در فضای مجازی یا دنیای واقعیت اگر به شما گفتند چوپانی به طور اتفاقی در یکی از مناطق ایران گنج پیدا کرده و میتوان تمام این اشیا را مفت از او خرید، باور نکنید زیر آنها یکسری شی جعلی را به چوپان میدهند و میگویند هرکس که آمد این اشیا را با فلان قیمت به […]
در فضای مجازی یا دنیای واقعیت اگر به شما گفتند چوپانی به طور اتفاقی در یکی از مناطق ایران گنج پیدا کرده و میتوان تمام این اشیا را مفت از او خرید، باور نکنید زیر آنها یکسری شی جعلی را به چوپان میدهند و میگویند هرکس که آمد این اشیا را با فلان قیمت به آنها بفروش و مبلغی هم به چوپان میدهند. مدیر موسسه باستان شناسی با بیان این مطالب میگوید: بسیاری از مردم محلی فکر میکنند باستانشناسان به دنبال گنج هستند. با توجه به سوءمدیریتی که در حوزه میراث فرهنگی شاهد هستیم بسیاری از محوطههای تاریخی در حال از بین رفتن هستند. البته نباید فراموش کرد که سونامی بزرگی در ایران وجود دارد که ۹۵ درصد میراث فرهنگی را از بین میبرد و آن هم سونامی اهالی گنج و دفینه و طلسم و خوانش علائم کذب و دروغ و خرافه است چراکه آنها بسیار فعال هستند.
مدیر موسسه باستان شناسی و عضو هیات علمی گروه باستانشناسی دانشگاه تهران مدتی است کاوش در گورستان سگزآباد قزوین را در پیش گرفته و به دستاوردهای جالبی در حوزه باستانشناسی رسیده است. او باتوجه به تجربیاتی که از کاوش در گورستان و واکنش مردم محلی نسبت به باستانشناسی پیدا کرده، به موضوعات مختلفی اشاره می کند. مصطفی ده پهلوان با اشاره به آنکه بیش از یک میلیون محوطه تاریخی در ایران داریم که هیچکدام سالم نیستند، تصریح کرد: مردم روستاها با حفاریهای غیرمجاز به هوای پیدا کردن گنج؛ بسیاری از این مناطق را از بین بردهاند. چندی پیش یکی از مدیران ارشد برای بازدید از کاوشها به دشت قزوین آمد و به من گفت این شما هستید که در تخریب محوطههای تاریخی مقصرید، شما باید مشخص کنید که مثلاً از میان ۳۰۰ محوطه تاریخی که در قزوین وجود دارد زیر کدام محوطه گنج پیدا میشود و زیر کدام محوطه گنج نیست تا ما بتوانیم به مردم اعلام کنیم که به طور مثال زیر فلان محوطه گنج وجود دارد و اگر در آنجا حفاری کنند مورد شماتت قرار میگیرند و زیر فلان محوطهها گنج وجود ندارد پس حفاری نکنید. وقتی تفکر یکی از مدیران ارشد کشور در این حد است چه میتوان گفت.
این عضو هیات علمی گروه باستانشناسی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: مردم معتقد هستند باستانشناسان جای همه گنجها را میدانند و نمیگویند. این در حالی است که باستانشناسی به دنبال گنجی که در ذهن مردم وجود دارد، نیست. حتی میتوان گفت در ۹۸ درصد از محوطههای تاریخی هیچ گنجی وجود ندارد چراکه اغلب محوطههای روستایی هستند که گاه بر اثر بیماریهای فراگیر مانند طاعون و حتی خشکسالی و عواملی از این دست متروک شدهاند.
خرافههای گنجیابی
ده پهلوان با اشاره به باورها و خرافات مردم درخصوص گنج و گنجیابی و پیدا کردن اشیای عتیقه گفت: متاسفانه این باورها و خرافات در میان مردم ایران بسیار رسوخ کرده و جا افتاده و برای اینکه بخواهیم این خرافات را از ذهن مردم کنار بگذاریم کار بسیار دشواری پیشرو خواهیم داشت. برخی از مردم بارها به ما گفتهاند که دفینهها دارای طلسم هستند. چگونه است که ما باستانشناسان طی این سالها حتی به یک مورد از این طلسمها برنخوردهایم؛ نه تله فیزیکی وجود دارد و نه طلسمی. آنچه که مشخص است جذابیت این داستانها برای مردم عادی است.
یک سونامی وحشتناک
او درخصوص این مهم که خرافات و داستانهای گنج و گنجیابی در کدام مناطق ایران بیشتر نمود پیدا کردهاست، گفت: تقریباً میتوان گفت در تمام ایران، این خرافات وجود دارد و بیشتر مردم به دنبال پیدا کردن گنج هستند. در مناطقی از سیستان و بلوچستان و خوزستان گرفته تا شمال و شمال غرب و مرکز کار کردهام؛ به طور مثال موضوعی که در خصوص جیرفت مطرح شد بسیار اهمیت دارد چنانکه به اندازهای اشیا را از این منطقه به خارج از کشور صادر کردند که حراجیهای خارج از کشور مملو از اشیای عتیقه ایرانی بود و تا اندازهای اشباع شده بود که دیگر کسی این اشیا را نمیخرید. این اتفاقات در سال ۸۰-۸۱ رخ داد. حتی برخی از این مجموعهها از طریق هواپیما به بریتانیا فرستاده میشد تا در مجموعههای شخصی آنجا به نمایش و فروش گذاشته شوند. البته برخی از این محمولهها نیز کشف و ضبط شد و بعد از بررسیهای انجام شده موفق شدیم آنها را به ایران بازگردانیم. هرچند این کارها نمیتواند توسط مردم عادی انجام شود اما باید دید چه کسانی پشت پرده بودند.
