جنگلهای زاگرس سریالی سوختند و داغشان بر دل طبیعت ماند؛ آنقدر این حریقها کنترل نشد تا طبیعت با بارشهای متناوب به داد خودش رسید و حالا کارشناسان از مسئولان تقاضای رسیدگی و بررسی دارند. چند سالی است که سناریوی تکراری آتشسوزیهای گسترده و مهیب در جنگلهای زاگرس در استان فارس با شروع فصل گرما کلید […]
جنگلهای زاگرس سریالی سوختند و داغشان بر دل طبیعت ماند؛ آنقدر این حریقها کنترل نشد تا طبیعت با بارشهای متناوب به داد خودش رسید و حالا کارشناسان از مسئولان تقاضای رسیدگی و بررسی دارند.
چند سالی است که سناریوی تکراری آتشسوزیهای گسترده و مهیب در جنگلهای زاگرس در استان فارس با شروع فصل گرما کلید میخورد. سناریویی که شعلههای سوزان آن به رسانهها نیز سرایت کرده و هرروز به سوژه داغ آنها تبدیل میشود.
به گفته کارشناسان، تراژدی غمبار آتشسوزیهای مداوم جنگلهای زاگرس در فارس حاصل از تأثیر گرمای زیاد بر درختان و مهمتر از آن دخیل بودن عوامل انسانی در پی بیتدبیری در نگهداری از محیطزیست است.
رشتهکوههای زاگرس که وسیعترین و اصلیترین رویشگاه گونههای مختلف بلوط در ایران بوده، در چند سال اخیر در فارس طعمه سودجویان شده و با قلعوقمع درختان و همچنین آتشسوزیهای گسترده عمدی توسط افراد مختلف به خاکستر نشسته است.
درعینحال شناسایی و دستگیری افراد دخیل در آتشسوزیهای از آن دسته خبرهایی است که مرهمی بر دلآزرده دوستداران طبیعت و محیطزیست میگذارد. حال این سوال پیش میآید که آیا مجازات ۱۰ سال حبس و پرداخت غرامت نقدی ناشی از سوختن عمدی درختان و پوشش گیاهی جنگلی که در انتظار متهمان این سناریوی تکراری است، بازدارنده بوده است؟
در همین راستا مدیرکل محیطزیست استان فارس با اشاره به اینکه حدود یکمیلیون و ۲۵۰ هزار هکتار از عرصههای طبیعی استان در اختیار سازمان حفاظت محیطزیست است، اظهار کرد: این مقدار عرصه حدود ۱۰ درصد از مساحت کل استان فارس را در برمیگیرد. حمید ظهرابی با ابراز تأسف از وقوع آتشسوزیهای متعدد در جنگلهای زاگرس استان فارس تصریح کرد: در سال جاری ۳۵ فقره آتشسوزی عمدی و سهوی گسترده در مناطق تحت حفاظت استان رخداده است که با همکاری بیدریغ نهادها و تشکلهای مردمنهاد و دوستداران محیطزیست مهارشده است.
وی با بیان اینکه میانگین مدت زمان اطفای حریق در این مناطق کمتر از سه ساعت بوده است، افزود: در پی وقوع آتشسوزیهای امسال نزدیک به ۲۳۰۰ هکتار از عرصههای منابع طبیعی شامل مراتع و جنگلهای استان فارس طعمه حریق شده است که ازنظر آماری حدود ۱۷ صدم درصد از عرصههای در اختیار است.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان فارس با اشاره به از بین رفتن پوششهای گیاهی براثر وقوع آتشسوزیها در فارس بیان کرد: این آتشسوزیها آسیبهای بسیاری را به تنوع زیستی خصوصاً پوششهای گیاهی، جانوران، میکروارگانیسمهای موجود در خاک وارد کرده و باعث فرسایش خاک میشود.
ظهرابی حذف پوشش گیاهی را از عوامل فرسایش خاک و جاری شدن سیلاب و روان آبها دانست و متذکر شد: مراقبت از باقیمانده جنگلها و مراتع نقش اساسی در تأمین منابع آب زیرزمینی و شرب دارد.
این مقام مسئول یادآور شد: با توجه به اینکه کشور ما در یک منطقه خشک و نیمهخشک واقعشده، جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ منابع آبهای زیرزمینی امری انکارناپذیر در تداوم حیات است.
مدیرکل محیطزیست استان فارس از افزایش تعداد آتشسوزیهای جنگلها و مراتع در فارس خبر داد و گفت: به دلیل گرمای هوای ناشی از کم بارشیهای زمستانه و خشک شدن پوشش گیاهی، آتشسوزیهایی که همهساله در خرداد رخ میداد، امسال از اوایل فروردین در فارس شروع شد و بخش قابلملاحظهای از جنگلها و مراتع این استان در آتش سوخت. ظهرابی ابراز خرسندی کرد: از یک ماه پیش تابهحال تعداد آتشسوزیها در استان روند کاهشی داشته است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که طی یک ماه اخیر بارشهای سیل آسیا اغلب مناطق استان فارس را در برگرفته و باعث شده است که حجم آتشسوزیها بهصورت خود به خودی کمتر شود.
ظهرابی لازمه موفقیت در اطفای حریق را وجود نیروهای انسانی کارآزموده، تجهیزات مدرن و منابع مالی کافی عنوان کرد و گفت: در هر سه مورد در استان فارس با کمبودهای شدید روبرو هستیم.
مدیرکل محیطزیست فارس اضافه کرد: در استان فارس ۲۰ قرق بان فصلی با فراگرفتن آموزشهای لازم در کنار ۲۵۰ نفر محیطبان برای حفاظت از عرصههای زیستمحیطی تلاش میکنند اما این تعداد نیرو با توجه به وسعت مناطق جنگلی و مراتع استان بسیار ناچیز است.
اعتبار تخصیص نیافت؛ عملیات اطفا کند شد
وی در بخش دیگری از سخنان خود ضمن انتقاد از تخصیص نیافتن اعتبارات مدیریت بحران به این سازمان در سهم تملک داراییهای استان بیان کرد: با توجه به اینکه سال گذشته ۷۵ مورد حریق در مناطق تحت حفاظت ما قرار داشت اما متأسفانه از منابع مدیریت بحران هیچ اعتباری به سازمان محیطزیست و منابع طبیعی و آبخیزداری استان تخصیص پیدا نکرد و همین امر باعث شده تا عملیات مقابله با حریق بهکندی پیش برود و در بسیاری از مواقع عملیات را غیرممکن میسازد.
ظهرابی حمایتهای مردمی در اطفای حریق را ستودنی عنوان کرد و گفت: در بسیاری از مواقع برای تأمین تجهیزات ناچاریم دست یاری بهسوی مردم دراز کنیم که این موضوع در شأن محیطزیست نیست.
تخصیص ندادن اعتبارات به این سازمان نشان میدهد که حفاظت از جنگلها و مراتع که پشتیبان حیات بشر است در اولویت کاری مدیران نیست
وی بیاعتنایی به معضلات محیطزیست را در اولویت نبودن این سازمان در برنامههای مسئولان اجرایی دانست و تأکید کرد: تخصیص ندادن اعتبارات به این سازمان نشان میدهد که حفاظت از جنگلها و مراتع که پشتیبان حیات بشر است در اولویت کاری مدیران نیست.
ظهرابی تصریح کرد: تمام توجه مسئولان کشور به افتتاح پروژههای عمرانی است و توجهی به محیطزیست ندارند زیرا حفاظت از عرصههای طبیعی پروژهای برای افتتاح ندارد.
او گلایهمندی شدید خود و دوستداران محیطزیست را نسبت به بیاعتنایی مسئولان ارشد کشور به حوزه محیطزیست عنوان کرد و ادامه داد: بدون شک از دست رفتن عرصههای طبیعی مشکلات جبرانناپذیر بزرگی برای کشور به دنبال خواهد داشت.
آتش سوزی جنگلهای فارس عمدی است
مدرس درس مبانی محیط فدراسیون کوهنوردی کشور، آتشسوزیهای جنگلهای فارس را کاملاً عمدی دانست و تصریح کرد: نوع پوشش گیاهی و جنگلی کوههای زاگرس در استان فارس به نحوی است که تحت هیچ شرایطی خودبهخود آتش نمیگیرد و این اتفاقات نشاندهنده دست داشتن عوامل انسانی در آتشسوزی جنگلهای فارس است.
اطفای حریق باوجود نیروهای اندک دو سازمان منابع طبیعی و محیطزیست کاری دشوار و حتی در برخی مواقع غیرممکن استاو اضافه کرد: در سنوات گذشته که بارندگیهای بسیار خوبی در فارس صورت میگرفت هیچگاه شاهد این آتشسوزیها نبودیم مگر اینکه هرچند سال یکبار چوپانی سهواً براثر افروختن شعلههای آتش برای تهیه غذا موجب آتشسوزی در یک منطقه میشد و این نیز توسط مردم در همان ساعت اولیه خاموش میشد. دبیر تشکلهای محیطزیست استان فارس متذکر شد: در سالهای اخیر با وقوع آتشسوزی در یک منطقه متأسفانه لحظاتی بعد خبر از وقوع یک آتشسوزی در استان میرسد که این نشان میدهد این اتفاقات تصادفی نیست. کاظمینی بر لزوم افزایش نیروهای انسانی منابع طبیعی و محیطزیست اشاره کرد و گفت: اطفای حریق باوجود نیروهای اندک دو سازمان منابع طبیعی و محیطزیست کاری دشوار و حتی در برخی مواقع غیرممکن است.
آتش سوزیها کاملاً مشکوک است
به گفته وی، آتشسوزی سالهای اخیر در فارس کاملاً مشکوک است که میطلبد دستگاه قضائی استان فارس بهصورت جدی با خاطیان برخورد و با اجرای احکام سنگین مخربان محیطزیست را به سزای اعمالشان برساند.
کاظمینی همچنین وضعیت پوشش جنگلی و گیاهی استان فارس را با توجه به وقوع آتشسوزیهای مداوم روبهزوال دانست و ادامه داد: اگر وضعیت به همین منوال پیش برود، علاوه بر از بین رفتن تنوع زیستی، در تأمین آب و برق استان نیز با مشکلات جدی روبرو خواهیم شد.
نماینده تشکلهای مردمنهاد در ستاد ملی مدیریت تالابهای کشور نابودی جنگلها و مراتع و پوششهای گیاهی را مساوی با از بین رفتن صنعت دامپروری در استان دانست و اظهار داشت: کاهش مراتع و علفزارها در آینده منجر به فلج شدن اقتصاد دامداریها و کاهش میزان آب در استان خواهد شد.
کاظمینی با بیان اینکه عدهای بهصورت عمدی این منابع عظیم زیستی و جنگلها را به آتش میکشند، از دستگاه قضائی استان فارس خواست تا بهصورت جدی به این موضوع ورود کرده و با دستگیری مسببان این حوادث، انگیزه اصلی خاطیان را به مردم و دوستداران محیطزیست اعلام کند.
وی تنها راه جلوگیری از نابودی پوششهای جنگلی و گیاهی و از بین نرفتن چرخه زندگی در این استان را کنترل آتشسوزیها دانست.
افراد دخیل در آتشسوزیها شناسایی شوند
کاظمینی خواستار تلاش بیشتر دستگاههای مربوطه برای شناسایی افراد دخیل در آتشسوزیها شد و گفت: اجازه ندهید منابعی که از هزاران سال پیش نسل به نسل از گذشتگان به ما رسیده در همین نسل نابود شود.
او شرایط استان فارس را با توجه به خشک شدن و از بین رفتن تالابها شکننده توصیف کرد و گفت: با کاهش آب رودخانهها و خشک شدن تالابهای این استان تنها چیزی که از طبیعت برای مردم مانده است وجود پوششهای گیاهی و جنگلی بوده که به دست سودجویان، درختان قلعوقمع و یا توسط افراد معلومالحال در حال سوختن است.
او متذکر شد: آتشی که به جان کوههای زاگرس در استان فارس افتاده قطعاً بزرگترین ضربه را به اکوسیستم و زندگی مردم این استان میزند.
مدیر تشکلهای محیط زیستی استان فارس آتشسوزی جنگلها را عامل اصلی نابودی تمدنها دانست و اظهار کرد: امید است که هر چه سریعتر دستگاه قضائی این استان با اجرای احکام سنگین قضائی با مسببان به آتش کشیده شدن جنگلها برخورد کند.
