نامش امیر هوشنگ، شهرتش ابتهاج و تخلصش سایه است. چند روزی است ۸۸ ساله شده پیر پرنیان اندیش ما؛ کسی که در میان بزرگان ادب و هنر این سرزمین به حافظ زمانه شهرت دارد. سروده هایش از آن دست شعرهایی است که می فهمی اش، سخت نیست درک زبان شاعر، در عین ساده بودن و […]
نامش امیر هوشنگ، شهرتش ابتهاج و تخلصش سایه است. چند روزی است ۸۸ ساله شده پیر پرنیان اندیش ما؛ کسی که در میان بزرگان ادب و هنر این سرزمین به حافظ زمانه شهرت دارد. سروده هایش از آن دست شعرهایی است که می فهمی اش، سخت نیست درک زبان شاعر، در عین ساده بودن و همه گیر بودن، زبان حال است. فرقی نمی کند به کدام نسل تعلق داشته باشی یا چند سالت باشد، یا سطح سواد و دانشت از شعر چقدر باشد، به محض شنیدن ابیات شیرینش با آن ارتباط برقرار می کند، گواه این گفته ها زمزمه های زیر لبی شعر اوست که می شنویم از زبان مردم کوچه و بازار. شعر ابتهاج مانند آینه اى است كه شاید تا نسل ها بعد بتوان خود را درقاب كلماتش دید، فراتر از زمان خود حرکت می کند.
خوشا به بختِ بلنـــــدم که در کنار منی
تو هم قرار منی هم تو بیقــــرار منی
گذشت فصل زمستان گذشت سردی و سوز
بیا ورق بزن این فصــــل را، بهـــــار منی…
سایه در قالب غزل، شاعرى شناخته شده و محبوب است كه خوب مى داند چطور از واژه ها وتركیبات در این قالب استفاده كند. او شعرهاى ماندگار بسیارى هم در قالب تازه و شعر نو سروده است. در بسیارى از موارد درونمایه هاى حسى شعر او با موضوعات اجتماعى پیوند خورده است.
ابتهاج راهبر گروه چاووش، یكى از مهمترین گروه هاى موسیقى در آستانه انقلاب مردمى ایران بود كه با حضور كسانى چون لطفى، علیزاده، مشكاتیان، شجریان و… ماندگارترین تصنیف ها وترانه هاى انقلابى بعداز مشروطه را رقم زد. و یكى از دلایل مراجعه بسیار هنرمندان و موسیقیدانان و موسیقى شناسان به اشعار ابتهاج، روح موسیقیایى نهفته در اشعار اوست. چنانكه همایون خرم آهنگساز معروف برنامه گلها كه با ترانه هاى ابتهاج آهنگ ساخته، دلیل اصلى استفاده موسیقیدانان از اشعار ابتهاج را منبع سرشار والهام دهنده این اشعار به موسیقى دانان مى داند. و ابتهاج پیش از آنكه شاعر باشد اهل موسیقى است و مى داند كه كلام آهنگ و نت و ریتم و ملودى قوى تر و نافذتر از كلمه است و به همین علت اغلب اشعارش در موسیقى غرق است.
شعر ابتهاج و نام سایه را هرگز نمى توان فراموش كرد، اگر قرار باشد كه از ادب و ادبیات صدسال اخیر سخن گفت و حرفى زد و مطلبى نوشت. غزل هاى او را بسیارى از بزرگان ادبیات دوران اخیر تحسین كرده اند و شاعر نوجویى مانند فروغ غزل معروفى در استقبال از شعر سایه سروده است و دكتر شفیعى كدكنى كه گزینه اشعار او را با نام «آینه در آینه» جمع آورى كرده، درباره اش مى گوید: كمتر حافظه فرهیخته اى است كه شعرى از روزگار ما به یادداشته باشد و در میان ذخایرش نمونه هایى از شعر و غزل سایه نباشد.
درواقع ابتهاج یكى از مطرح ترین و بهترین شعر سرایان معاصر است كه گرچه در قالب هاى كلاسیك بهترین سروده ها از آن اوست اما در زمینه هاى مختلف شعر نو نیمایى هم اشعارى والا و توانا سروده است.
ﻣﺴﺎﻓﺮﺗﺮﻳﻦ ﺯﻥ ﺩﻧﻴﺎ ﻫﻢ،
ﺩﺳﺖ ﺧﻄﻲ ﻣﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ ﺑﺮﺍﻳﺶ : «ﺯﻭﺩ ﺑﺮﮔﺮﺩ
ﻃﺎﻗﺖ ﺩﻭﺭﻱ ﺍﺕ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻡ »
ﺯﻥ ﻫﺎ
ﻫﻤﻪ چیزشان ﺭﺍ ﭘﻨﻬﺎﻥ می کنند :
تنهایی ﺭﺍ
ﺩﻟﺘﻨﮕﯽ ﺭﺍ
گریه ﻫﺎ ﺭﺍ
ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺭﺍ ..
ﺯﻥ ﻫﺎ
ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺷﮑﺴﺘﻦ صدایشان ﺩﺭ ﻧﻤﯽ آید!
ﺩﺭﺩ ﮐﻪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ نمی پیچیند؛
نهایتا تسکین در یک ﺯﻥ،
گریه ﻫﺎﯼ یواشکی ست
ﻭ ﺍﻳﻨﺎﻥ ﻫﻤﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺮﺩ ﺻﻔﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﻳﺎﺑﻨﺪ
