کاوه ایرانی – روزنامه نگار/ اظهارات اخیر آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل به عنوان عالیترین نهاد بینالمللی درباره یکی از رویدادهای بحثبرانگیز منطقه خاورمیانه، بار دیگر نشان داد که بسیاری از نهادهای بینالمللی و در صدر آن سازمان ملل متحد که باید فارغ از همه فشارهای خارجی، مدافع حقوق ملتها و کشورها […]
کاوه ایرانی –
روزنامه نگار/
اظهارات اخیر آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل به عنوان عالیترین نهاد بینالمللی درباره یکی از رویدادهای بحثبرانگیز منطقه خاورمیانه، بار دیگر نشان داد که بسیاری از نهادهای بینالمللی و در صدر آن سازمان ملل متحد که باید فارغ از همه فشارهای خارجی، مدافع حقوق ملتها و کشورها باشد، از فقر استقلال عمل در برابر فشار برخی قدرتها رنج میبرد.
به گزارش «جمله» حدود سه ماه بعد از حمله به تاسیسات آرامکو که به نظر میرسد یک دوره زمانی کافی برای انجام بررسیهای لازم و به نتیجه رسیدن درباره جزئیات این رویداد از جمله اطلاعات مربوط به عامل حمله است، بیستم آذر سال گذشته گوترش اعلام کرد دلیل و سندی مبنی بر دست داشتن ایران در این حملات وجود ندارد.
تغییر جهت ناگهانی آقای دبیرکل
آنتونیو گوترش در گزارشی به شورای امنیت با استناد به گزارش بازرسان اعلام کرد، سازمان ملل متحد «قادر به تأیید این موضوع که موشکهای کروز و پهپادهای مورد استفاده در این حملات منشأ ایرانی داشتهاند، نیست.»
اکنون بعد از گذشت ۶ ماه، آقای دبیرکل با چرخشی ۱۸۰ درجهای، در حرفهایی متناقض و تحت تاثیر فشار قدرتهای خارجی، خلاف سخنان پیشین خود را درباره حملات آرامکو مطرح کرده و به نوعی مدعی نقش داشتن ایران در این حملات شده است.
روز (شنبه ۲۴ خرداد) در حالی که چند روز به انتشار نهمین گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد درباره آخرین وضعیت قطعنامه ۲۲۳۱ مانده، برخی رسانههای غربی نوشتند، دبیرکل سازمان ملل در گزارشی «منشأ ایرانی» سلاحهای مورد استفاده در حمله به عربستان را تائید کرده است.
گوترش گفته برخی از اقلام کشف شده از نظر طراحی ویژگیهای مشابهی با اقلامی دارند که در یک واحد تجاری در ایران نیز تولید میشود یا دارای مارکهای فارسی هستند و برخی نیز بین فوریه ۲۰۱۶ و آوریل ۲۰۱۸ به این کشور تحویل داده شدهاند. وی در گزارش خود گفته است این اقلام ممکن است با قطعنامه سال ۲۰۱۵ شورای امنیت درباره ممانعت از توسعه سلاحهای هستهای ایران، موضوع توافق تهران با قدرتهای جهانی، «به شکلی متناقض باشد».
آنتونیو گوترش گفته سازمان ملل سلاحهای مورد استفاده در حمله به تأسیسات نفتی سعودی در عفیف در ماه مه، فرودگاه بینالمللی ابها در ماه ژوئن و اوت و نیز تأسیسات نفتی آرامکو در خریص و عبقوق در ماه سپتامبر را بررسی کرده است. گوترش نوشته است: «دبیرخانه سازمان چنین ارزیابی میکند که موشکهای کروز یا قطعات دیگری که در این چهار حمله مورد استفاده قرار گرفتهاند دارای منشأ ایرانی هستند.» این ادعای جدید گوترش دو روز بعد از تماس تلفن مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا با او درباره تحریم تسلیحاتی ایران مطرح شد.
این گزارش هنوز به طور رسمی منتشر نشده اما خبرگزاری رویترز روز گذشته پنجشنبه ۲۲ خرداد اعلام کرد به نسخهای از آن دست یافته و بخشهایی از گزارش را منتشر کرد. دبیرکل سازمان ملل به اعضای شورای امنیت خبر داده چندین سلاح و تجهیزاتی که نیروهای آمریکایی در نوامبر ۲۰۱۹ و فوریه سال جاری در منطقه ضبط کردهاند نیز منشاء ایرانی داشتهاند.
رویترز میگوید گوترش در گزارش خود یادآور شده برخی تجهیزاتی که آمریکا در منطقه ضبط کرده مشخصات مشابهی با تجهیزات ساخت یک شرکت ایرانی دارند و روی برخی از آنها نوشته فارسی وجود دارد.
سیاسی بازی های دبیرخانه سازمان ملل
به دنبال انتشار این خبر،وزارت امورخارجه در بیانیهای ضمن رد ادعاهای دبیرخانه سازمان ملل متحد که به نظر می رسد تحت فشارهای سیاسی رژیم های آمریکا و عربستان صورت گرفته، مراتب نگرانی عمیق خود را در قبال استفاده ابزاری از دبیرخانه سازمان ملل متحد برای اهداف سیاسی ابراز کرد.
وزارت امور خارجه با اشاره به رویکرد دوگانه و متناقض دبیرخانه سازمان ملل متحد اعلام کرد:« در حالی که این دبیرخانه بر اساس تفسیر غیرمعمول از قطعنامه ۲۲۳۱ تاکنون از گزارش موارد متعدد نقض برجام توسط آمریکا و کشورهای اروپایی خودداری کرده و حتی با خروج آمریکا از برجام که نقض آشکار قطعنامه ۲۲۳۱ است در نهایتِ تسامح و ابهام برخورد کرده است؛ اما در موضوعی که دبیرخانه طبق ترتیبات مرتبط با اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ اساسا اختیاری در آن ندارد ورود کرده و اقدام به تهیه گزارش به اصطلاح تخصصی می کند.» وزارت امور خارجه در بیانیه خود به همزمانی انتشار گزارش دبیرخانه با تلاشهایآمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران اشاره کرده است. نکته جالب در این خصوص این است که مفاد مندرج در بیانیه دو هفته قبل از انتشار توسط آمریکا مورد استناد قرار گرفته و اکنون این شائبه را تقویت می کند که این گزارش به سفارش آمریکا و برای بهرهبرداری توسط آن کشور در شورای امنیت علیه ایران تهیه شده است.
چشمان بسته سازمان ملل به روی آمریکا
حقیقت امر این است که آمریکای ترامپ کوچکترین اهمیتی به نهادها و سازمانهای بین المللی قائل نیست و در بسیاری از موارد حتی به توافقنامه مقر هم پایبند نیست و برای دپیلماتهایی که به سازمان ملل متحد رفت وآمد می کنند محدودیتهایی اعمال میکند. در همین یکی دو سال اخیر روابط آمریکا با نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد به میزان قابل توجهی تخریب شده است که از جمله می توان به مناسبات با یونسکو و دیوان کیفری اشاره کرد. نکته قابل تامل اینکه این گزارش در یکی دو سال اخیر مسکوت مانده بود و اکنون بر اساس نیازهای آمریکا برای جلوگیری از پایان محدودیتهای تحریم تسلیحاتی ایران این گزارش را منتشر کرده است. همین موضوع به تنهایی سندیت و استحکام گزارش گوترش را مخدوش کرده است. در چنین شرایطی دنباله روی دبیرخانه سازمان ملل متحد از سیاستهای خصمانه آمریکا آن هم در حالی که این نهاد اساسا هیچگاه به اتفاقاتی همچون بمباران چند ساله یمن توسط ائتلاف سعودی و تجاوز وحشیانه رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان واکنشی نشان نمیدهد، وجهه بیطرف بودن- ولو ظاهری- دبیرخانه و سازمان ملل متحد را به شدت تخریب میکند.
در همین خصوص محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه در مورد ادعای ایرانی بودن موشکهایی که در حمله به تاسیسات نفتی آرامکو مورد استفاده قرار گرفت، اظهار داشت: «این صحبتها، بیپایه و اساس است و متاسفانه دبیرخانه سازمان ملل هم نشان داد از تهدیدهای آمریکا تاثیر میپذیرد.منطقه شرایط ویژه و وخیمی دارد، عاقلانه آن است که کشورهای منطقه به جای آنکه زندانی گذشته باشند، درباره آینده با یکدیگر گفتوگو کنند».
حقیقت این است که آمریکا از زمان حضور ترامپ در کاخ سفید همه تلاش خود را برای زیر سوال بردن قطعنامه۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل و برجام که به آن منضم شده انجام داده است. انتظار میرود دبیرکل سازمان ملل از قطعنامه ای که مورد تایید نهاد حامی صلح و امنیت بین المللی است حمایت کند ولی در این مدت دفاع موثری از سوی دبیر کل سازمان ملل متحد از این قطعنامه مشاهده نشده است.
واشنگتن به ۱۵ کشور عضو شورای امنیت فشار میآورد تا تحریم تسلیحاتی علیه ایران را که بر اساس برجام قرار است در ماه اکتبر منقضی شود، تمدید کنند. دو قدرت دارای حق وتو در این شورا، یعنی روسیه و چین، پیشتر مخالفت خود را با این اقدام اعلام کردهاند.
بر پایه توافق انجام شده میان ایران و قدرتهای جهانی، گوترش باید سالی دو بار درباره روند اجرای تحریم تسلیحاتی ایران و سایر محدودیتهای موضوع توافق هستهای به شورای امنیت گزارش بدهد.
