امیر زارع پور- روزنامه نگار/ کلیات لایحه بودجه سال ۹۹ در حالی هفته گذشته از سوی نمایندگان مجلس با مخالف مواجه گشت که در روزهای گذشته سایه کرونا بر بهارستان موجب تعطیلی این نهاد قانونگذاری شده است. قرار بود لایحه بودجه در کمیسیون تلفیق مورد بازنگرری قرار گیرد اما به دلیل شرایط […]
امیر زارع پور-
روزنامه نگار/
کلیات لایحه بودجه سال ۹۹ در حالی هفته گذشته از سوی نمایندگان مجلس با مخالف مواجه گشت که در روزهای گذشته سایه کرونا بر بهارستان موجب تعطیلی این نهاد قانونگذاری شده است. قرار بود لایحه بودجه در کمیسیون تلفیق مورد بازنگرری قرار گیرد اما به دلیل شرایط خاص کشور تصمیم گیری نهایی پیرامون این لایحه با چالشی جدی مواجه شد. در چنین شرایطی بر اساس اصل ۸۵ قانون اساسی با اذن رهبری قرار است لایحه تا زمانی که شرایط برای تشکیل جلسه علنی مجلس فراهم گردد با نظر شورای نگهبان توسط دولت اجرایی می شود.
به گزارش «جمله» لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ در ۱۷ آذر ماه سال جاری از سوی رئیس جمهور به مجلس تقدیم شد. گرچه به نظر میرسید با مسائلی که در رابطه با ابعاد مختلف لایحه بودجه مطرح شده بود، بتواند بحث و مسائل زیادی را در کمیسیون تلفیق و صحن علنی مجلس با خود به همراه داشته باشد اما شیوع ویروس کرونا در ایران و مسائلی که ایجاد شد در نهایت روال بررسی و تصویب بودجه را تغییر داد. این در حالی است که در روالی معمول بعد از رفتن لایحه بودجه به مجلس ابتدا در کمیسیونها و به طور خاص کمیسیون تلفیق بندها و تبصرهها مورد بررسی قرار گرفته و به تصویب میرسد.
بعد از آن به صحن علنی رفته و نمایندگان در مورد لایحه بررسی و اظهار نظر میکنند که با تصویب نهایی برای تایید به شورای نگهبان ارجاع میشود و بعد از برطرف کردن ایرادها در نهایت برای اجرا از سوی رئیس مجلس به رئیس جمهور ابلاغ میشود. اما آنچه که در سال جاری اتفاق افتاد، بعد از بررسی لایحه در کمیسیون تلفیق با ورود به صحن علنی نمایندگان با بخشی از لایحه موافق نبودند و در نتیجه با مخالفتهایی که صورت گرفت لایحه بودجه را رد کرده و قرار بود که به دولت برگردد اما تصمیم بر این شد که به کمیسیون تلفیق رفته و بعد از بررسی و برطرف کردن ایرادات مجددا به صحن علنی برگردد.
استفاده از اصل ۸۵ قانون اساسی
در همین جریان و در هنگامی که لایحه در کمیسیون تلفیق مورد بررسی قرار گرفت، افزایش ابعاد ویروس کرونا و ابتلای حتی تعدادی از نمایندگان مجلس موجب شد که با تصمیم ستاد عملیات کرونا مبنی بر تعطیلی مجلس، بحثهایی در رابطه با استفاده از اصل ۸۵ برای تصمیم گیری در مورد بودجه مطرح شود. طبق این اصل بودجه میتواند در کمیسیون تلفیق به جای صحن علنی بررسی و تصویب شود.
البته از سویی دیگر پیشنهاد ارائه بودجه سه دوازدهم و یا دو دوازدهم از سوی دولت به مجلس نیز مطرح بود که بتوانند بعد از عبور از شرایط فعلی بودجه را به طورکلی بررسی و تصویب کنند اما با توجه به اینکه حتی بودجه چند دوازدهمی نیز نیازمند بررسی در صحن علنی مجلس بود و این امکان در حال حاضر وجود نداشت، در نهایت دولت در ابتدای سال آینده بدون تکلیف قانونی در بودجه میماند و آنگاه نمیتوانست دخل و خرج خود را انجام دهد که از جمله آن پرداخت حقوق کارکنان بود. در این شرایط با اذن مقام معظم رهبری، قرار بر استفاده از اصل ۸۵ شد. از این رو با توجه به بررسی که در مورد بودجه انجام شده گزارش کمیسیون تلفیق به طور مستقیم به شورای نگهبان فرستاده میشود و بعد از تایید شورا اگر ایرادی وجود داشته باشد، مجددا کمیسیون تلفیق آن را برطرف کرده و در نهایت به دولت برای اجرا ابلاغ میشود. اگرچه هنوز جزئیات گزارش تلفیق در مورد بودجه مشخص نیست اما به هر حال با تغییراتی همراه بوده که دولت ملزم به انجام آن است.
درخواست رئیس مجلس و اذن مقام معظم رهبری
در پی طی تماسهای مکرر و ابلاغ نامه رسمی ستاد ملی مقابله با کرونا به رییس مجلس، مبنی بر به صلاح نبودن تشکیل جلسات مجلس به دلیل احتمال تسری بیماری کرونا از نمایندگان بازگشته از حوزهای انتخابیه به مردم و تشدید گسترش این بیماری در کشور، دکتر لاریجانی، طی نامه ای به رهبر معظم انقلاب، ضمن اعلام عدم موافقت هیئت رییسه با عدم تشکیل مجلس از یک سو و ضرورت تصویب بودجه سال آینده و نیز تشریح بررسی روش های مختلف حل موضوع با توجه به ضرورت شرعی و قانونی اجرای تصمیمات ستاد مقابله با کرونا به عنوان ستاد مصوب شورای عالی امنیت ملی، پیشنهاد هیئت رییسه مبنی بر ارائه بودجه مصوب کمیسیون تلفیق به شورای محترم نگهبان به منظور جلوگیری از خلا بودجه را به معظم له تقدیم کرد که مورد موافقت ایشان قرار گرفت.
دفتر مقام معظم رهبری در پاسخ درخواست علی لاریجانی طی نامه ای اذن رهبر انقلاب در خصوص موارد ذکر شده را اعلام کرد. در بخشی از نامه دفتر رهبر معظم انقلاب آمده است: «به جنابعالی مبنی بر استیذان نسبت به کیفیت تصویب بودجه ۱۳۹۹ در مجلس شورای اسلامی و ادامه کار سرپرست وزارت کشاورزی – با توجه به عدم امکان تشکیل جلسه علنی براساس دستورالعمل ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا – به استحضار مقام معظم رهبری مدظله العالی رسید. معظم له با هر دو پیشنهاد ذیل نامه مذکور موافقت فرمودند».
اتفاقی نادر در امر قانونگذاری
غلامرضا حیدری نیز در گفتوگو با ایلنا، درباه اصل هشتاد و پنجی شدن بودجه سال ۹۹ گفت:« اصل ۸۵ قانون اساسی، اصلی است که به موجب آن مجلس میتواند بعضی از قانونگذاریهایش را در یک زمان معین به کمیسیون مربوطه تفویض کند».
نماینده مردم تهران در مجلس خاطرنشان کرد: «تاکنون بسیاری از قوانین توسط مجلس به کمیسیونهای مربوطه تحویل شده است اما در مورد بودجه چنین اتفاقی نیفتاده است». وی با اشاره به شیوع ویروس کرونا و همهگیر شدن آن در سطح جهانی بیان کرد: «بیماری در کل جهان شایعه شده است که کشور ما هم از آن مستثنا نیست، به همین دلیل امروز ما شرایط خاصی را تجربه میکنیم که بر برخی از تصمیمگیریهای ما اثر گذاشته است؛ اصل ۸۵ که امروز در خصوص بودجه بیان میشود بیارتباط به این شرایط نیست».
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در خصوص اصل ۸۵ قانون اساسی بیان کرد اصل ۸۵ قانون اساسی میگوید «نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به شخص دیگری نیست مجلس نمیتواند اختیار قانونگذاری را به شخص یا هیئتی واگذار کند».
وی ادامه داد: «اما در موارد ضروری مانند آنچه که امروز در کشور به دلیل شرایط خاص اتفاق افتاده است، مجلس میتواند اختیار وضع برخی از قوانین را با رعایت اصل ۷۲ به کمیسیونهای داخلی خود تفویض کند، در این صورت این قوانین در مدت کوتاهی به صورت آزمایشی اجرا میشود و پس از آن در صحن مجلس با نظر نمایندگان به تصویب نهایی میرسد».
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ادامه داد: «تاکنون سابقه نداشته است که مجلس بودجه را اینچنین به تصویب برساند مواردی داشتهایم که به کمیسیون های مربوطه ارجاع شدند تا برای مدت زمان معینی به صورت قانون در بیایند برای بودجه چنین چیزی نداشتیم که امسال با توجه به شرایط کشور این اتفاق میافتد».
وی تاکید کرد: «به هر حال شیوع ویروس کرونا باعث شده است که برخی از کارها در کشور با اخلال روبهرو شود و مجلس هم از این قاعده مستثنا نیست».
لایحه بودجه در مهلت ۲۰ روز بررسی میشود
در همین راستا روز گذشته عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان از ارسال نامه رئیس مجلس به این شورا درباره لایحه بودجه ۹۹ خبر داد و گفت: «طبق قانون شورای نگهبان دو بازه زمانی ۱۰ روزه از زمانی که لایحه بودجه از سوی مجلس ارسال شود، فرصت دارد تا این لایحه را بررسی و پیرامون آن اعلام نظر کند». وی افزود: «شورای نگهبان برای بررسی لایحه بودجه سال آینده، ۲۰ روز فرصت دارد و در این بازه زمانی درباره بودجه سال ۹۹ اعلام نظر خواهیم کرد».
