ادامه به کشورهای شرق آسیا دارد.
