کاوه ایرانی – روزنامه نگار/ با داغ شدن شعلههای یک جنگ تمام عیار بین جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان، بازار گمانهزنیها، شایعات و اتهامات نیز داغ شده است. رسانههای آذربایجان از همراهی جمهوری اسلامی با روسیه در زمینه تقویت نظامی ارمنستان خبر دادهاند. جمهوری اسلامی ایران چنین اخباری را “کذب و […]
کاوه ایرانی –
روزنامه نگار/
با داغ شدن شعلههای یک جنگ تمام عیار بین جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان، بازار گمانهزنیها، شایعات و اتهامات نیز داغ شده است. رسانههای آذربایجان از همراهی جمهوری اسلامی با روسیه در زمینه تقویت نظامی ارمنستان خبر دادهاند. جمهوری اسلامی ایران چنین اخباری را “کذب و بی اساس” خوانده و مدعی شده است که نیروهای اپوزیسیون با هدف بر هم زدن مناسبات ایران و جمهوری آذربایجان اقدام به پخش چنین شایعاتی میکنند.
به گزارش «جمله» با وارد شدن درگیری نظامی جمهوری آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقه ناگورنو قرهباغ به سومین روز خود، مقامات آمریکایی، فرانسوی و آلمانی خواستار پایان این درگیری شدند و ایران نیز ترانزیت سلاح و ادوات نظامی از خاک خود به ارمنستان را تکذیب کرد.
وزیر امور خارجه ایالات متحده، مایک پومپئو، روز سهشنبه خواستار پایان جنگ در منطقه ناگورنو قرهباغ و بازگشت به مذاکرات «در اسرع وقت» شد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، پومپئو در بازدید از یونان گفت: «هر دو طرف باید خشونت را متوقف کنند و با گروه مینسک کار کنند… تا هرچه سریعتر به مذاکرات اساسی برگردند.» فرانسه نیز روز سهشنبه گفت که خواستار مذاکرات بین «گروه مینسک» برای میانجیگری بین طرفهای متخاصم است. گروه مینسک تحت رهبری روسیه، فرانسه و آمریکا است. در همین حال خبر میرسد که دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، از ترکیه خواسته است تا از نفوذ خود بر جمهوری آذربایجان استفاده کرده و به این درگیری نظامی پایان دهد. در درگیریهای اولیه سالها پیش بین این دو جمهوری سابق شوروی بر سر قرهباغ نیز اتهامهای مشابهی متوجه جمهوری اسلامی مطرح بود که با تکذیب تهران مواجه شد.
چهارمین روز از آغاز جنگ
درگیری در قرهباغ اکنون وارد چهارمین روز خود شده و نیروهای آذربایجانی و ارمنی هر دو ادعا میکنند که خسارات سنگینی بر طرف مقابل وارد کردهاند.
تماس فوری رهبران جهان برای توقف درگیریهای شدید که از روز یکشنبه آغاز شده بینتیجه بوده و بنا بر گزارشها، قرار است شورای امنیت سازمان ملل روز شنبه برای مذاکرات اضطراری در مورد این درگیری تشکیل جلسه دهد.
در درگیریهای شدید روزهای اخیر مرگ نزدیک به ۱۰۰ نفر تاکنون تأیید شده است.
مقامات دفاعی ارمنستان میگویند جداییطلبان در قرهباغ حملات آذربایجان را در امتداد خط مقدم دفع کردهاند و «دشمن متحمل خسارات جدی در نیروی انسانی شد».
وزارت دفاع در ایروان گفت ارتش جمهوری آذربایجان از زمان آغاز درگیریها با نزدیک به ۵۰ هواپیمای بدون سرنشین و چهار هلیکوپتر ساقط شده و ۸۰ تانک منهدم شده، خسارات زیادی دیده است. مقامات دفاعی در پایتخت آذربایجان، باکو، به نوبه خود میگویند که «درگیریهای شدید» در ساعات اولیه روز سهشنبه ادامه داشته و ارتش آنها یک ضد حمله ارامنه را دفع کرده و «یک ستون از خودروهای نفربر ارمنی و یک واحد توپخانه» و همچنین یک هنگ پیادهنظام موتوریزه را منهدم کرده است. مقامات در باکو گفتند که نیروهای آذربایجانی «حمله به شهر فضولی را ادامه دادند و چهار تانک دشمن و یک خودروی زرهی را منهدم کرده و ۱۰ سرباز را نیز کشتهاند.»
داغ شدن بازار شایعات
روزنامه “اخبار اقتصادی آلمان” روز سهشنبه ۲۹ سپتامبر (هشتم مهر) با انتشار گزارشی به نقل از خبرگزاری “ایزدتودی” آذربایجان از حمل جنگافزارهای روسی از طریق ایران به ارمنستان خبر داده است. این روزنامه نیز در توضیح این خبر نوشته است که راستیآزمایی درباره مطالب عنوان شده در این گزارش در شرایط کنونی ممکن نیست.
سایت خبرگزاری “ایزدتودی” حتی تصویری نیز در ارتباط با این خبر منتشر کرده است. مکان و زمان تهیه این عکس نیز ناروشن است.
موضوع اینکه چرا باید روسیه برای انتقال جنگافزار به ارمنستان مسیر طولانی ایران را انتخاب کند، پرسشی است که وبسایت آذربایجانی “۱news.az” کوشیده است به به آن پاسخ دهد.
این وبسایت نوشته است که پس از امتناع گرجستان در فاصله زمانی بین ۱۷ ژوئیه تا ششم اوت از عبور هواپیماهای باربری حامل جنگافزارهای روسی از آسمان خود به ارمنستان، روسیه ناگزیر به استفاده از مسیرهای دیگر شده است.
در این گزارش ادعا شده است که هواپیماهای باربری بزرگ “ایلیوشین ایل_۷۶” روسیه پس از مسدود شدن فضای گرجستان ناگزیر شدهاند جنگافزارهای خود را از شهرهای روستوف و مینودی در روسیه به شهر آقتاو واقع در قزاقستان، شهر ترکمنباشی در ترکمنستان و همچنین به نوشهر در ایران ارسال کنند.
رسانههای آذربایجان در همین ارتباط اعلام کردهاند که جنگافزارهای ساخت روسیه از این شهرها و از جمله از نوشهر توسط کامیون به ارمنستان منتقل شدهاند.
اعتراض آذربایجان، تکذیب ایران
در ماه ژوئن، توفیق ذولفقاروف، وزیر سابق خارجه آذربایجان به موضوع انتقال جنگافزارهای روسی از طریق خاک ایران به ارمنستان اشاره کرده بود.
ذولفقاروف مدعی شده بود که «هرگاه محموله نظامی توسط هواپیما حمل میشود، این محموله باید با یک توضیحنامه کتبی و همچنین سندی درباره نوع جنگافزار و مقصد نهایی آن نیز ضمیمه شود. این یکی از مقررات حقوق بینالملل است. اما ما میبینیم که در سال جاری، فعالیتها و همکاریهایی با ایران صورت میگیرد. ما نمیبایست فراموش کنیم که سالهاست محمولههای نظامی از طریق خاک ایران به ارمنستان حمل میشود.»
اظهارات مقامات آذربایجان و بهویژه گزارش منتشر شده از سوی رسانههای آذربایجان واکنش سریع سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان را در پی داشت.
خطیبزاده در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفته است: «تردد کامیون و ترانزیت کالاهای متعارف غیرنظامی میان جمهوری اسلامی ایران و کشورهای همسایه، به طور معمول همواره برقرار بوده و کامیونهای مورد اشاره نیز صرفا در همین چارچوب به فعالیت خود مشغول هستند.»
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان گفته است که ایران به هیچ کشوری اجازه نمیدهد از خاک ایران برای حمل جنگافزار استفاده کند.
در همین حال ترکیه اعلام کرد که آماده است از آذربایجان در درگیریها با ارمنستان حمایت نظامی مستقیم بکند. «مولود چاووش اوغلو»، وزیر خارجه ترکیه، روز سهشنبه در اظهاراتی جنگ طلبانه گفت: «آنکارا آماده است در درگیریهای قرهباغ کمک نظامی مستقیم به آذبایجان ارائه دهد».
وی افزود: «ما در کنار آذربایجان ایستادهایم، چه در مذاکره و چه نبرد. میخواهیم این مشکل را ریشهای حل کنیم.»
وزیر خارجه ترکیه در ادامه گفت: «یگانه راهحل مسئله قرهباغ در خروج نیروهای ارمنستان از سرزمین آذربایجان نهفته و بدون آن هیچ برونرفتی ممکن نیست.»
اراده ای برای پایان مناقشه وجود ندارد
سفیر سابق کشورمان در جمهوری آذربایجان با بیان اینکه ارمنستان و آذربایجان ارادهای برای حل مناقشه قرهباغ ندارند، تاکید کرد: «درگیری هایی که از روز یکشنبه آغاز شد قابل پیش بینی بود در واقع تا زمانی که مناقشه قره باغ در منطقه حل نشود، می توان همیشه انتظار این قبیل درگیری ها را داشت».
این دیپلمات پیشین کشورمان با تاکید بر این که بعید است این جنگ، به جنگ فراگیر و طولانی تبدیل شود، اظهار کرد: «البته بعید به نظر میرسد که چنین درگیری در آینده هم تکرار نشود، قابل تکرار است، اما راه حل این مسئله در اراده جمهوری آذربایجان و ارمنستان است که ظاهرا هر دو اراده ای برای حل این معضل ندارند و برای خالی نبودن عریضه درگیری ایجاد و موضوع را زنده نگه می دارند».
پاک آیین یادآور شد: «در نتیجه همین شرایط، تلاش هایی که از سوی ایران، روسیه و گروه مینسک (نمایندگان آمریکا، فرانسه و روسیه) انجام می شود چون اراده سیاسی دو کشور ارمنستان و آذربایجان برای حل مسالمت آمیز مناقشه نیست، بی نتیجه مانده است».
وی همچنین بیان کرد: «کاری که ایران می تواند انجام دهد این است که دو کشور را به خویشتنداری دعوت کند که همین مساله از طرف وزیر خارجه و رئیس جمهوری کشورمان هم انجام شده است».
