صحبت از ۷۰ هزار میلیارد تومان یا ۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورویی است که واگنهای قطار مانع یا دلیل خروج آن از کشور هستند! سال هاست که صنعت ساخت ریل در کشورهای در حال توسعه منجر به درآمدهای ارزی کلانی شده است. ایران نیز در سال های گذشته یکی از وارد کنندگان ریل، واگن […]
صحبت از ۷۰ هزار میلیارد تومان یا ۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورویی است که واگنهای قطار مانع یا دلیل خروج آن از کشور هستند!
سال هاست که صنعت ساخت ریل در کشورهای در حال توسعه منجر به درآمدهای ارزی کلانی شده است. ایران نیز در سال های گذشته یکی از وارد کنندگان ریل، واگن و لوکوموتیو بود که البته این روند در سال ۹۸ خاتمه یافت و واردات واگن به کشور ممنوع شد.
یکی از بهانه های ما برای توجه به ساخت واگن یا لوکوموتیو برای حمل و نقل ریلی که یکی از سبزترین و امن ترین راه های مسافرت و حمل بارهاست، فرسودگی این حوزه است. لوکوموتیوهای قدیمی، واگن ها زنگ زده و همچنین مشکلات عدیده ای که در حمل و نقل عمومی درون شهری یعنی مترو به وجود آمده است.
واگن هایی که طبق بررسی ها، به صورت دست دوم از کشورهایی نظیر چین و ژاپن وارد کشور می شد، حالا در جا به جایی مسافران درون شهری به مشکل برخورده و فرسوده شده اند. اما سوال اینجاست که آیا این حمل و نقل امکان اتکا به توان داخلی ندارد؟ برای بررسی این موضوع سراغ کارشناسان و همچنین تولیدکنندگان در این صنعت رفتیم.
محمد ملازاده، کارشناس حوزه حمل و نقل ریلی با لوکوموتیو در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان اظهار کرد: لوکوموتیو یکی از مهم ترین گلوگاه های اقتصادی ایران است که از لحاظ تولیدات هیچ پشتوانه لجستیکی ندارد و در حال حاضر موضوع مقدم بر واگن، موضوع لوکوموتیو و تولیدات آن است. در این حوزه میزان تقاضا بیشتر از ظرفیت تولید داخل است، در واقع تولید داخل به دلیل نبود پشتوانه، تکنولوژی روز دنیا و امکانات کافی بسیار محدود است. بسیاری از تولیدات داخلی به دلیل عدم اعتماد کافی خریداری نمیشوند و از لوکوموتیوهای وارداتی استفاده بیشتری میشود.
وی با اشاره به تعدادی از مشکلات در این زمینه ادامه داد: واردات لوکوموتیو به دلیل وجود تحریم ها و نوسانات ارزی با محدودیت همراه است. همچنین نبود ریل های کافی و استاندارد، حرکت لوکوموتیوها را کند کرده است و در سال های آتی صادرات و حمل و نقل ریلی با مانع روبهرو خواهد شد.
او گفت: لوکوموتیو همانند اتومبیل نیست که همه دنیا قادر به تولید آن باشند بنابر این به دلیل وجود تحریم ها و البته کمبود ارز، واردات لوکوموتیو بسیار کم و همراه با ممنوعیت است.
برای پیگیری بیشتر به سراغ یکی از مدیران رفتیم و مشکلات را جویا شدیم.
ساخت لوکوموتیو در کشور ۱۵ ساله شد
قماشی، رئیس انجمن صنایع ریلی ایران ومعاون مهندسی ریلی گروه مپنا، در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان اظهار کرد: گروه مپنا حدود ۱۵ سال پیش وارد صنعت ریلی شد و شروع کارش با ساخت لوکوموتیو بود. لوکوموتیوهایی که در راه آهن جمهوری اسلامی حرکت میکنند ابتدا برندهای آمریکایی بودند مانند برند های GE و GM.در یک مقطعی هم شرکت آلستوم با شرکت واگن سازی پارس یک قرار دادی منعقد کردند که به حدود ۲۰ سال قبل برمی گردد و حدود ۱۰۰ دستگاه لوکوموتیو آلستوم فرانسوی را در ایران تولید کردند که بخشی از این کار در ایران انجام شد و بخشی از قطعات هم برای تکمیل لوکوموتیو از فرانسه به ایران ارسال شد.
او گفت: شرکت گروه مپنا که وارد بخش ریلی و حمل و نقل ریلی شد شروع کارش با ساخت لوکوموتیو های مسافربری بود. این شرکت قرار دادی را با شرکت های «زیمنس آلمان» منعقد کرد و قرار بود که ۱۵۰ دستگاه لوکوموتیو مسافری با برند زیمنس و با همکاری مپنا که برند مشترک بود در ایران تولید شود که ابتدا ۳۰ درصد از این لوکوموتیوها در آلمان با توجه به شرایطی که در زمینه آب و هوا، رطوبت و شیب که در خطوط ریلی ایران بود طراحی و نمونه سازی شدند و ۱۲۰ دستگاه برای ساخت به ایران منتقل شدند که تعدادی قطعات از آلمان وارد و بخشی هم در ایران ساخته شد و این لوکوموتیو به هر حال با انتقال تکنولوژی از آلمان با برند زیمنس ساخت داخلی شد.
وی تصریح کرد: با توجه به دانشی که در زمینه لوکوموتیو کسب کردیم و دانش خوبی هم که در سال های گذشته در زمینه قطعه سازی در کشور کسب کردیم شروع به طراحی لوکوموتیوهای مورد نیاز کشور که لوکوموتیو های تونلی بود کردیم. شرکت ها برای ساخت تونل و پشتیبانی دستگاه های حفاری به این لوکوموتیوها نیاز داشتند. از توانایی های این لوکوموتیو میتوان به جابه جایی واگنهای مسافربری و باری و پشتیبانی دستگاه های حفاری کیلومترها در تونل اشاره کرد
قماشی بیان کرد: در آن زمان بحث تحریم ها مطرح بود و واردات لوکوموتیو تونلی از خارج با مشکل مواجه بود در شروع کار تلاش کردیم برای خودکفایی وارد مبحث ساخت لوکوموتیوهای تونلی شویم. این لوکوموتیو توانایی کشش ۵۰ تن را دارند و برای شروع طراحی کار خیلی خوبی بود که توانستیم با برند مپنا لوکوموتیو تونلی را داخلی سازی کنیم. با شرکت هایی که در کار حفاری تونل بودند قراردادی منعقد کردیم و این محصولات را به تعدادی که سفارش داده بودند ساخته و تحویل شرکت ها دادیم. خوشبختانه این لوکوموتیوها امروزه به عنوان پشتیبانان در شرکت های تونل ساز در حال فعالیت هستند.
۸۰ درصد لوکوموتیوهای باری داخلی سازی است
وی به عنوان یکی از مدیران شرکت مپنا ادامه داد: این قدم خوبی بود که وارد ساخت لوکوموتیو های باری شویم که تعدادی از این لوکوموتیو ها در خطوط راه آهن از آمریکا، فرانسه و یه تعدادی هم از کشور چین وارد میشدند و با توجه به نیاز جدی که کشور به لوکوموتیوهای باری داشت وارد فاز طراحی و ساخت این ناوگان با برند داخلی شدیم که خوشبختانه این لوکوموتیو در ایران طراحی و ساخته شد و حجم زیادی از قطعات با کمک شرکت های گروه مپنا و شرکت های پیمانکار داخلی سازی شدند، به طوریکه امروزه حدود ۸۰ درصد یک لوکوموتیو باری را در داخل تولید میکنیم در صورتیکه در پروژه های اول ۱۰ تا ۱۵ درصد ساخت داخل بودند، ۲۰ درصدی هم که در داخل ساخته نمیشوند به دلیل نبود امکانات تولیدی نیست بلکه از لحاظ اقتصادی به صرفه نیست که وارد ساخت همه قطعات شویم زیرا بعضی از قطعات در دنیا میلیونی تولید میشوند و ما تعداد محدودی نیاز داریم پس بهتر است از شرکت هایی که این قطعات را با تیراژ بالا تولید میکنند خریداری کنیم. اهمیت کار این است که راه آهن برای حمل بار و کشنده واگن های باری دیگر محتاج به کشور های خارجی نیست و تحریم به طبع هیچ تاثیری نمیتواند روی لوکوموتیوهای مورد نیاز راه آهن بگذارد.
او در رابطه با داخلی سازی این محصولات، بیشتر توضیح داد: قدم های بعدی که ما برداشته ایم، برای طراحی لوکوموتیوهای مانوری است که هم بر روی قسمت های دیزل الکتریک و دیزل هیدرولیک و حتی برقی کارایی دارند و از جمله اقداماتی هستند که در زمینه طراحی آغاز به کار کردیم و حتی خیلی از این پلتفرم هایی که موتورهای دیزلی دارند، میتوانند به صورت برقی شوند، این امکان برای خطوط راه آهن زمانی است که وقتی برق بالا سری تامین شود ما بتوانیم این لوکوموتیوهای برقی را در ریل ها به حرکت در بیاوریم. این کارهایی است که در زمینه لوکوموتیو ها انجام شده و توسعه خوبی دارد. نیاز است که مشتریان و شرکت راه آهن جمهوری اسلامی سفارش کار بدهند که در شرکت های گروه مپنا و شرکت های دیگر واگن سازی به خوبی این کار انجام شود.
تا خودکفایی در واگن سازی راهی نمانده است
قماشی در رابطه با ناوگان ها بیشتر گفت: در زمینه ناوگان علاوه بر لوکوموتیو، ناوگان های مسافربری و باری داریم. واگن های باری قسمت اعظمشان در ایران ساخته میشود، شرکت واگن پارس هم که اخیرا در زیرمجموعه گروه مپنا قرار گرفته ساخت انواع واگن ها را چه در زمینه باری و چه در زمینه مسافربری انجام میدهد.
مشکل در تولید نیست بلکه خریدار کم است
وی در رابطه با میزان تولیدات شرکت مپنا تصریح کرد: در زمینه لوکوموتیو با توجه به ظرفیت سازی که انجام شده توانایی تولید حدود ۱۲۰ دستگاه لوکوموتیو وجود دارد، توانایی تولید ۷۰ درصد در شرکت واگن پارس است و در زمینه واگن های باری به راحتی توانایی تولید ۲ هزار واگن در گروه مپنا و سایر شرکت های سازنده وجود دارد. امروزه مشکل در تولید نیست بلکه در سفارشات است اگر این سفارش ها انجام شود، در زمینه تولیدات و توان تولیدی مانعی وجود ندارد. خوشبختانه ظرفیت سازی چه از نظر نیروی انسانی که توانایی طراحی و ساخت لوکوموتیوها را دارند و هم در زمینه ماشینآلات و تجهیزات کارخانهای انجام شده است بنابراین میتوانند پاسخگوی نیازهای کشور در زمینه ناوگان باشند.
واردات هر واگن های مترو یک میلیون یورو
ارزبری دارد
او در رابطه با تاثیرات داخلی سازی بر روی خروج ارز گفت: برای لوکوموتیو مسافری حدود ۳ میلیون یورو و برای لوکوموتیوهای باری بالغ بر ۲ تا ۴ میلیون یورو بستگی به توان خود لوکوموتیو ارز از کشور خارج میشود واگن های مسافری تا ۱ میلیون یورو برای مترو ارزبری دارد و اگر این تولیدات در داخل انجام نشود این میزان ارز بری قابل توجه است. فرض کنید ۸۰ درصد این میزان تولیدات را داخلی کردیم یعنی میتوانیم از ظرفیت های داخلی استفاده کنیم و هزینه ارزی را به هزینه ریالی تبدیل کنیم. امروزه کشور به هزار دستگاه لوکوموتیو نیاز دارد که این نیاز ۳ میلیارد یورو ارز بری دارد و اگر ۲۰ درصد این نیاز را داخلی سازی کنیم حدود ۲/۴ میلیارد یورو صرفه جویی شده است.
این تولید کننده لوکوموتیو و واگن در کشور بیان کرد: بنابراین تولیدات در زمینه ناوگان چند میلیارد یورو ارز صرفه جویی میکند با توجه به نیاز کشور، به نظرم باید به این صنعت توجه کنند زیرا در ریل اقتصاد را به خوبی توجیه میکنیم به دلیل آنکه ریل و حمل و نقل ریلی بسیار اقتصادی و ایمن در مقابل سایر حمل و نقل ها مانند حمل و نقل جادهای است و همینطور سلامت محیط زیست را به خطر نمیاندازد. رفاه و آرامشی که یک مسافر در حمل و نقل ریلی دارد قابل مقایسه با حمل و نقل جاده ای نیست.
۱۰ هزار نفر مشغول به کار در صنعت واگن سازی
وی درمورد بحث اشتغال زایی گفت: در تولید بالغ بر۱۰ هزار نفر در شرکت های ریلی چه در شرکت های لوکوموتیو ساز و واگن ساز و چه در شرکت هایی که پیمانکار تامین قطعات و مجموعه ها برای این شرکت ها هستند در حال حاضر مشغول به کار هستند ولی خدمات جانبی که به این صنعت داده تعلق میگیرد و در آینده به حمل و نقل ورود پیدا میکنند شاید اشتغال زایی برای ۵۰ هزار نفر را داشته باشد زیرا بحث های تعمیر، نگهداری و بهرهبرداری در حمل و نقل وجود دارد و برای این بحث ها نیرو لازم است و در حمل و نقل ریلی توانایی ایجاد شغل برای ۱۰۰ هزار نفر را دارد.
باید گفت که دولت با تامین بودجه و اعطای وام ها بانکی به شرکت های خصوصی و وزارت راه و شهرسازی و همینطور شرکت راه آهن جمهوری اسلامی جهت ثبت سفارشات خود دیگر مشکلی در زمینه تعداد لوکوموتیو و حمل و نقل ریلی وجود نخواهد داشت و در پی آن میزان درآمدی که از این صنعت کسب میشود بسیار چشمگیر خواهد بود.
لینک کوتاه :
https://jomlehonline.ir/?p=141259
