کاوه ایرانی- روزنامه نگار/ اواسط ژانویه سال جاری میلادی بود که ولادیمیر پوتین یک سری تغییرات قابل توجه را در سیستم سیاسی روسیه اعلام کرد. از جمله تقویت نظام پارلمانی و دستگاههای دولتی که تا این زمان بیشتر نقش مشورتی داشتهاند. سایر اصلاحات مورد نظر او بیشتر به مسایلی مانند دادرسی، ارزشها، موضوعات […]
کاوه ایرانی-
روزنامه نگار/
اواسط ژانویه سال جاری میلادی بود که ولادیمیر پوتین یک سری تغییرات قابل توجه را در سیستم سیاسی روسیه اعلام کرد. از جمله تقویت نظام پارلمانی و دستگاههای دولتی که تا این زمان بیشتر نقش مشورتی داشتهاند. سایر اصلاحات مورد نظر او بیشتر به مسایلی مانند دادرسی، ارزشها، موضوعات اجتماعی و الهی مربوط میشدند که به شکلی مبهم فرمولبندی شده بودند. این تغییرات حکایت از آن دارد که پوتین قرار است تقریباً تا آخر عمر به عنوان حاکم مطلق روسیه باقی بماند. این موضوعی است که موجب نگرانی بسیاری از کنشگران سیاسی روسیه شده است.
به گزارش «جمله» از همان زمانی که ولادیمیر پوتین با اجرای طرح پوتین_مدودوف ادامه حضورش در کرملین را ضمانت کرد، به وضوح مشخص بود که این چهره مقتدر روسیه قصد ندارد به سادگی از اریکه قدرت پایین بیاید. حال با نزدیک شدن به پایان دوره ریاست جمهوریش، با یک طرح ریزی دقیق و با ارائه طرحی به دومای روسیه در پی آن است که تا آخر عمر خود ساکن کاخ سرخ کرملین باشد. هرچند او بارها تاکید کرده بود که این تغییرات ربطی به او و این که بخواهد قدرت را در دست داشته باشد ندارند. اما این ادعاها نتوانست منتقدان او را قانع کند. او پیش از این گفته بود: «ما این تغییرات را برای پنج یا ده سال وارد نمیکنیم، بلکه حداقل ۳۰ تا ۵۰ سال مد نظرمان است».
ولادیمیر پوتین اوایل ژانویه(دی ماه) در پاسخ به درخواست چند نظامی بازمانده از جنگ دوم جهانی که از او خواسته بودند که رهبریش را مادام العمر کند، گفته بود بازگشت به شیوههای حکومتداری شوروی را نمیخواهد، چون به قول او، «آن زمان رهبران، سال هایی طولانی در بر صندلی اول قدرت بودند و بی هیچ تشریفات رسمی برای سپردن قدرت از دنیا میرفتند».
رئیس جمهور روسیه مدعی شده بود: «بازگشت به وضعیت سال های هشتاد میلادی، که رهبران یکی پی دیگری تا لحظه آخر عمر در حکومت میایستادند و برای انتقال قدرت شرایط ضروری را فراهم نمیآوردند، نگران کننده است». اما برخلاف این اظهارات آنچه که امروز مشاهده می شود، حرکت کشور پهناور روسیه در جهت اقتدارگرایی مطلق و اداره این کشور به سبک رهبران سابق روسیه است.
نگرانی از سیستمی اقتدارگرا
در حقیقت همین حالا نیز رئیس جمهور روسیه نفوذ بسیاری در کل دستگاه دولتی و نهادهای اصلی قدرت اعمال میکند. اما برنامه پوتین این است که در آینده حرف آخر را در تمام ارکان اصلی قدرت بزند. در ترکیب اعضای دادگاه قانون اساسی، انتخاب دادستان کل و سایر دادستانها و در نهادی به نام شورای حکومتی که هماکنون در قانون اساسی وارد شده است.
کیریل روگوف، کارشناس مسایل سیاسی روسیه، نگران است که اعمال نفوذهایی که پوتین در طول زمان به کرسی نشانده، اکنون وارد قانون اساسی نیز بشوند. او به فرستنده “اکو مسکوی” روسیه گفته است: «ما همین حالا نیز یک حکومت اقتدارگرا داریم که حالا اقتدارگراتر میشود»، به عبارتی «اقتدارگرایی نهادینه شده است».
اصلاحات برنامه ریزی شده توسط پوتین منجر به اولین تغییرات در قانون اساسی از سال ۱۹۹۳ به این سو خواهد شد. تغییراتی که رای مثبت دوما را با خود دارد و در روز چهارشنبه، ۲۰ اسفند نیز نهایی خواهند شد. در شورای فدراسیون روسیه نیز این تغییرات در دستور کار قرار دارد. «اصلاحات» یاد شده در ۲۲ آوریل به رای مردم گذاشته خواهد شد. رایی که نتیجه آن لازمالاجرا نخواهد بود.
پیشنویس تغییر قانون اساسی روسیه که چند روز پیش در پارلمان (دوما) تصویب شده بود به امضای ولادیمیر پوتین رسید و روز شنبه ۲۴ اسفند (۱۴ مارس) در مسکو منتشر شد.
دادگاه قانون اساسی روسیه باید طی یک هفته درباره این مصوبه تصمیمگیری کند، و در صورت تأیید آن، که قطعی به نظر میرسد، همهپرسی درباره قانون اساسی جدید ۲۲ ماه آوریل برگزار خواهد شد.
به گزارش خبرگزاری آلمان، پارلمان و شورای ملی فدراسیون روسیه با شتاب زیاد تغییرات در قانون اساسی را طی یک هفته به تصویب رساندند.
با این تغییرات نه تنها حیطه اختیارات رئیس جمهوری به مراتب گستردهتر از پیش میشود، ولادیمیر پوتین نیز امکان مییابد در سال ۲۰۲۴ و پس از پایان دومین دوره ریاست جمهوری بار دیگر برای نشستن بر این مسند کاندید شود.
پوتین سهشنبه ۲۰ اسفند با حضور در نشست دوما ادعا کرد که همچنان با رفع محدودیت ریاست جمهوری برای دو دوره مخالف است اما «نیاز کشور به ثبات و امنیت» و اصرار دیگران او را قانع کرده که بار دیگر نامزد ریاست جمهوری شود.
پوتین و سودای “رئیس جمهوری ابدی”
کنستانتین اگرت، گزارشگر دویچهوله در روسیه، معتقد است ولادیمیر پوتین سودای «ریاست جمهوری ابدی» را در سر دارد و پیش از این نیز با پایان دو دوره ریاست جمهوری با ترفندی عملا قدرت خود را حفظ کرد.
پوتین در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ دو دوره رئیس جمهور بود و با پایان این دوره بدون نقض محدودیت دو دوره ریاست جمهوری با ترفند سپردن این سمت به دمیتری مدودف، چهار سال به عنوان نخستوزیر در قدرت باقی ماند و در سال ۲۰۱۲ که با تغییر قانون اساسی دوره ریاست جمهوری شش سال شده بود دوباره به کاخ کرملین بازگشت.
در تغییرات قانون اساسی که قرار است به همهپرسی گذاشته شود همچنان محدودیت دو دوره برای ریاست جمهوری حفظ شده اما یکی از هواداران سرسخت پوتین با ترفند تازهای زمینه ادامه کار او به عنوان رئیس جمهوری را فراهم کرد.
والنتینا ترشکووا، نماینده دوما و معاون حزب “روسیه متحد”، که به عنوان نخستین زن فضانورد در دوران شوروی سابق از محبوبیت و اعتبار ملی برخوردار است، پیشنهاد کرد با تصویب قانون اساسی جدید دورههای قبلی ریاست جمهوری پوتین “صفر” محاسبه شود. این پیشنهاد با موافقت اکثریت اعضای پارلمان تصویب شد.
به این ترتیب ولادیمیر پوتین پس از دوره دوم ریاست جمهوری شش ساله که ۲۰۲۴ خاتمه مییابد میتواند برای دو دوره دیگر رئیس جمهوری روسیه باقی بماند.
پوتین از دو دهه پیش قدرت را در روسیه در دست دارد. او که اکنون ۶۷ سال دارد میتواند با پیروزی در دو انتخابات آینده تا سال ۲۰۳۶ و تا سن ۸۴ سالگی حاکم بلامنازع روسیه باقی بماند.
فراهم شدن زمینه ادامه ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین برای دو دوره دیگر با واکنش مخالفتآمیز منتقدان و گروههای اپوزیسیون روبرو شده است. با این همه ناظران معتقدند هیچ تردید جدی در موافقت دادگاه قانون اساسی و اکثریت شرکتکنندگان در همهپرسی با تغییرات قانون اساسی وجود ندارد و اگر شیوع ویروس جدید کرونا رایگیری در روز ۲۲ آوریل را به تاخیر نیندازد، روسیه از ماه آینده دارای یک قانون اساسی جدید خواهد بود.
