آرمان طهرانی- روزنامه نگار/ بازار ماهی فروشان بندر جاسک، چند سالی است که رونق چندانی به خود ندیده است. صیادان هر شب دل به دریا می زنند تا روزی خود را از دریا کسب کنند، اما با طلوع خورشید، در حالی که به سوی ساحل باز میگردند، که صید موفقی نداشته اند. به […]
آرمان طهرانی-
روزنامه نگار/
بازار ماهی فروشان بندر جاسک، چند سالی است که رونق چندانی به خود ندیده است. صیادان هر شب دل به دریا می زنند تا روزی خود را از دریا کسب کنند، اما با طلوع خورشید، در حالی که به سوی ساحل باز میگردند، که صید موفقی نداشته اند. به گفته برخی از این صیادان، کشتی های مدرن چینی دیگر چیزی برای صید باقی نگذاشته اند. این در حالی است که مسوولان گاهی اوقات حتی حضور این کشتی ها را در دریای عمان منکر شده اند. با اینحال برخی دیگر می گویند چینی ها تنها مجوز صید ترال در عمق ۲۰۰ متری را دارند، اما آیا واقعاً چینی ها به تعهد خود مبنی بر صید ترال پایبند هستند و از کنار صدها گونه دریایی دیگر مانند انواع ماهی های حلوا، شیر و میگو می گذرند؟
به گزارش «جمله» سال ۹۷ بود که موضوع حضور گسترده کشتی های چینی در دریای عمان در محافل خبری و سیاسی به شدت داغ شد. همان زمان برخی از مسوولان این موضوع را از پایه بی اساس عنوان کردند و منکر حضور چینی ها در سواحل مکران و چابهار شدند. همان زمان حسن صالحی رییس وقت سازمان شیلات مدعی شد: «حضور کشتی های چینی در آب های سرزمینی جنوب ایران، برداشت درستی نیست، زیرا ایران ۵۰ تا ۶۰ فروند شناور دارد که سهامداران آن ایرانی هستند و حدود ۲۵ درصد این شناورها احتمال دارد ساخت چین باشند».
اما با انتشار تصاویر متعدد و غیر قابل انکار این حضور نامبارک، مسوولان امر، مدعی شدند که کشتی های چینی تنها مجوز صیدترال را دارند. تور ترال یکی از روشهای صیادی است که با وجود داشتن مضرات و اثرات زیستشناختی، فیزیکی و زیستمحیطی آثار مخرب و جبرانناپذیری در از بین رفتن ذخایر آبی دارد. حذف ماهیان درشت از جمعیت ذخایر و آثار متعدد دیگر روی جمعیت ماهیان نشاندهنده آسیب جدی به محیطزیست دریایی این نوع صید است. همزمان با داغ شدن بحث حضور کشتی های صیادی چینی در دریای عمان در سال ۹۷، خبرنگار «جمله» طی سفری به بندر جاسک با صیادان این منطقه گفتگو کرد. این صیادان همگی بر این عقیده بودند که حضور چینی ها در این منطقه بر دیگر گونه های دریایی نیز تاثیرگذار بوده است. به اعتقاد آنان گرچه چینی ها تنها مجوز صید ترال را دارند اما همواره در سایه سکوت مسوولان اقدام به صید گونه های دیگر دریایی می کنند. از این رو در کنار صید فانوس ماهی ها، اقدام به صید غیرمجاز دیگر ماهی ها و انواع میگو می کنند و چیزی برای صیادان بومی باقی نمی گذارند.
یکی از صیادان بومی ساکن بندر جاسک، در گفتگو با «جمله» اظهار کرد که به دلیل حضور چینی ها تعدادی از جوانان این منطقه از خیر صیادی گذشته اند و از آنجایی که فرصت شغلی دیگری در بندرجاسک وجود ندارد، به قاچاق سوخت روی آورده اند. این صیاد ساکن بندر جاسک به شرح حال برخی از جوانانی پرداخته بود که برای تهیه نیازهای اولیه زندگی خود و خانواده هایشان مجبور شده بودند وارد کار قاچاق سوخت شوند و در این راه جان خودشان را از دست داده اند.
از آنجایی که چینی ها هر جنبنده ای را به عنوان غذا مصرف می کنند، برایشان تفاوتی ندارد که خفاش، سگ و موش را می خورند یا آنکه «شاه میگو» و یا «ماهی شیر» سر میز غذایشان سرو می شود. به همین دلیل است که صیادان چینی هر چه که در تور آنان گرفتار شود، برای آنان حکم یک وعده غذایی قابل فروش را دارد.
ویرانی اکوسیستم دریای عمان
نابودی کسب و کار صیادان جنوب کشور تنها بخشی از پیامدهای شوم حضور چینی ها در دریای عمان است. یک مقام مسوول سال ۹۷ گفته بود: «اگر صیادان تور ترال را به صورت کفی استفاده کنند، موجب نابودی بسیاری از زیستگاههای علف دریایی و مرجانها میشود». داود میرشکار، مدیرکل زیستبومهای دریایی سازمان محیط زیست در رابطه با صید بی رویه صیادان چینی در دریای عمان و نابودی اکوسیستم دریا اظهار کرده بود: «متولی این موضوع سازمان شیلات ایران است. این سازمان اعلام کرده که شرکتهای ایرانی کشتیهای چینی را اجاره کرده و در این مناطق ماهی گیری میکنند؛ یعنی مجوزی را به شناورهای چینی نداده اند». میرشکار گفته بود: «اگر تور ترال را به صورت کفی به دریا پهن کنند، ممکن است بسیاری از زیستگاههای علف دریایی نابود شود. اگر آن منطقه دارای زیستگاه مرجان باشد، مخصوصا اعماق بالاتر از سطح دریا که دارای آب سنگهای مرجانی است، مرجانها نابود خواهند شد».
در نهایت پس از آنکه صید ترال توسط شناورهای چینی، توسط نیروی دریایی سپاه متوقف شد، سودجویان داخلی با همکاری صیادان چینی شروع به شخمزنی کف آبهای ایران کردند.
هرچند برخی معتقدند این نوع صید برای گونههای خاص ماهی (فانوس ماهی) که در عمق ۲۰۰ متر به پایین زندگی میکنند توسط نهادهای بینالمللی توصیه میشود، اما افزایش صیادان غیرمجاز ترال یکی از مهمترین عوامل کاهش صید و در نتیجه درآمد ماهیگیران محلی است.
ژن های خوب و منابع دریایی
معینالدین سعیدی، نماینده چابهار در مجلس در گفتوگو با پایگاه خبری اقتصاد۲۴ درباره فعالیت کشتیهای صیادی چینی در آبهای ایران گفت: «صید ترال یا کفروبی ساحل، مدلی از صید است که در اکثر کشورهای دنیا منسوخ شده است، اما متاسفانه تقریباً بیش از دو دهه است که شیلات ایران این مجوز را به افراد خاص میدهد و آنها علاوه بر اینکه کفروبی ساحل را با روش خاص این صید انجام میدهند ذخایر آبزیان ما را هم بهشدت دچار مخاطره کرده و زیستگاههای طبیعی ماهیها را با آثار و تبعات جبرانناپذیری مواجه میکنند. چندی پیش این کشتیها حضور پررنگی در سواحل حوزه جاسک و سیری داشتند که نیروی دریایی سپاه با آنها مقابله کرد و بخشی از آنها به حوزه ساحلی چابهار و کنارک فرستاده شدند».
وی افزود: «سالهای قبل فقط شرکتهای چینی صید ترال را انجام میدادند، اما الان با توجه به تحریمها، چینیها به نوعی شرکتهای مشترکی را ایجاد کردند تا به صید ترال ادامه دهند. اسناد تاسیس این شرکتها موجود است و قابلیت ارائه به مراجع قضایی برای پیگیری را دارد. این شرکتها با سهام ۵۱ درصد شرکتهای ایرانی که نمیدانم اصطلاح ژن خوب برایشان بهکار ببریم یا نه و با ۴۹ درصد سهامداران چینی فعالیت میکنند. براساس برخی از دستورالعملها اینها نباید وارد ۱۲ مایلی سواحل آبهای ایران شوند، اما شیلات بهراحتی این مسافت را هشت مایلی اعلام میکند. عملاً اینها وارد سواحل ما میشوند، زیرا سیستمهای محافظتی که شیلات در نظر گرفته و جی پی اسها (سامانه پایش الکترونیک) را شبها خاموش میکنند و وارد آبهای ما میشوند. بعضاً شیلات میگوید ما ناظر مقیم داریم، اما حقوق این ناظران مقیم را همان شناور میپردازد به همین دلیل شائبه صید غیرمجاز پیش میآید».
