سیده ریحانه قمی- روزنامه نگار/ اشاره: روز شنبه خبری در رسانه ها منتشر شد مبنی بر ارائه طرح ۳ فوریتی مجلس در خصوص قرنطینه کامل کشور با هدف جلوگیری از گسترش بیش از پیش شیوع کرونا. این طرح ۳ فوریتی در حالی مطرح شده است که تعطیلی کامل کشور تبعات سنگینی برای اقتصاد ضعیف […]
سیده ریحانه قمی-
روزنامه نگار/
اشاره: روز شنبه خبری در رسانه ها منتشر شد مبنی بر ارائه طرح ۳ فوریتی مجلس در خصوص قرنطینه کامل کشور با هدف جلوگیری از گسترش بیش از پیش شیوع کرونا. این طرح ۳ فوریتی در حالی مطرح شده است که تعطیلی کامل کشور تبعات سنگینی برای اقتصاد ضعیف ایران در پی خواهد داشت. با اینحال آنچه که باید مسئولان ارشد کشور بدانند این است که از میان دو گزینه رکود اجتناب ناپذیر اقتصادی و حفظ سلامتی و جان مردم مجبور به انتخاب یکی هستند.
به گزارش «جمله» پس از اعلام رسمی شیوع کرونا در کشور و معرفی استان قم به عنوان کانون شیوع، بسیاری از تحلیلگران، کارشناسان و فعالان مدنی خواستار اعمال قرنطینه در این استان شدند اما مسئولان به شدت با این موضوع مخالفت کردند. حدود ۱۰ روز بعد استان گیلان و سپس تهران کانون های جدید شیوع کرونا در کشور شناخته شدند. اینبار نیز بسیاری از صاحب نظران و پزشکان بر لزوم اعمال محدودیت تردد در این شهرها تاکید کردند.
ایرج حریرچی، معاون کل وزارت بهداشت در نخستین موضعگیریها، قرنطینه را امری مربوط به قرون وسطی خوانده بود. حسن روحانی رئیس جمهور نیز بحث قرنطینه کامل شهرها را رد کرد و گفت: «اصلا چنین چیزی وجود ندارد. نه امروز قرنطینه است، نه ایام نوروز… نه بعد و قبلاش و همه در کسب و کار و فعالیت خود آزادند.»
روحانی روز دوم فروردین با تاکید بر ضرورت تداوم کار و تولید و در توضیح مخالفت با قرنطینه شهرها گفت: «از روز اول گفتم توطئه ضد انقلاب این است که کار و فعالیت اقتصادی در ایران تعطیل شود که مدرکش را هم وزارت اطلاعات ارائه کرد… بنابراین ما نباید بگذاریم هدف اینها محقق شود. همه باید کار و فعالیت کنیم.»
حال با گسترش این ویروس در تمامی کشور، نمایندگان مجلس با ارائه طرحی ۳ فوریتی بر لزوم تعطیلی کامل کشور تاکید کرده اند.
هزینه های اقتصادی قرنطینه
بدون شک اقدامات دیرهنگام مسئولان در مدیریت بحران، امروز کشور را با چالشی عظیم مواجه کرده است. چرا که بدون شک اگر قرنطینه و یا اعمال محدودیت های تردد بین شهری در کانون های شیوع به اجرا در می آمد، به مراتب هزینه کمتری بر کشور تحمیل می شد. تامین مایجتاج ضروری شهروندان و تجهیز بیمارستان های ۳ استان بدون شک می توانست از گسترش کروناویروس در کل کشور جلوگیری کند. همچنین دولت می توانست با اختصاص بودجه کمتری و بدون نیاز به وام صندوق بین المللی پول و یا کمک اتحادیه اروپا، تنها با بهره گیری منابع داخلی بحران کرونا را در کشور کنترل کند.
تعطیلی کامل یک شهر و اعمال قرنطینه بدون شک هزینه های فراوانی دارد. اما مساله اصلی این است که مسئولان و دولتمردان می بایست در چنین شرایطی یک از دو گزینه پیش رو را انتخاب کنند؛ گزینه اول عدم اجرای قرنطینه عمومی با هدف گردش چرخ اقتصادی است که در این صورت باید شاهد مرگ میلیون ها شهروند خود باشند. گزینه دوم اجرای قرنطینه عمومی و قبول تبعات اقتصادی این اقدام با هدف حفظ جان شهروندان و مقابله واقعی با کرونا است.
شرایط کرونایی یا شرایط جنگی؟!
صندوق بینالمللی پول با انتشار گزارشی تحت عنوان «سیاستهای اقتصادی برای مبارزه با جنگ کووید ۱۹» کووید ۱۹ را به جنگ تشبیه کرده و آورده است: بیماری همه گیر کووید ۱۹ بحرانی بسان سایر بحرانها نیست. هرچند از زاویهای به نظر شبیه به یک جنگ میآید و البته از بسیاری جهات نیز همانند آن است، همچنانکه افراد در آن میمیرند و در خط مقدم آن نیز متخصصان حوزه درمان و دارو هستند. همچنین افرادی که در بخش خدمات ضروری مشغول به فعالیت هستند مانند بخش «توزیع مواد غذایی»، «تحویل» و «خدمات عمومی» شبانه روز تلاش می کنند تا خدمات ضروری مورد نیاز جامعه در دسترس قرار گیرد. در این جنگ سربازهای پنهانی هم وجود دارد، همانهایی که در خانه با این بیماری همه گیر مبارزه میکنند و نمیتوانند در تولید مشارکت داشته باشند.
در جنگها معمولاً هزینه گستردهای که برای تسلیحات به کار میرود، منجر به تحریک فعالیتهای اقتصادی میشود، در عین حال تلاشها بر تضمین ارائه خدمات اساسی بر مردم است. به طور کلی در بحران جنگ شرایط پیچیده است ولی یک ویژگی مشخصی هم دارد و آن افزایش سهم نقش دولت در عرصه است.
میزان موفقیت در مدیریت بحران به سیاستهای اخذ شده طی بحران بستگی دارد و اقدامات ضروری دولت در جریان این بیماری را در دو فاز دسته بندی کرده است. صندوق بینالمللی پول در توضیح فاز اول آن با عنوان «اپیدمی کرونا به عنوان جنگ»، آورده است: اکنون جهت حفظ جان افراد، فعالیتهای اقتصادی بشدت کاهش یافته است، در عین حال این وضعیت دست کم بین سه ماه تا شش ماه ادامه خواهد داشت.
این گزارش تأکید کرده است که این بیماری در نهایت مدیریت میشود و درباره فاز دوم آورده است: این بیماری همهگیر بالاخره به وسیله دارو، واکسن و .. کنترل می شود اما همچنان ادامهدار خواهد بود با درصد تخریب کمتری. به این ترتیب به مرور محدودیتهای ایجاد شده بر جامعه برداشته میشود و در این صورت ممکن است اقتصاد سریع به عملکرد خود برگردد. سرعت بهبودی به سیاستهای اعمال شده در حین فراگیری کرونا بستگی دارد.
اگر سیاستها بتواند در جامعه این اطمینان را ایجاد کند که کارگران شغل خود را از دست نمیدهند، مستأجران از خانههای خود اخراج نمیشوند، از ورشکستگی شرکتها جلوگیری میشود و کسب و کار تجارت افراد بقا مییابد، در این صورت روند احیا با سرعت و راحتتر صورت میگیرد.
چالشهای اقتصادی مدیریت بحران
صندوق بینالمللی پول در پایان به چالشهایی که حضور پر رنگتر دولت در اقتصاد در زمان بحران ایجاد میکند هم پرداخته و آورده است: به هر حال اقدامات دولتها برای بهبود عملکرد پروسه احیاء چالشهایی را به دنبال خواهد داشت مثلاً اینکه سطح بدهی عمومی افزایش مییابد و حضور دولت در اقتصاد پررنگتر میشود، اما نیل به موفقیت در سیاستهای فاز اول، میتواند این اطمینان را ایجاد کند که اقتصاد به عملکرد عادی خود برگردد. در این صورت اقدامات مالی تحریک تقاضا هم مؤثر خواهد شد چرا که افراد اجازه پیدا میکنند که خانههای خود را ترک کرده و به کار برگردند. اکنون دولتها باید بتوانند به منظور جلوگیری از ایجاد اختلال در زنجیره تأمین، از بروز تورم در مرحله اضطرار (قرنطینه) و بهبود جلوگیری کنند. اگر اقدامات مربوط به کنترل بیماری و مدیریت آسیبهای ناشی از آن موفقیتآمیز باشد پس از پایان بحران میتوان بر سیاستهای محرک مالی تأکید کرد. در چنین شرایطی زمینهها برای خروج دولت از اقتصاد هم فراهم می شود.
ادهانوم مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، در کنفرانسی خبری در ژنو سوئیس اظهار کرد: «همه ما از تبعات عمیق اجتماعی و اقتصادی این ویروس مطلعیم. اما بهترین راه برای پایان دادن به محدودیتها و کاهش تأثیرات اقتصادی آن، شکست دادن این ویروس است».
ادهانوم همچنین از کشورها خواست تا برنامههای بیمهای و بهداشتی را برای شهروندان خود گسترش داده و موانع مالی پیش روی مسائل بهداشتی را بردارند.
مقامهای سازمان جهانی بهداشت میگویند که کرونا حتی مبارزه با سایر بیماریهای عفونی همچون فلج اطفال را تحت تأثیر قرار داده است.
در همین حال، ادهانوم و «کریستالینا جورجیوا» مدیر صندوق بینالمللی پول اولویت دادن کشورها به مبارزه با کرونا را خواستار شده و تأکید کردند که مهار این ویروس و نجات جان انسانها «شرط لازم» برای حفظ مشاغل و اقتصاد است.
ادهانوم و جورجیوا در مقالهای که روز جمعه در روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف منتشر شد، تأکید کردند که برای احیای فعالیتهای اقتصادی لازم است که ابتدا شیوع کرونا تحت کنترل قرار بگیرد.
