ایرانیان؛ حیوان‌آزار یا حیوان‌دوست؟
ایرانیان؛ حیوان‌آزار یا حیوان‌دوست؟

    نیلوفر منصوری – دبیر گروه اجتماعی / صدای «پاپی» بعد از عمل جراحی حنجره، به شدت نرم و نازک‌ شده؛ دیگر از آن حجم و طنین صدای قبلی خبری نیست. انگار مریض شده و صدایش گرفته؛ گاهی این حالت آن چنان شدید می‌شود که پاس کردن یا ناله‌اش هم دلخراش است. دلم به […]

 

 

نیلوفر منصوری –
دبیر گروه اجتماعی /

صدای «پاپی» بعد از عمل جراحی حنجره، به شدت نرم و نازک‌ شده؛ دیگر از آن حجم و طنین صدای قبلی خبری نیست. انگار مریض شده و صدایش گرفته؛ گاهی این حالت آن چنان شدید می‌شود که پاس کردن یا ناله‌اش هم دلخراش است. دلم به حالش می‌سوزد، اما دامپزشکش می‌گوید که این علائم به معنی درد کشیدن و رنج واقعی او نیست. فقط صدای سگ تغییر کرده و هیچ مشکلی در بدن او وجود ندارد. اما جدا از مشکل صدای عجیب و گرفته پاپی، گاهی که با این حجم صدا به مقصود خود نمی‌رسد گاز می‌گیرد. اینها صحبت‌های دوستی بود که بعد از شکایت همسایه‌ها از پاس‌های گاه‌وبیگاه سگش با مشورت دامپزشک تارهای صوتی پاپی را جراحی کرده بود تا بی‌صدا شود.

اما دامپزشکان تخمین می زنند که ۵۰% سگ‌ها پس از عمل جراحی حنجره، با مشکلات و عوارض ناشی از آن روبه‌رو می‌شوند. این جراحی که با بیهوشی کامل انجام می‌شود خطرات مربوط به خونریزی، تورم و عفونت را همراه دارد، همچنین میزان عوارض بعد از عمل نیز بسیار زیاد است. حتی برخی از دامپزشکان معتقدند که جراحی حنجره در سگ‌ها باعث مرگ آن‌ها می‌شود: «سگ‌ها بعد از عمل جراحی حنجره دچار مشکلات شدید خواهند شد، مثل ناتوانی در بلع غذا، پاس‌های سرفه مانند و خشک، افسردگی و لجبازی در رفتار.»
  آزار مدرنیته حیوانات
متأسفانه مسأله آزار و اذیت حیوانات طی سال‌های اخیر به شدت اوج گرفته است. به گفته کارشناسان و فعالان حامی و حقوق حیوانات، آزار حیوانات فقط به شکنجه آنها ختم نمی‌شود. امروزه انسان برای دلخوشی و ارضای غریضه زیاده خواهی خود، به سرگرمی‌های جدید دیگری پناه می برد که نه تنها غیرانسانی و غیراخلاقی؛ بلکه مصداق حیوان آزاری است. اما یک فعال حقوق حیوانات در گفت‌وگو با جمله معتقد است که: «این پدیده چندان هم جدید نیست» علیرضا شهرداری که حدود ۲۰ سال در زمینه حمایت از حیوانات فعالیت می‌کند از مشاهدات سال‌ها فعالیت خود از کلینیک‎های دامپزشکی می‌گوید: «بیش از ۱۵ سال است که جراحی گوش حیوانات در کلینیک‌های دامپزشکی را به چشم خود دیده‌ام و حتی قبل از آن هم بوده است.» با این وجود او معتقد است که جراحی زیبایی حیوانات به دلایل فرهنگسازی‌های صورت گرفته؛ امروزه کمتر اتفاق می‌افتد. با این حال منکر تدریس خصوصی گاه‌به‌گاه اساتید این حوزه در دانشگاه‌های دامپزشکی نمی‌شود.
این مدرس جانورشناسی، به نگرش‌های متفاوت صاحبان پت اشاره می‌کند و می‌افزاید: برخی افراد، از دیدگاه و نگاه سالمی نسبت به حیوانات برخوردارند. آنها حتی، به نجات سگ و گربه‌ای از خیابان و حمایت و نگهداری از او اکتفا می‌کنند. اما برخی دیگر، سلیقه‌ای برخورد می‌کنند و حیوانات زیبا با نژادهای خاصی مدنظرشان است و درخصوص قد، سایز، اندازه مو، قد دم، شیب بدنشان و رنگ وسواس به خرج می‌دهند. اینگونه از افراد کار را سخت می‌کنند زیرا بازاری را به وجود آوردند که در آن تخلف و حرکت‌های مخرب زیاد است. همچنین باعث می‌شوند که توله‌کشی‌های زیادی به صورت زیرزمینی انجام شود. ضمن اینکه مولدها نیز در شرایط ایده آلی نیستند.
  پت یا عروسک شخصی؟
به گفته علیرضا شهرداری، گروه سومی هم وجود دارند که گذشته از اینکه نژاد خاصی مدنظرشان هست، با حیوانات مانند پازل برخورد می‌کنند و به سلیقه خود با آنها مثل عروسک برخورد می‌کنند. به عنوان مثال شخصی سگ بزرگ جثه مثل گریت‌دین را دوست دارد. سگی که از نظر ظاهری دارای گوش‌های افتاده‌ای است؛ اما این فرد دوست دارد که گوش‌های سگش مانند گوش‌های ژرمن‌شپرد صاف و ایستاده باشد. یا برعکس چون سایز سگ ژرمن‌شپرد را دوست ندارد می‌خواهد پتش به سایز گریت‌دین باشد.
این فعال رفاه حیوانات، به دستکاری ژنتیکی حیوانات خالص در کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: بسیاری از نژادهای خاص و خالص گونه‌های حیوانات که در گذشته اصلاح نژاد شده‌اند، امروزه توسط بسیاری از افراد در کشورهای غیرپیشرفته به صورت غیرعلمی جفت‌گیری و میکس می‌شوند که نتیجه آن نقص ژنتیکی حیوان است. این نقص گاهی در ظاهر مشخص است مثل انگشت اضافه و گاهی مشکلات بسیار زیادی از نظر داخلی مثل مشکلات ژنتیکی، مشکلات قلبی، نارسایی کلیوی، مشکلات مفصلی و مشکلات تنفسی برای حیوان ایجاد می‌کند.
وی همچنین به جراحی‌های غیراخلاقی دیگر هم اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی افراد که با صدای پاس سگ و ناخن کشیدن گربه مشکل دارند دست به اقدامات غیراخلاقی می‌زنند. آنها با جراحی دیبارک تارهای صوتی سگ را قطع می‌کنند و همچنین با جراحی دیکلو، که البته جراحی زیبایی محسوب نمی‌شود، یک بند از انگشت گربه که ناخن به آن وصل است را قطع می‌کنند تا یک گربه بدون ناخن داشته باشند. در گربه‌های کوچک حتی بدون جراحی و بیهوشی آنها را می‌چینند یا قطع می‌کنند تا گربه اسکرچ نکند و چنگ نزند. در حالیکه چنگ و پنجه زدن گربه یک سیستم و بخش رفتاری حیوان است.
گرد کردن گوش گربه‌ها از انواع جدید جراحی‌های زیبایی حیوانات است که این فعال و حامی حیوانات به آن اشاره می‌کند: جراحی قطع دم، نیز از دیگر جراحی‌هایی است که در بسیاری از نژادها استفاده می‌شود مثل گریت‌دین یا باکسر؛ این در حالیست که سگ‌ها احساسات و رفتار خود را حرکات‌ دم نشان می‌دهند.
وی می‌افزاید: در کشورهای پیشرفته که به حقوق درست حیوانات آگاه هستند، جراحی زیبایی حیوانات، منسوخ و غیرقانونی است و دامپزشکان اجازه انجام جراحی‌های این چنینی را ندارند. اما در برخی از کشورها مثل کشور ما به دلیل نبود قانون و نظارت درخصوص پرورش‌دهندگان سگ و گربه چنین کارهای غیراخلاقی صورت می‌گیرد.
  نگاهی به گذشته
این فعال حقوق حیوانات در زمینه حقوق حیوانات درباره اینکه آیا چنین کاری ریشه در گذشته دارد یا نه می‌گوید: دو نوع رفتار متفاوت در این زمینه وجود دارد. گروهی برای سگ گله یا نگهبان بدون جراحی اقدام به بریدن گوش سگ می‌کنند که این در نوع خود یک جنایت محسوب می‌شود. چون در قدیم چوپان‌ها گوش و دم سگ‌های گله را می‌بریدند تا در درگیری، گرگ نتواند او را گاز بگیرد. باورهای غلط دیگری نیز وجود دارد که در گذشته تصور می‌کردند اگر گوش سگی را ببرند آن حیوان درنده‌خوتر می‌شود در صورتی که چنین چیزی امکان ندارد.
او جراحی زیبایی حیوانات را یک کار غیراخلاقی می‌داند و می‌گوید: جراحی زیبایی حیوانات دقیقا مصداق حیوان آزاری است به دلیل اینکه هم به سلامت حیوان ضربه می‌زند و هم اینکه هیچ نفع و سودی برای حیوان ندارد جز اینکه حیوان عذاب می‌کشد.
به اعتقاد این فعال محیط زیست؛ اگر یک دامپزشک از پذیرش چنین جراحی‌هایی امتناع کند، فرد مجبور می‌شود پت خود را به همان شکلی که هست بپذیرد. تغییر ظاهری بر حیوانات درست نیست و نباید با حیوانات مثل پازل برخورد کرد و اجزای حیوانات را در هم ادغام کرد.
  فرهنگسازی در فضای مجازی
فرهنگسازی در فضای مجازی یکی از راهکارهایی است که بیشتر فعالان به آن اشاره می‌کنند؛ در کنار این مساله، علیرضا شهرداری مهمترین راه برون رفت از این ناهنجاری را منع کردن دامپزشکان در این زمینه می‌داند: داشتن دستورالعمل از سوی نظام دامپزشکی و سازمان دامپزشکی از دریچه قدرت، این توانایی را می‌تواند ایجاد کند که هیچ دامپزشکی اجازه جراحی زیبایی روی هیچ گونه جانوری را نداشته باشد و اگر دامپزشکی از پذیرش چنین جراحی‌هایی امتناع نکرد از دریچه قدرت و قانون با او برخورد شود. در کنار آن هم فرهنگسازی بیشترین کارایی را دارد تا به صاحب حیوانات اطلاع داده شود که این کار حیوان آزاری است و موجب ناراحتی و اذیت حیوان می‌شود.
به اعتقاد این فعال حامی حیوانات، افراد باید تصمیم بگیرند که می‌خواهند از چه گونه جانوری به عنوان پت نگهداری کنند، باید روی ذهنشان کار کنند و دلیل نگهداشتن پت را برای خود حلاجی کنند. بدانند تا چه اندازه ظاهر و خلوص نژاد حیوان برایشان مهم است. اگر به لحاظ روحی به یک پت احتیاج دارند باید شرایط حیوان را هم در نظر بگیرند و نیازهای او را در رفاه کامل برآورده کنند. یا صرفا برای کمک به یک حیوان علاقمند به نگهداری پت هستند. ما باید نگاهمان نسبت به حیوانات سالم باشد زیرا حیوانات وسیله‌ای برای فخرفروشی نیستند که بخواهیم با شکل منزل یا ظاهر خودمان ست کنیم. صلاحیت نگهداری حیوان خانگی در همه افراد به یک شکل نیست.
وی در پایان توصیه می‌کند: نگهداری از حیوانات بی‌سرپرست بهترین روش نگهداری حیوانات خانگی است. سگ‌ها و گربه‌های بلاصاحبی در کوچه و خیابان‌ها رها و آزاد هستند که جایگاهی در شهر ندارند. اتفاق خوبی است اگر افرادی که علاقمند به داشتن پت هستند، از حیوانات شهری که به نوعی اهلی شده‎اند و جایگاهی در سطح شهر ندارند در منزل خود نگهداری و حمایت کنند.
  نمایش کاذب از ثروتمندی
نگهداری از حیوانات خانگی، از نتایج سبک زندگی مدرن نه تنها در جوامع غربی بلکه در جامعه ایران هم امری شایع است. اما در این میان، بیشترین موضوعی که موجب اعتراض فعالان حقوق حیوانات می‌شود آزاری است که درخصوص حیوانات صورت می‌گیرد. روانشناسان و جامعه شناسان نیز این گونه رفتارها را نشانه‌ای از بیماری و عدم سلامت روانی و شخصیتی افراد می‌دانند.
امان‌الله قرایی‌مقدم معتقد است بسیاری از کسانی که دارای حیوانات خانگی هستند و  آنها را به زیر تیغ جراحی می‌برند، به نوعی ثروتمند بودن و فخرفروشی خود را به نمایش می‌گذارند این کار علاوه بر اینکه حیوان آزاری است ریشه در مشکلات خانوادگی هم دارد.
این جامعه شناس با بیان اینکه متاسفانه نوع رفتار در نگهداری از پت متفاوت است، ادامه می‌دهد: این گونه افراد عموما برای معرفی خود و سبک زندگیشان، هزینه زیادی در زمینه نگهداری از حیوانات می‌کنند که در نوع خود کار خوبی است ولی واقعیت این است که به نوعی آزار آسیب ‌رساندن به حیوانات است. آنها به دلیل برخی عقده‌های درونی نوعی رفتار مدرنیته و امروزی بودن خود را می‌خواهند به نمایش بگذارند. و به دنبال جلب توجه و حمایت هستند به همین جهت تمول و ثروت خود را به رخ دیگران می‌کشند. نتیجه آن نیز حیوان آزاری و به زیر تیغ جراحی بردن حیوان بی زبان و بی دفاع است.
به اعتقاد این استاد جامعه شناس، بیشتر صاحبان حیوانات خانگی با فرهنگ نگهداری از پت آشنا نیستند. گروهی به واسطه چشم و هم چشمی قدم در این راه می‌گذارند که می‌خواهند تمول و ثروت خود را به نمایش بگذارند. به نظر می‌رسد، نقش فرهنگسازی در این زمینه بسیار مهم کمرنگ است که اگر به آن پرداخته نشود تبعات اجتماعی جدیدی دربر خواهد داشت.
لینک کوتاه :