شکاف اجتماعی در آمریکا سر باز کرده است و از دل انتخاباتی که معمولاً با یادآوریِ عظمت «دموکراسیِ آمریکایی» و ادای احترامی مجدد به «بنیانگذاران» و به قانون اساسی پایان مییافت، حالا تهدید آیندهای مخاطرهآمیز رخ نموده. بدیهی است که این وضعیت را بی ارجاع به تاریخ آمریکا و واسازیِ اسطورههای آن، یعنی […]
شکاف اجتماعی در آمریکا سر باز کرده است و از دل انتخاباتی که معمولاً با یادآوریِ عظمت «دموکراسیِ آمریکایی» و ادای احترامی مجدد به «بنیانگذاران» و به قانون اساسی پایان مییافت، حالا تهدید آیندهای مخاطرهآمیز رخ نموده. بدیهی است که این وضعیت را بی ارجاع به تاریخ آمریکا و واسازیِ اسطورههای آن، یعنی سرزمین فرصتها و آزادی و گاه برابری نمیتوان درک کرد. دو کتابی که در ادامه معرفی میشوند تلاشهای مقدماتی هستند برای دستیابی به فهمی تاریخی از آمریکا، آمریکایی که هم سرزمین آزادی است و هم انسداد، رفاه و فقر، سرزمینِ بیرحمِ فراوانیها.
تاریخ آمریکا
این کتابِ مهم، نوعی «ضدتاریخ» است که میکوشد نشان دهد این عمارت عظیم از آزادی و دموکراسی بر چه پایههایی استوار است و بر چه سطوح و لایههایی از ستم بنا شده است؛ از همان کشف آمریکا به دست کلمب تا اواخر قرن بیستم. کتاب قرار نیست تاریخی جامع باشد، بلکه فصول مختلف و مهم تاریخ آمریکا را بررسی میکند. مواردی مثل گسترش سرزمینی و نابودیِ حیات بومیان، مواجهه با اروپا و «سرزمینِ مادریِ» مهاجران، جنگ ویرانگر با مکزیک در دهه ۱۸۴۰ که به الحاق بسیاری از ایالتهای جنوبی و قتل عام مکزیکیها انجامید، جنگ داخلی و سپس سیاستهای نژادی، آمریکای صنعتی و مبارزات طبقاتی، جنگهای جهانی و جنگ ویتنام و یا مثلاً جنبش مدنی سیاهان. کتابی درخشان و بینشبخش که عنوان فرعی اش «تاریخ مردمی آمریکاست»، نه آن تاریخی که قدرت مینویسد.
در این اثرِ پرفروش سی و پنج سال از تاریخِ آمریکا بررسی می شود و ثابت می کند که سهمِ این برهه ی تاریخی در شناختِ درست و کاملِ تاریخِ آمریکا تا چه اندازه مهم است.
«تاریخِ آمریکا» پس از اولین انتشارش در ۱۹۸۰ که خوش هم درخشید، پیوسته با رویکردی از پایین به بالا به نقلِ تاریخ پرداخته است، به این معنی که سیستمِ رسمیِ آموزشِ تاریخ در این کشور را (که بر اشخاصِ بزرگ و صاحب منصب تاکید دارد) به کناری افکنده است و تمرکزِ خود را بر خیابان ها، بر خانه ها، و بر محیط های کاری گذاشته است.
«تاریخِ آمریکا»، که به نثرِ ساده و شورانگیزش به علاوه ی دقتِ محققانه شهره است تنها اثرِ موجودی است که آمریکا را از نقطه نظرِ (و در دنیای) زنان، کارگران، سیاهپوستان، بومیان، فقرا، و مهاجرانِ آمریکا روایت می کند. آنطور که هوارد زین، مورخ و نویسنده ی این اثر، نشان داده است، بسیاری از بزرگترین کشمکش های کشورِ آمریکا (ستیز برسرِ دستمزدِ منصفانه، ساعت کاریِ روزانه، قوانینِ کودکانِ کار، استانداردهای امنیت و سلامت، حقِ رأیِ همگانی، حقوقِ زنان، برابریِ نژادی) در سطحِ توده ی مردم اتفاق افتاده است که با مقاومت های سرسختانه و خونبار مواجه شده است.
این کتاب نامزدِ جایزه ی کتابِ آمریکا (American Book Award ) در سالِ ۱۹۸۱، با تحلیلی خردمندانه به واکاویِ مهمترین وقایعِ تاریخِ کشورِ آمریکا، از ورودِ کریستف کلمب تا دورِ اولِ ریاست جمهوریِ کلینتون، می پردازد. کتاب «تاریخ آمریکا» نوشته هاوارد زین و ترجمه مانی صالحی علامه درنشر اختران و ۹۲۸ صفحه به چاپ رسیده است.
هوارد زین تاریخ نگار، دانشمند سیاسی، منتقد اجتماعی، فعال ضد جنگ و نمایش نامه نویس آمریکایی بود. او بیش از ۲۰ عنوان کتاب در طول عمر خود نوشت که کتاب «تاریخ مردمی ایالات متحده» معروفترین و پرفروشترین آنها است. فلسفه زین مخلوطی است از مارکسیسم، آنارشیسم، سوسیالیسم و سوسیال دموکراسی. او از دهه ۱۹۶۰ به این طرف در جنبش های حقوق مدنی و ضد جنگ در آمریکا فعال بوده است.
معروفترین اثر وی کتاب «تاریخ مردمی ایالات متحده» است که در سال ۱۹۸۰ بچاپ رسید. این اثر بر خلاف دیدگاه ها و روش های متداول در بازگویی تاریخ آمریکا که تاکید بر تشریح وقایع از دیدگاه اشخاص قدرتمند و مطرح زمان دارند، نوشته شده است. او وقایع تاریخی را از دیدگاه مردم عادی و افرادی که برای بدست آوردن آزادی حقوق مدنی و بهبود شرایط اقتصادی خود تلاش می کردند مانند مهاجران فقیر اروپایی، برده های آفریقایی، کارگران، و زنان بازگو می کند. این کتاب دارای سهم بسزایی در بازنگری و تغییر برداشت آمریکایی ها از تاریخ کشورشان است و تصویر بسیار متفاوتی از قهرمانان سنتی تاریخ آمریکا مانند کریستف کلمب اندرو جکسون و تئودور روزولت بنمایش می گذارد.
جنگ داخلی در آمریکا
به این پرسش مهم تاریخی فکر کنیم: اگر در جنگ داخلی آمریکا، از ۱۸۶۱ تا ۱۸۶۵، جنوبیها برنده میشدند چه میشد؟ آمریکا و البته جهان چه سرنوشتی مییافتند. این جنگ الهامبخش بحثهای بسیار و البته رمانها و فیلمهای بسیار بوده [یکی از بهترین رمانهای نوشته شده درباره جنگ داخلی رمان «پیشروی»ِ نوشته دکتروف است]. در کتابهای تاریخی میگویند که این جنگ بر سربردهداری بوده است. این روایت، انبوه انگیزههای اقتصادی و فرهنگی دخیل در جنگ، و دیدگاههای متفاوتی را که آمریکاییان درباره خود، ایالتها و آمریکای واحد داشتند نادیده میگیرد. آمریکا از همان آغاز سرزمین شکافها بود، گرفتار در نابرابری و تفاوت بسیار ایالتها. فرید در این کتاب مختصر به جنگ داخلی میپردازد. بخش نخست تحلیلی است از آمریکای پیش از جنگ، با شکافهای بسیار، و اینکه چه دلایلی جنگ را موجب شدند. بخش دوم کتاب تحولات و اتفاقات خود این جنگ، قهرمانان و ضدقهرمانان آن را بررسی میکند. کسانی مثل ژنرال رابرت لی، فرمانده درخشان جنوبیها که حتی با وجود از دستدادن جنگ، مجسمههایش در ایالتهای جنوبی ساخته شد و هنوز هم برپاست.
این کتاب پژوهشی است ژرف درباره ی ریشه ها، زمینه ها و رویددهایی که سرانجام آتش جنگ داخلی را در آمریکا افروختند… نویسنده به نیکی نشان می دهد که در جامعه ی آن زمان آمریکا، که جامعه ای در روند شکل گیری بود، چگونه رفته رفته، دو فرهنگ، دوشیوه ی زیست و حتی می توان گفت دو تمدن ناسازگار با هم پدید آمد: شمال، وقادار به اقتدار دولت فدرال، ستاینده ی برابری، مخالف برده داری، پویا و پیش تاز در کار وکوشش فردی، صنعت بر پایه ی نیروی کار آزاد و هوادار سیاست حمایت گمرکی در راستای گسترش تولید داخلی؛ در برابر جنوب، دل بسته ی حقوق ویژه ی ایالت ها، هوادار نظام برده داری، محافظه کار، گهواره ی جامعه ی پدرسالار، متکی به اقتصاد کشاورزی بر پایه ی کار بردگی و پیرو سیاست درهای باز و داد وستد آزاد.
«جنگ داخلی در آمریکا»، نوشته فرید امور، ترجمه عبدالوهاب احمدی در نشر آگه و ۱۶۵ صفحه منتشر شده است. فرید امور، متولد ۲۶ سپتامبر ۱۹۷۹ در پاریس، مورخ فرانسوی، پزشک تاریخ معاصر از دانشگاه پاریس I Panthéon-Sorbonne، متخصص شناخته شده در تاریخ معاصر ایالات متحده و به ویژه جنگ داخلی آمریکا است، وی کتابهای بیشماری در مورد جنگ داخلی آمریکا، سرخپوستان آمریکایی و حماسه غرب وحشی منتشر کرده است.
