یکی از موارد مناقشه جمهوری اسلامی ایران با کشورهای عرب منطقه که البته ریشه آن به دوران حکومت پهلوی بازمیگردد، ماجرای عنوان «خلیج فارس» و همچنین مالکیت ایران بر بخشهایی از «اروندرود» و جزایر سهگانه ایران (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک) در جنوب است. پیروزی انقلاب و استقرار یک دولت دینی و اسلامی در […]
یکی از موارد مناقشه جمهوری اسلامی ایران با کشورهای عرب منطقه که البته ریشه آن به دوران حکومت پهلوی بازمیگردد، ماجرای عنوان «خلیج فارس» و همچنین مالکیت ایران بر بخشهایی از «اروندرود» و جزایر سهگانه ایران (ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک) در جنوب است.
پیروزی انقلاب و استقرار یک دولت دینی و اسلامی در تهران، این گمانهزنی را تقویت کرد که مشکل مورد نظر بین دولتهای عرب منطقه با ایران، مرتفع خواهد شد اما اوضاع آنگونه که انتظار میرفت، پیش نرفت و با حمله صدام حسین معدوم به مرزهای جنوب و غرب و آغاز جنگ کار به جایی رسید که طی چهار دهه اخیر، یکی از مشکلات جمهوری اسلامی ایران با همسایگان عرب و مسلمان منطقه، به این موضوع پیوند خورد.
سکوت و بیعملی دستگاه دیپلماسی در دولتهای مختلف و سنگین شدن وزنه صاحبان نگرشِ تقابلی بر نگرش تعاملی موجب شد هر سال، بیش از سال قبل، از تعداد طرفداران جمهوری اسلامی ایران در این دعوا، کم شد و حتی پای کشورهای فرامنطقهای نیز به این موضوع، باز شد بهطوریکه در ماه گذشته، رییسجمهوری چین در سفر تاریخی خود به ریاض و دیدار با سران عرب، طی بیانیهای از این حق کشور امارات دفاع کرد و جزایر را متعلق به این کشور عربی دانست.
در همه این مدت از میان کشورهای عربی، یکی از کشورهاییکه همواره در کنار جمهوری اسلامی ایران بود، عراقِ پس از صدام حسین معدوم بود که بارها بر حق ایران تأکید داشت و از خلیج فارس هم با همین عنوان تاریخی، یاد میکرد ضمن اینکه سران برخی احزاب تندرو و مخالف با جمهوری اسلامی ایران در این کشور که وزن سیاسی چندانی ندارند، همان موضع بعثیها را داشته و دارند.
دو روز قبل و در آستانه آغاز بیستوپنجمین دوره رقابتهای فوتبال منطقهای بهمیزبانی عراق و بین کشورهای عربی، انتشار توئیتی توسط «مقتدی صدر» رهبر جریان صدر که پیشتر از دنیای سیاست کنارهگیری کرده بود، خبرساز شد.
وی در ابتدای توئیت خود، نوشت: «میهمانان عرب بزرگوار ما از کشورهای خلیج عربی، به شما خوشامد میگویم»؛ و در ادامه از هشتگ «اهلاً و سهلاً بالعرب؛ خوشامد به عربها» استفاده کرد.
مقتدی صدر که مدتها است از مواضع تهران فاصله گرفته است در ادامه پیام توئیتری خود، نوشت: «در عراقی که سرزمین اولیا و صالحین است، به بصره خودتان (شهر میزبان بازیها) خوش آمدید؛ ای میهمان ما، اگر نزد ما بیایی خواهی دید که ما میهمان و شما صاحبخانه هستید».
در پی انتشار این توئیت و استفاده مقتدی صدر از عبارت مجعول برای خلیجفارس، واکنش کاربران عربزبان فضای مجازی و رسانههای عراقی به این موضوع آغاز شده و برخی این موضوع را مخالفت آشکار شخص مقتدی صدر و صدریها با مواضع ایران تلقی کردهاند.
مقتدی صدر در شرایطی، عنوان خلیج عربی را به کار برد که جمهوری اسلامی ایران طی سالهای اخیر همواره مخالفت خود را با این عبارت اعلام و اعتراض خود را از طریق محافل بینالمللی بیان کرده و استفاده از عبارت «خلیج فارس» را خواستار شده است.
این رفتار از مقتدی صدر خیلی موجب برانگیختن تعجب مقامات و افکار عمومی در جمهوری اسلامی و همچنین تحلیلگران سیاسی در ایران نشد چون همه از مواضع غیرایرانی رهبر گروه صدر آگاهی داشتند و ماجرای انتخابات و اتفاقات پس از آن، به همه ثابت کرده بود که مقتدی به دنبال ایجاد ائتلافی مستقل از تهران و گروههای عراقی همپیمان با جمهوری اسلامی ایران بود که به نتیجه نرسید و در نهایت اعلام کرد سیاست را کنار میگذارد.
خبری که یک روز پس از آن موجب حیرت بسیار شد این بود که نخستوزیر عراق در بیانیهای در مورد مسابقات جام ملتهای خلیج فارس، از عبارت جعلی «خلیج عربی» استفاده کرد.
دفتر «محمد شیاع السودانی»، نخستوزیر عراق در بیانیهای رسمی اعلام کرد: السودانی امروز جمعه آغاز جام قهرمانی (خلیج عربی) را در میان حضور سرشار مردم از ورزشگاه بینالمللی بصره
اعلام کرد.
بر اساس این بیانیه، السودانی به تماشاگران عرب در بصره خوشامد گفته و برای تیمهای حاضر در این مسابقات موفقیت و برای تماشاگران روحیه ورزشکارانه و لذت تماشای مسابقات را آرزو کرد.
جمهوری اسلامی ایران همواره مخالفت خود را با این عبارت اعلام نموده و اعتراض خود را از طریق مجامع بینالمللی ابراز کرده و خواستار استفاده از عبارت «خلیج فارس» شد.
نگاهی به اسناد تاریخی متعدد نیز به خوبی ثابت میکند که این خلیج در میان برخی اسناد زمان هخامنشیان، بحر فارس یا دریای فارس نامیده میشد هرچند از دهه ۲۰ خورشیدی به بعد، از سوی برخی گروههای ملیگرای عرب مورد چالش واقع گردید و هنوز هم در همه اسناد معتبر، خلیج فارس نام دارد.
اکنون و در شرایطی که دستگاه دیپلماسی دولت سیزدهم، تا این لحظه واکنش مقتدرانهای به این موضوع نشان نداده است باید از «حسین امیرعبداللهیان» پرسید چرا به جایی رسیدیم که کشور عراق که نزدیکترین همسایه و بزرگترین متحد جمهوری اسلامی ایران بود و بارها و بارها، دست نوازش و برادری ما را بر دوش خود احساس کرد، با ما نامهربان
شده است ؟
چگونه میخواهید پاسخی که هم بر محور تعامل و صمیمیت باشد و هم حامل اقتدار، به بغداد بدهید ؟
اگر زمانی که رییسجمهور چین در این زمینه بیانیه داد و مالکیت سه جزیره ایرانی را متعلق به امارات متحده عربی دانست، سنجیده و از سر قدرت عمل میکردید، امروز در عراق کسی جرأت نمیکرد نام جعلی بر خلیج فارس بگذارد و لازم است مدیران دستگاه دیپلماسی توضیح دهند چگونه قصد دارند این کوتاهی
را جبران کنند؟
نکته آخر اینکه قرار بود «السودانی» دوست ما باشد و در کنار جمهوری اسلامی ایران بماند، اکنون که نخست وزیر عراق نیز به راه رهبر جریان صدر رفت، لازم است دولت سیزدهم مشخص کند آیا در بغداد، چهل دزد به حکمرانی رسیدند که حق مسلّم ملی ما را انکار و مصادره میکنند ؟
