مائده مطهری زاده اخبار خوبی از وضعیت ذخایر آبی سدها به گوش نمیرسد. سدهایی که با هزار بیم و امید و تحمیلِ هزینههای فراوان بر روی دوش دولت و محیط زیست ساخته شدهاند و حالا گویا کم کم به پایان ِراه حیاتِ پرفراز و نشیبشان نزدیک میشوند. رسالتشان ذخیره آب برای روزهای مبادا بود […]
مائده مطهری زاده
اخبار خوبی از وضعیت ذخایر آبی سدها به گوش نمیرسد.
سدهایی که با هزار بیم و امید و تحمیلِ هزینههای فراوان بر روی دوش دولت و محیط زیست ساخته شدهاند و حالا گویا کم کم به پایان ِراه حیاتِ پرفراز و نشیبشان نزدیک میشوند.
رسالتشان ذخیره آب برای روزهای مبادا بود اما کیست که نداند وقتی روزهای مبادا با خشکسالی از راه برسند دیگر دست سدها هم از آب خالی میماند و آنگاه باید یک چشم، اشک و چشم دیگر خون گریست برای سدهایی که از خونِ دلِ طبیعت بنا شدند اما نتوانستند در روز مبادا به دادمان برسند!
بر اساس آخرین گزارشِ شرکت مدیریت منابع آب ایران، وضعیت حجم آب موجود در سدهای کشور بحرانی است و نسبت به سال آبی گذشته ۲۹ درصد کاهش یافته است.
اما این اتفاق تلخ، که در اینفوگرافی خبرگزاری ایرنا نیز با رسم شکل توضیح داده شده است تنها متعلق به مهرماه امسال نیست بلکه اگر نگاهی از سر تامل به سایر اخبار گرداگرد وضعیت ذخایر آبی سدها طی ماههای اخیر بیندازیم متوجه خواهیم شد که متاسفانه امسال اصلا سال خوبی برای سدهای کشور نیست.
روند نزولیِ ذخیره آبی سدهای کشور از ابتدای امسال تاکنون از دریچه رسانه
قصهی پرآبِ چشمِ سدهای خشک و لبتشنهی ایران نخست از زبانِ محمد شهریاری مدیر دفتر بهرهبرداری و نگهداری از تاسیسات آبی و برقآبی شرکت آب منطقهای تهران، جاری شد.
او که از کاهش ۵۸ درصدی میزان ورودی آب به سدها در بازه ۲۰ روزه اردیبشهتماه را نگرانکننده دانسته و گفته بود: علت اصلی این کاهش ورودی نبود ذخیره برفی در حوضه آبریز سدها است. شهریاری با بیان اینکه سال گذشته در چنین روزی در سدهای استان یک میلیارد متر مکعب ذخیره آب داشتیم، در ادامه با اظهار تاسف، از ۱۹۲ میلیون مترمکعب کاهش حجم ذخیره سدهای تهران نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داده بود.
خبرگزاری ایسنا نیز با انتشار گزارشی درباره وضعیت سدهای بزرگ کشور در اوایل خردادماه امسال نوشت: «وضعیت سدهای بزرگ کشور تا یکم خرداد ۱۴۰۰ نشان میدهد ورودی آب از ابتدای سال آبی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ تاکنون برابر با ۲۵ میلیارد و ۲۹۰ میلیون متر مکعب بوده که نشان از کاهش ۴۷ درصدی ورودی سدهای کشور نسبت به سال گذشته دارد.»
ورودی آب در سال جاری، تا زمانِ انتشارِ این گزارش، کاهشی ۴۷ درصدی را نشان میداد که متاسفانه با گذشت هر ماه، اوضاع وخیمتر شده و به اعلامِ وضعیت قرمزِ آبی در یکصد شهر و تنشِ آبی در ۲۱۰ شهر ایران منجر شد.
ایسنا، سیام تیرماه نیز طی خبری، نوشت:« آخرین آمار ورودی سدها (در هفته پایانی تیر) ۰.۲۷ میلیارد مترمکعب و در مدت مشابه سال آبی گذشته ۰.۶۰ میلیارد متر مکعب بوده همچنین خروجی سدها نیز در هفته جاری (روزهای انتهایی تیرماه) ۰.۸۸ میلیارد مترمکعب و در مدت مشابه سال آبی گذشته ۱.۵۰ میلیارد متر مکعب بوده است. میزان ورودی سدهای کشور نیز تا زمانِ نگارش این خبر، ۴۷ درصد کاهش و میزان خروجی نیز ۳۵ درصد نسبت به سال گذشته کاهش داشته، علاوه بر این به نقل از ایسنا، جمع آب کل مخازن نیز نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۹ درصد کاهش داشته است.
خبرگزاری مهر نیز در گزارش مورخ اول مردادماه خود، با تیتر «ذخیره آب سدهای کشور به کمتر از ۵۰ درصد رسید»، نوشت: ذخیره آب پشت سدهای کشور به حدود ۴۹ درصد رسیده و در ۱۰ ماه گذشته، میزان خروجی آب از سدهای کشور بیش از ۲ میلیارد مترمکعب از ورودی آب به سدها بیشتر بوده است.
به نوشتهی مهر، این میزان که حدود ۴۹ درصد پرشدگی و ۵۱ درصد ظرفیت خالی مخازن سدهای کشور را نشان میدهد، در زمان مشابه پارسال ۳۵ میلیارد و ۱۸۰ میلیون مترمکعب بود.
همچنین حجم آب موجود در سدهای کشور تا روز ۲۲ مردادماه طی گزارشِ قرار گرفته در خروجی سایت خبرگزاری ایمنا در ۲۶ مردادماه با کسری ۲۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته مواجه بوده است. در ادامه این گزارش: آخرین وضعیت سدهای کشور براساس اعلامِ شرکت مدیریت منابع آب ایران نشان میدهد که از ابتدای سال آبی جاری (مهرماه ۹۹) تا روز ۲۲ مردادماه حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور ۲۲ میلیارد و ۳۵ میلیون متر مکعب بوده که در مقایسه با سال آبی پارسال (مهرماه ۱۳۹۸ تا آخر شهریور ۹۹) با ۳۱ میلیارد و ۵۵ میلیون متر مکعب، کاهش ۲۹ درصدی را نشان میدهد.
این در حالی است که کل ورودی آب به مخازن سدهای کشور از ابتدای سال آبی جاری تا ۲۲ مردادماه به رقم ۲۸ میلیارد و ۴۲ میلیون متر مکعب رسیده بود. این میزان در سال آبی پارسال ۵۴ میلیارد و ۲ میلیون متر مکعب بود که از کاهش ۴۷ درصدی برخوردار شد.
روزهای پایانی شهریورماه نیز در حالی سپری شد که حدود ۴۰ درصد مخازن سدهای کشور پُر و ۶۰ درصد آن خالی است و نقشههای پیشیابی هواشناسی نیز از در راه بودنِ پاییزی با بارشهای زیرِنرمال خبر میدهد.
جدیدترین گزارش شرکت مدیریت منابع آب ایران نشان می دهد که از ابتدای سال آبی جاری (ابتدای مهرماه ۹۹) تا پایان نوزدهم شهریورماه، میزان ورودی آب به مخازن سدهای کشور ۲۹ میلیارد و ۱۵۰ میلیون مترمکعب است.
بیلانِ آبیِ تاسفبارِ سدهای کشور تا ابتدای مهرماه
آمارهای اعلامی نشان میدهد که بدترین وضعیت مربوط به سدهای استان سیستان و بلوچستان است. امسال تنها ۱۶ درصد مخزن سد چاه نیمه ۴ پر شده است. جالب است که بدانید موجودی این سد هم اکنون ۱۳۶ میلیون مترمکعب است که در مقایسه با مدت مشابه پارسال ۷۶ درصد کاهش را نشان میدهد. هرمزگان دیگر استانی است که ذخایر آبی آن در وضعیت نگران کنندهای به سر میبرد. گزارشهای مدیریت منابع آب ایران نشان میدهد که امسال تنها ۱۸ درصد سد شمیل و نیان پر شده است. موجودی این سد که کاهش ۷۰ درصدی را نسبت به پارسال تجربه کرده حالا فقط ۱۸ میلیون مترمکعب است. سد استقلال هرمزگان هم کاهش ۵۴ درصدی را در ذخایر خود تجربه کرده است. ذخیره آبی این سد حدود ۷۳ میلیون مترمکعب برآورد میشود.
موجودی سد دوستی استان خراسان رضوی هم ۵۲ درصد کمتر از پارسال است. این سد هم اکنون تنها ۳۵۰ میلیون مترمکعب ذخیره آبی دارد.
تامین آب خوزستان که این روزها بیشتر از هر زمانی در دستور کار مسوولین دولت قرار گرفته به نظر میرسد که به این راحتیها ممکن نباشد. آمارها نشان میدهد که ذخیره آبی فعلی سدهای خوزستان ۱ میلیارد و ۸۲۰ میلیون متر مکعب برآورد میشود.
این روزها خشکسالی دیگر محدود به شهرهای جنوبی و مرکزی کشور نمیشود و شهرهای شمالی را نیز در برگرفته است. آمارهای اعلامی نشان میدهد که سدهای استانهای شمالی هم وضعیت چندان خوبی ندارند. جالب است که بدانید هم اکنون موجودی سد سفیدرود استان گیلان نسبت به پارسال ۴۶ درصد کمتر است. گزارشهای اعلامی از موجودی ۱۴۰ میلیون مترمکعبی این سد خبر میدهد.
اما موجودی سدهای پنچگانه تهران هم ۵۱۴ میلیون مترمکعب اعلام شده که نشان دهنده کاهش ۳۸ درصدی در مقایسه با سال گذشته است. در این میان موجودی برخی از سدها هم نسبت به پارسال بیشتر شده است. جالب است بدانید که سد رییسعلی دلواری هم اکنون ۳۴۶ میلیون مترمکعب ذخایر آبی دارد که در مقایسه با پارسال حدود ۲۹ درصد افزایش یافته است. همچنین ذخایر سد یامچی اردبیل با رشد حدود ۲۱ درصدی به ۱۸ میلیون مترمکعب رسیده است. سد زاینده رود هم ۲۳۴ میلیون مترمکعب ذخیره آبی دارد که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۸ درصد افزایش را نشان میدهند.
پاییزی خشکتر از تابستان در راه است
حال سدهای کشور این روزها اصلا خوب نیست. آمارهای اعلامی از کاهش ۴۷ درصدی ورودی مخازن سدهای کشور خبر میدهد. از آن طرف رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی هم هشدار داده که پاییز گرم و کم بارانی را در پیش داریم. حمیدرضا کشفی معاون راهبری و نظارت بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب کشور هم گفته که پاییزی خشکتر از تابستان در راه است و بنابراین به نظر میرسد که تنش آبی که امسال ۳۰۳ شهر کشور را درگیر خود کرده بود، حالا حالا تمام شدنی نیست.
اکنون، این ماییم و سدهایی که جز به آبِ دیده سیراب نخواهند شد؛ با طبیعتی فرسودهتر و دستِ خالیتر از همیشه که در صندوقچهی قدیمیِ پربرکتش اکنون، «جز آه ندارد که با ناله سودا کند!»
