کاوه ایرانی – روزنامه نگار/ همانطور که پیش از این نقوی حسینی نماینده ورامین و سخنگوی این کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خبر داده بود، روز یکشنبه جلسه ای با هدف بررسی فاجعه سرنگون شدن هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اوکراین توسط پدافند هوایی سپاه ، با حضور اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس، […]
کاوه ایرانی –
روزنامه نگار/
همانطور که پیش از این نقوی حسینی نماینده ورامین و سخنگوی این کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خبر داده بود، روز یکشنبه جلسه ای با هدف بررسی فاجعه سرنگون شدن هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اوکراین توسط پدافند هوایی سپاه ، با حضور اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس، مقامات سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات و ستاد کل نیروهای مسلح برگزار شد. بر همین اساس روز گذشته مجتبی ذوالنور نماینده مردم قم در مجلس و رئیس این کمیسیون اعلام کرد که بر اساس بررسی های صورت گرفته، عامل این فاجعه را خطای انسانی پدافند سپاه اعلام کرد!
به گزارش «جمله» موضوع سرنگون شدن پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمای اوکراینی در تاریخ ۱۸ دی ۹۸ که بر اثر اصابت اشتباه موشک پدافند سپاه پاسداران ، همچنان محل بحثها و بررسیهای فنی و کارشناسی است.
تا قبل از اظهارات صریح رییس کمیسیون امنیت ملی مبنی بر نقش مستقیم خطای انسانی در بروز این فاجعه، احتمال عملیات جنگ الکترونیک (جنگال) در زمان بروز فاجعه در حالی از سوی برخی رسانه ها مطرح می شد. در این میان خبرگزاری تسنیم در تاریخ ۲۳ دی ماه در گزارشی با تیتر « احتمال “جنایت جنگالی آمریکا” به موازات خطای انسانی پدافند» تلاش کرد این فرضیه را مطرح کند که سیستم های راداری پدافند سپاه احتمالا مورد حمله سایبری و یا جنگ الکترونیک آمریکا قرار گرفته و موجب فریب اپراتور شده است. به اعتقاد کارشناسان نظامی فرضیه جنگ الکترونیک و یا حمله سایبری به دلایل روشن و واضحی از ابتدا مردود بوده است. نخست آنکه سامانه تور در عمق خاک کشور قرار داشته و اجرای جنگ الکترونیک یا جنگال بر روی این سامانه از فاصله دور و پشت مرزهای ایران بسیار سخت و ناشدنی است. تمرکز اخلالگر بر یک سامانه در فاصله دور بدون تاثیر بر دیگر سامانههای راداری و پدافندی کشور که دچار اخلال و مشکلی نشدند، غیر ممکن است. چرا که ارتش آمریکا نمی تواند از فاصله هزار کیلومتری بر یک سامانه متمرکز شده و B738 را در رادار آن به کروز تبدیل کند.
دوم اگر فرض بر ورود هواپیماهای جنگ الکترونیک دشمن به حریم هوایی کشور برای اخلال در عملکرد TOR گرفته شود در این صورت، عملا کل پدافند ما در حالت آمادهباش صددرصدی زیر سوال خواهد رفت. از همه مهمتر اینکه هیچ گزارش رسمی نیز مبنی بر پرواز هواپیماهای جنگ الکترونیک در نزدیکی مرزهای ایران و یا نفوذ به حریم هوایی کشور از سوی مسئولان هنگام اعلام سرنگونی بویینگ ارایه نشده است.
نکته بسیار مهم دیگر درباره ادعای فریب تور این است که اساسا TOR M1 یک سامانه با هسته مرکزی آنالوگ بوده که در برابر جنگالکترونیک بسیار مقاوم است و امکان نفوذ سایبری نیز بر روی آن وجود ندارد.
ادعای بهره از هواپیمای RC-135 نیز در حمله الکترونیک نیز اساسا مردود بود چرا که این پرنده یک هواپیمای شناسایی سیگنالها و ELINT بوده و توانایی جنگ الکترونیک آن تنها محدود به دفاع از خود است.
از سوی دیگر ادعای اشتباه گرفتن هواپیمای مسافربری با موشک کروز را به سبب ایجاد جنگ سایبری و الکترونیک بر روی شبکه پدآفندی کشور مطرح میکنند باید بدانند نوعی گل به خودی محسوب میشود.
فرضیه حمله سایبری مردود است
روز گذشته مجتبی ذوالنوری، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس سرنگونی هواپیمای اوکراینی بر اثر خطای انسانی را تایید کرد.
وی در گفتگویی با پایگاه خبری مجلس، خانه ملت گفت: «طبق بررسیها و گزارش مسئولان ستادکل نیروهای مسلح خطای انسانی پدافند در سقوط هواپیمای اوکراینی اثبات شد.» به گزارش خانه ملت، مجتبی ذوالنوری در توضیح نشست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با اشاره به بررسی سانحه سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ خط هواپیمایی اوکراین در روز یکشنبه با حضور رئیس کمیته ویژه بررسی ستادکل نیروهای مسلح، نماینده سازمان هوافضای سپاه پاسداران ، جانشین فرمانده کل ارتش، رئیس هواپیمای کشوری و مدیر فرودگاه بینالمللی امام، در مورد فرضیه «هجوم سایبری» و ابهام در خصوص احتمال «جنگ الکترونیک» به این هواپیما گفت: «تقریباً تا الان این موضوع منتفی است مگر آنکه در آینده اطلاعاتی در این راستا بهدست آید و اثبات شود که حملات و خرابکاری سایبری وجود داشته اما فعلاً این موضوع اثبات نشده است.»
رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: «نیروهای مسلح ما با سرعت عمل خوبی در این زمینه اقدام کردند و ظرف ۴۸ ساعت بررسی و اطلاعرسانی شد. حادثه مشابهی نداریم که بررسیها با این سرعت انجام شده باشد.»
«پنهانکاری» در اعلام دلیل سقوط
از زمان سقوط هواپیمای اوکراینی در بامداد چهارشنبه ۱۸ دی حوالی شهر پرند تهران سه روز طول کشید تا مقامهای رسمی علت اصلی این حادثه بر اثر برخورد موشک پدافند سپاه را اعلام کنند. این اعلام دیرهنگام انتقادهای زیادی را در داخل و خارج از ایران در مورد برنامهای برای پنهانکاری هماهنگشده ماجرا برانگیخت.
ذوالنور با بیان این که در خصوص سقوط هواپیمای اوکراینی گمانهزنیهای متعددی مطرح بود، تصریح کرد: «برخی گفتند در این حادثه پنهانکاری صورت گرفته و حقایق به مردم گفته نشد که این افراد نسبت به روند تخصصی این موضوع و زمانبر بودن آن آشنایی نداشتند یا اینکه تحت تاثیر جو موجود این مطالب را مطرح کردند.»
اظهارات ذوالنوری در حالی مطرح می شود که پس از این فاجعه، ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ستاد کل نیروهای مسلح در مصاحبه با خبرگزاری فارس اصابت موشک به هواپیمای مسافربری اوکراین به قویاً تکذیب کرده و گفته بود:«شایعاتی که در خصوص این هواپیما مطرح میکنند کاملا دروغ محض است و هیچ کارشناس نظامی و سیاسی این موضوع را تأیید نمیکند. قطعا این موضوع توسط خط نفاق به نفع آمریکاییها دنبال میشود و توطئهای دیگر در حوزه جنگ روانی است.»
ممنوعیت پروازها و اعلام حالت جنگی
انتقاد دیگری که به مسئولان شده، ممنوع نکردن پروازهای تجاری و مسافری در اوج تنش نظامی در منطقه است.
رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این زمینه گفت: «با توجه به تهدیداتی که از طرف آمریکا وجود داشت و پیشبینی میشد که آنها عکسالعمل متقابل داشته باشند، سامانهها توجیه شده بودند که در آمادگی صددرصد باشند.»
ذوالنوری عنوان کرد: «گزارشهایی مبنی بر حرکت موشک کروز مطرح شد اما این که این گزارشها اعتبارسنجی شود و به عنوان یک اطلاعات موثق به سامانهها اعلام شود که دقیقا مسیر کروز کجاست و به سمت کدام هدف میرود و کدام سامانه ماموریت برخورد با آن را دارد، چنین اتفاقی نیفتاده بود.»
علی عبداللهی، معاون هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح نیز پیش از این در روز حادثه مدعی شده بود قبل از سقوط هواپیمای اوکراینی، گزارشی مبنی بر شلیک موشکهای کروز از جنوب کشور رسیده و مرکز فرماندهی هم با تشریح وضعیت برای مرکز سامانهها اعلام آمادهباش کرده است.
ذوالنوری گفت: «بر این اساس هیچ دلیل و اعتبارسنجی این گزارشها را اثبات نکرده بود و مساله حائز اهمیت دیگر آن بود که نمیشد در کشور حالت فوقالعاده و جنگی را با توجه به تبعاتی که در زندگی مردم دارد، اعلام کرد و این نکته در این جلسه روشن شد.»
خطای انسانی در برابر جان ۱۷۶ انسان دیگر
تنها موردی که ذوالنوری در مصاحبه خود در مورد علت حادثه هواپیمای اوکراینی تأیید کرده «خطای انسانی» بوده است.
وی در این مورد گفت: «ما در حالت آتش محدود قرار داشتیم، به این معنا که به سامانه پدافندی هنوز دستور شلیک و هدف اعلام نشده بود و حتی اگر فرض کنیم که ارتباط سامانه پدافندی و اپراتور با مرکز کنترل قطع شده باشد، باز هم نباید به صورت خودسر و آتش به اختیار عمل شود. بر این اساس با توجه به این که به سامانهها اعلام شده بود که وضعیت در حالت آتش محدود است نه آتش به اختیار، پس این سانحه کاملاً بر اثر خطای انسانی سامانه پدافند هوایی بوده و اپراتور چنین خطایی را مرتکب شده و به تشخیص خودش چنین تصمیمی را گرفته و اقدام کرده است.»
ذوالنوری وعده داد که از طریق سازمان قضایی نیروهای مسلح و قوه قضاییه با کسانی که در این زمینه «کوتاهی و قصور» کردهاند «برخورد» میشود.
