مائده مطهری زاده این روزها به دنبالِ انتشار اخبارِ حاشیه و متنِ برگزاریِ اجلاسِ آب و هوایی سازمان ملل در گلاسکو عبارت «تغییرات اقلیمی» را بسیار میشنویم. اتفاقِ فاجعه باری که بسیاری از مردم چیز زیادی درباره آن نمیدانند! وقوعِ طوفانهای مهیب، سیلهای ویرانگر، خشکسالیها و آتشسوزیهای شدید در جنگلها در سراسر جهان، همگی حاکی […]
مائده مطهری زاده
این روزها به دنبالِ انتشار اخبارِ حاشیه و متنِ برگزاریِ اجلاسِ آب و هوایی سازمان ملل در گلاسکو عبارت «تغییرات اقلیمی» را بسیار میشنویم.
اتفاقِ فاجعه باری که بسیاری از مردم چیز زیادی درباره آن نمیدانند!
وقوعِ طوفانهای مهیب، سیلهای ویرانگر، خشکسالیها و آتشسوزیهای شدید در جنگلها در سراسر جهان، همگی حاکی از تغییراتی غیرمعمول با سرعتی بالا در جوِّ زمین است. تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی امروزه به یکی از مهمترین چالشهای زیست محیطی تبدیل شده که تمام کشورهای جهان از جمله ایران را تحت تاثیر قرار میدهد و مقابله با این تغییرات نیازمند اقدامات جهانی است. تغییرات آب و هوایی میتواند پیشبینی الگوهای آب و هوا را دشوار و غیر ممکن کند و این الگوهای آب و هوایی غیر منتظره میتواند نگهداری و پرورش محصولات را در مناطقی که به کشاورزی متکی هستند با مشکل روبهرو کند چراکه دیگر نمیتوان به دمای مورد انتظار و میزان بارندگی اعتماد کرد. تغییرات آب و هوایی همچنین با سایر حوادث آب و هوایی مخرب مانند طوفان های مکرر و شدیدتر، سیل، باران و طوفانهای زمستانی همراه است. هرچند تغییر در آب و هوا و گرم شدن زمین ممکن است به عنوان بخشی از فرایندهای طبیعی و درپی نوسانات شدت نور خورشید، انحراف در مسیر حرکت زمین و فعالیتهای آتشفشانی ایجاد شود اما اقلیم پس از انقلاب صنعتی و افزایش مصرف سوختهای فسیلی به طرز فزایندهای تحت تاثیر فعالیتهای انسانی قرار گرفته است.
تاثیر تغییرات اقلیمی بر تشدید خشکسالی و تنش آبی در کشور
رییس گروه تغییر اقلیم مرکز ملی هوای سازمان حفاظت محیط زیست، در همین باره طی روزهای اخیر و همزمان با روز جهانی مبارزه با تغییرات اقلیمی (۲۴ اکتبر) ضمن اشاره به اینکه تغییر آب و هوا یکی از مهمترین معضلات کشور ما است که تغییرات محسوسی را در منابع آبی، میزان تقاضا برای انرژی، تولیدات کشاورزی و نواحی ساحلی موجب خواهد شد، اظهارکرد: بر اساس تحقیقات و ارزیابیهای انجام شده در طرح «توانمندسازی تغییر آب و هوا» تحت نظر کنوانسیون تغییر آب و هوای سازمان ملل متحد و با استفاده از سناریوهای مطرح شده توسط «هیئت بیندولتی تغییر اقلیم» (IPCC)، اگر میزان غلظت دیاکسید کربن تا سال ۲۱۰۰ دو برابر شود، دمای متوسط ایران به میزان ۱.۵ تا ۴.۵ درجه سانتیگراد افزایش خواهد یافت.
وی با بیان اینکه کارشناسان ۹۵ درصد علت اصلی تغییر اقلیم را ناشی از فعالیتهای انسانی مانند افزایش استفاده از سوختهای فسیلی و افزایش گاز دیاکسید کربن میدانند، گفت: برخی از گازهای گلخانهای مانند دیاکسید کربن از طریق احتراق سوختهای هیدروکربوری و فعالیت جامعه بشری در فضا پراکنده و برخی دیگر مانند گازهای ترکیبات فلوری منحصرا از فعالیتهای بشری تولید میشود. متان از دیگر گازهایی است که بر درجه حرارت محیط اثر میگذارد و جزو گازهای گلخانهای به شمار میآید. متان طی فرآیند تولید زغال سنگ، نفت و گاز آزاد میشود. از منابعی نظیر فضولات زنده حیوانی و دورریز کشاورزی نیز منتشر و با فساد و پوسیدن زبالههای ارگانیک هم در فضا پراکنده میشود. از دیگر گازهای گلخانهای میتوان از «اکسید نیتروژن» که از فعالیتهای بخشهای حمل و نقل، کشاورزی و صنعتی آزاد میشوند، نام برد.
تعهداتِ سست و ناپایدار
حالا همزمان با برگزاریِ نشستِ تغییرات آب و هوایی در گلاسکوی انگلستان، سازمان جهانی هواشناسی هشدار داد که دمای هفت سال گذشته زمین، گرم ترین دمای ثبت شده در تاریخ این سیاره بوده و در سال ۲۰۲۱ سطح آب دریاها تا ارتفاع بیسابقهای بالا آمده و آسیبها و زیانهای آب و هوای نابود کننده مرتبط با اقلیم، بیشتر از گذشته بوده است. احتمال دارد که ۲۰۲۱ به علت فعالیت پدیده آب و هوایی لانینا در اقیانوس آرام و تاثیرگذاری بر دمای زمین، پنجمین یا هفتمین سال گرم ثبت شده در تاریخ این سیاره باشد و میانگین دمای زمین هنوز بیش از یک درجه بالاتر از سطوح پیش از صنعتی شدن سیاره ماست.
براساس پیمان پاریس که در سال ۲۰۱۵ انجام شد، رهبران جهان متعهد شده بودند که افزایش دمای جهانی را زیر ۲ درجه سانتیگراد یا تا حد امکان نزدیک به ۱.۵ درجه سانتیگراد نگه دارند. میانگین دمای جهانی از زمان انقلاب صنعتی تاکنون ۱.۱ درجه سانتیگراد افزایش یافته است و تنها کاهش شدید انتشار گازهای گلخانهای از رسیدن این رقم به ۱.۵ درجه سانتیگراد جلوگیری میکند. هر چند گفته میشود تنها ۱۲ کشور متعهد شدهاند که تا سال ۲۰۵۰ و چندین کشور اصلی مانند چین و عربستان سعودی به طور رسمی متعهد شدهاند که تا سال ۲۰۶۰ به هدف کربن خالص (انتشار صفر دی اکسید کربن) دست یابند. طبق آخرین خبرهای رسیده، هیات نمایندگی ایران نیز از دوشنبه (۱۷ آبان ۱۴۰۰) به ریاست دکتر علی سلاجقه، معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست در این اجلاس جهانی حضور خواهند یافت.
