کاوه ایرانی / روزنامه نگار اواخر هفته گذشته بود که انتشار خبر گران شدن بنزین موجب تشویش اذهان عمومی شد. این خبر در حالی توسط یکی از خبرگزاری های وابسته به اصولگرایان منتشر شد که در ماه های اخیر جامعه با روند رو به افزایش قیمت مایحتاج ضروری خود مواجه است. از سوی دیگر در […]
کاوه ایرانی / روزنامه نگار
اواخر هفته گذشته بود که انتشار خبر گران شدن بنزین موجب تشویش اذهان عمومی شد. این خبر در حالی توسط یکی از خبرگزاری های وابسته به اصولگرایان منتشر شد که در ماه های اخیر جامعه با روند رو به افزایش قیمت مایحتاج ضروری خود مواجه است. از سوی دیگر در کشور ما، بالا رفتن قیمت سوخت و حامل های انرژی تاثیر مستقیمی بر دیگر قیمت دیگر کالاها داشته و دارد. حال این موضوع مطرح می شود که انتشار چنین خبری در شرایط فعلی با چه هدفی صورت گرفته است؟
صف های طولانی بنزین تا پاسی از شب، حکایت از وضعیت غیرعادی داشت. در برخی موارد، افرادی با در دست داشتن گالن های ۲۰ لیتری به پمپ بنزین ها مراجعه می کردند و تلاش داشتند به هر طریقی چند لیتر بنزین برای روزهای آینده ذخیره کنند. به عقیده جامعه شناسان چنین رفتاری به طور معمول در جوامعی مشاهده می شود که مسئولیتهای اجتماعی در آنها دیگر خریداری نداشته و هر شخصی تنها به منافع خود می اندیشد. در عین حال اگر از نگاهی دیگر این موضوع مورد بررسی قرار گیرد، به این نتیجه دست خواهیم یافت که رفتار در چنین شرایطی در واقع واکنشی است به تصمیم گیرندگان و مدیران ارشد کشور. در واقع در جامعه ای که بی اعتمادی در آن موج می زند، هر کسی تنها به خود و منافع خود می اندیشد بدون آنکه به این واقعیت بیاندیشد که همه سوار بر یک قایق هستیم.
بسیاری از مسئولان عقیده دارند بیشتر واکنش های اجتماعی نسبت به اخبارمنتشر شده به دلیل جایگاه شبکه های اجتماعی در میان مردم و نشر اخبار غیر واقعی توسط این شبکه ها است. اما اینبار این شبکه های مجازی غیر رسمی نبودند که خبر گرانی بنزین را متشر کردند بلکه دو رسانه رسمی وابسته به اصولگرایان یعنی خبرگزاری فارس و تسنیم بودند که این شایعه را منتشر کردند.
پس از آنکه انتشار این خبر جامعه را تحت تاثیر قرار داد، سیدرمضان شجاعی کیاسری دبیر ستاد اطلاع رسانی و تبلیغات اقتصادی کشور در اطلاعیه ای ضمن تکذیب شایعات مبنی بر افزایش قیمت و سهمیه بندی بنزین اعلام کرد: «تاکنون تصمیمی نسبت به مقدار یا زمان سهمیه بندی بنزین گرفته نشده است و مردم اخبار درست در این خصوص را صرفا از مجاری رسمی دریافت کنند.»
سخنگوی شرکت ملی پخش و پالایش
مواد نفتی
روز شنبه، خبرگزاری فارس اعلام کرده بود که خبر آغاز سهمیه بندی بنزین توسط یکی از مسوولان وزارت نفت به آن خبرگزاری داده شده است. زیبا اسماعیلی سخنگوی شرکت ملی پخش و پالایش مواد نفتی بعدازظهر شنبه پس از احضار به دادسرای فرهنگ و رسانه بازداشت شد. اسماعیلی کارمند رسمی صداوسیما بوده و سالها پیش در خبرگزاری فارس فعالیت میکرد.
هرچند اسماعیلی به عنوان عامل انتشار خبر فوق بازداشت شد، اما موضوع به همین جا ختم نمی شود. به طور یقین انتشار چنین خبری بدون عقبه نیست و افرادی هستند که در پس پرده اهداف خاص خود را دنبال می کنند.
در علوم ارتباطات مبحث مهمی وجود دارد که به آن «عملیات روانی» گفته می شود. یکی از روش های عملیات روانی بررسی کنش ها و واکنش های جامعه هدف است. فرماندهان عملیات روانی برای سنجش میزان ظرفیت جامعه هدف خود، گاهی با انتشار شایعه ای، سوژه را محک می زنند. بدین ترتیب با توجه به بازخوردی که از سوژه دریافت می کنند، می توانند برای اهداف بعدی خود طرح ریزی کنند. بدین ترتیب دور از واقعیت نیست اگر گفته شود، انتشار خبر گرانی بنزین در شرایطی که جامعه به شدت تحت فشار گرانی دیگر اقلام خود قرار دارد، در واقع سنجش آستانه تحمل مردم بوده است.
عدم شفافیت، غبار شایعه
در همین رابطه هدایتا… خادمی، عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره سهمیهبندی بنزین و اخباری که در برخی خبرگزاریها منتشر شد، گفت: «اواسط هفته گذشته از شبکه خبر در مورد سهمیهبندی بنزین با من تماس گرفتند و در مورد زمان سهمیهبندی گفتند، اما به آنها اعلام کردم که من موافق سهمیهبندی بدون افزایش قیمت نرخ هستم.»
عضو کمیسیون انرژی مجلس اظهار کرد: «اگر دولت قصد اجرای خبری که در خبرگزاریها منتشرشده بود را نداشت میتوانست با یک اطلاعیه رسمی اعلام کند که خبر این خبرگزاریها کذب است، اما وقتی برخی مسؤولان بهطور تلویحی تکذیبیه میدهند و به آن اکتفا میکنند، مشخص است یک جای کار اشکال دارد.»
عضو کمیسیون انرژی مجلس شلوغی پمپبنزینها پس از انتشار شایعه افزایش قیمت بنزین را نتیجه نبود شفافیت در عملکرد مسؤولان مربوطه دانست.
مخالفت مجلس با گرانی بنزین
علیرغم مخالفت مجلس با افزایش قیمت بنزین و سهمیه بندی آن در سال گذشته، اما وزارت نفت و دولت سهمیه بندی و گرانی بنزین را از کانالی غیر از مجلس درپیش گرفتند که مخالفت شدید نمایندگان مجلس را برانگیخت.
اظهارات چند هفته گذشته برخی مسئولان به ویژه در دولت و وزارت نفت مبنی بر ضرورت سهمیه بندی و گرانی بنزین، و اطلاع رسانی برخی منابع آگاه وزارت نفت از این اقدام چراغ خاموش دولت به برخی رسانه ها، موجی از واکنشهای تند نمایندگان مجلس را علیه این اقدام دولت و وزارت نفت برنگیخت تا منتفی شدن سهیمه بندی بنزین در سال ۹۸ قوت بگیرد.
خبرگزاری خانه ملت در همین باره با انتشار گزارشی، از منتفی شدن گرانی و سهمیه بندی بنزین با پیگیری ها و تلاشهای وکلای مردم در مجلس شورای اسلامی خبر داد و نوشت: برخی از نمایندگان به دولت بابت عدم در جریان گذاشتن مجلس بابت از اتخاذ چنین تصمیم مهمی انتقاد کرده اند. علاءالدین بروجردی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اظهار داشت: «شرایط کنونی اقتصاد مناسب افزایش قیمت حاملهای سوخت و بنزین نیست چراکه با تحقق این امر التهابات بسیاری به بازار تزریق شده و قیمت سایر کالاهای اساسی نیز گران میشود.» نماینده مردم بروجرد در مجلس با بیان اینکه جامعه آماده افزایش قیمت بنزین نیست، افزود: «دولت برای افزایش قیمت بنزین باید علیرغم در نظر گرفتن شرایط جامعه، پروسهای منطقی و مبتنی بر واقعیتها، وضعیت اقتصادی کشور و مردم را به کار گیرد و با طرحی پخته به سراغ تحقق این موضوع رود.»
روز گذشته نیز موضوع شایعه بنزین، سوژه داغ بهارستان نشینان بود. حبیب ا… دهمرده نماینده مردم زابل در مجلس با انتقاد از افزایش موج گرانیها عنوان کرد: «آستانه تحمل مردم به خصوص در قشر آسیبپذیر بسیار پایین آمده و دولت باید به وظیفه ذاتی خود در این حوزه عمل کند.» دهمرده ادامه داد: «جماعتی بدون مد نظر قرار دادن شرایط، شایعه گرانی بنزین را در جامعه راه انداختند و موجب تشویش افکار عمومی شدند که خلاف قانون بود و قصد داشتند عامدانه مردم را نسبت به مسئولان بدبین کنند که باید با منشأ این شایعات برخورد شود.» در نهایت به رغم تمام کنش ها و واکنش هایی که در پی انتشار شایعه گرانی بنزین در جامعه و در میان مسئولان مشاهده شد، این موضوع را نمی توان کتمان کرد که در پس هر شایعه ای، هاله ای از واقعیت نهفته است و به طور یقین در روزهای آتی خبرهایی پیرامون تصمیمات مسئولان پیرامون موضوع بنزین منتشر خواهد شد. باید دید با توجه به روند افزایش قیمت مایحتاج ضروری مردم، مسئولان چه تصمیمی را در این خصوص اتخاذ خواهند کرد.
