آرمان طهرانی – روزنامه نگار/ دی ماه ۳ سال پیش هم مانند امسال، دی ماه پر حادثه ای بود. حادثه هایی که پشت سر هم بر سر پیش می آمدند و موجی از تحولات را رقم می زدند.تنها ۱۱ روز از درگذشت ناگهانی آیت ا… هاشمی رفسنجانی بود نگذشته بود که بامداد روز […]
آرمان طهرانی –
روزنامه نگار/
دی ماه ۳ سال پیش هم مانند امسال، دی ماه پر حادثه ای بود. حادثه هایی که پشت سر هم بر سر پیش می آمدند و موجی از تحولات را رقم می زدند.تنها ۱۱ روز از درگذشت ناگهانی آیت ا… هاشمی رفسنجانی بود نگذشته بود که بامداد روز ۳۰ دی ماه خبری در رسانه ها منتشر شد که ابتدا توجه شهروندان و سپس اذهان عمومی جهانیان را به خود جلب کرد. «ساختمان پلاسکو آتش گرفت…»
به گزارش «جمله» حادثه آتش سوزی پلاسکو با گذشت ۳ سال مورد توجه افکار عمومی قرار دارد. این حادثه که به دلیل ابعاد انسانی آن، مرزهای کشور را درنوردید و واکنش های قابل تاملی را در اقصی نقاط جهان به همراه داشت. در واقع تراژدی غم انگیز ۱۶ آتش نشانی که برای محافظت از جان و مال شهروندان به شهادت رسیدند موجب شد تا نام پلاسکو، یادآور از خودگذشتی کسانی باشد که بدون هیچ ادعایی برای نجات جان انسان ها، جان خود را به خطر می اندازند. به همین دلیل بود که مردم از شهرهای کوچک و بزرگ کشورمان تا آنسوی دنیا با حضور در ایستگاه های آتش نشانی، به ایثار و فداکاری ۱۶ آتش نشان تهرانی ادای احترام کردند. دیگر هیچ تفاوتی میان نژاد و قوم ملیت وجود نداشت. وقتی انسانیت خود را نشان دهد، سیاست مجبور است سر تعظیم فرود آورد.
حادثه ای ک به فاجعه تبدیل شد
حادثه آتش سوزی پلاسکو در ساعت ۸ صبح روز ۳۰ دی ماه سال ۹۵ گزارش شد اما این تنها آغاز ماجرا بود. تلاش برای خاموش کردن آتش تا ساعت ۱۱ و ۳۰ دقیقه ادامه داشت و در حالی که گمان می رفت ماموریت اتفای حریق به پایان رسیده و آتش مهار شده است، ناگهان ساختمان به طور کامل فرو ریخت.
ساختمانی که با ۴۸ متر ارتفاعش زمانی مدعی آسمانخراشی تهران بود، پس از ۵۴ سال کمتر از یک دقیقه به توده بزرگی از سنگ و خاک و آهن تبدیل شد. این در حالی بود که ۱۵ آتش نشان همچنان در این ساختمان حضور داشتند و با ریزش ناگهانی پلاسکو، حادثه آتش سوزی تبدیل به یک فاجعه ملی شد. از روز فاجعه به مدت ۹ روز پلاسکو خبر اول همه رسانه های داخلی و برخی خبرگزاری های خارجی بود. در روزهای اول عده زیادی همچنان امیدوار بودند که برخی از آتش نشانان زنده باشند. در روز دوم حادثه یکی از آتش نشانان مجروح که در بیمارستان بستری بود در اثر جراحت های وارده به شهادت رسید. روز سوم پیکر دو تن از آتش نشانان توسط گروه های امدادی از زیر آوار بیرون آورده شد. روز پنجم حادثه یعنی چهارم بهمن ماه، پیکر ۴ آتش نشان دیگر کشف شد. در ششم بهمن ماه یعنی روز هفتم حادثه، پیکر ۵ آتش نشان دیگر کشف شد. در روز هشتم حادثه مابقی اجساد از زیر آوار بیرون آورده شدند و در روز نهم آوار برداری به اتمام رسید.
ابهاماتی که همچنان باقی ماندند
این فاجعه نیز از همان روز اول با ابهامات فراوانی همراه بود. ابهاماتی که هرگز پاسخی روشن به آنان داده نشد و به مرور زمان در زیر آوار خاطرات پلاسکو به فراموشی سپرده شد. بنا به گفته یکی از شاهدان حاضر در ساختمان، یک انفجار شدید در ساعت ۸ صبح در طبقه ۱۱ ساختمان باعث شد که آتش همه جا را فرا بگیرد.
از سویی دیگر، تصاویر ویدئویی گرفته شده از لحظه فروریختن ساختمان، از وقوع چند انفجار پی در پی در لحظه فروریختن ساختمان حکایت داشتند. سخنگوی سازمان آتشنشانی نیز از وقوع چند انفجار شدید در داخل ساختمان، لحظاتی پیش از فروریختن ساختمان خبر داده بود. وی در مصاحبهای، عنوان کرد «آتش نشانان در مراحل پایانی عملیات اطفای حریق بودند که ناگهان ساختمان تخریب شد.» وی «چند انفجار شدید» را سبب تخریب کامل ساختمان عنوان کرد.در آوار پلاسکو ترمیت مشاهده شد.
پس از اینکه عنوان شد، انفجارها ناشی از نشت گاز بودهاست، سخنگوی شرکت گاز اظهار داشت، «ساختمان پلاسکو اصلاً به شبکه گاز متصل نبود که گاز نشت کند.» محمدباقر قالیباف، شهردار وقت تهران مدعی شد انفجارها در طبقات ۱۰ و ۱۱ اتفاق افتاده بود. مهدی چمران، رئیس شورای شهر وقت تهران مدعی شد «علت انفجارها را ناشی از شعلهور شدن انبار گازوئیل در طبقات بالای ساختمان بوده است». این در حالی است که طبق اعلام هیات امنای ساختمان، «هیچ منبع گازوئیلی در طبقات نبوده و گازوئیل فقط در موتورخانه و زیرزمین بودهاست. همچنین در ساختمان حتی یک کارگاه تولیدی نبوده و همه واحدها فروشگاه بودهاست. افزون بر این ساختمان، به هیچ وجه کارگر شب خواب نداشته و تنها یک سرایدار و دو نظافتچی در آنجا مستقر بودند.» از سوی دیگر عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور نیزمدعی بود اتصال برق علت این حادثه بوده است. با اینحال هرگز مشخص نشد در حقیقت ماجرای این انفجارها چه بوده است. ساعاتی بعد از فروریختن ساختمان خبرهایی در شبکه های اجتماعی منتشر شد مبنی بر اینکه ۴ نفر از زیر آوار پیامک زدهاند که در موتورخانه گرفتار شدهاند. خبر در حالی تکذیب و وجود افراد در آنجا انکار شد که بعد از چند روز سرپرست اورژانس کشور در مصاحبه با شبکه خبر و همچنین خبرگزاری فارس اعلام کردند جنازه ۴ نفر از موتورخانه پیدا شدهاست که با تکذیب سخنگوی میدان خبر را اصلاح کردند اما در گزارش شهردار در شورای شهر معاون او حسینی بدون نام بردن از موتورخانه گفت که ۴ نفر آنجا پیدا شدهاند و مدعی شد که این افراد روز اول حادثه فوت شدهاند. او همچنین گفت «خبر پیامک از زیر آوار باعث شد به کارمان سرعت بدهیم» اما در مورد حقیقی بودن این پیامکها اشاره بیشتری نکرد.
دوباره پلاسکو را می سازیم
در سومین سالروز فاجعه پلاسکو، رئیس بنیاد مستضعفان با بیان اینکه روزی نیست که ساخت پلاسکو را پیگیری نکنم، گفت: «میخواهیم کار ساخت پلاسکو را تمام کنیم، از شهرداری میخواهم بیشتر به ما کمک کند، راه را به هر بهانه کند نکنند، بنده این بهانهها را از بنیاد گرفتهام». پرویز فتاح ادامه داد: «میخواهم بگویم کار از نظر عمرانی آنقدر بزرگ نیست اما حساس شده است، باید به دنیا نشان دهیم که میتوانیم. خواهشمندم هر بحثی مانع ساخت پلاسکو نشود، بگذاریم کارمان را بکنیم، اگر به خاطر پارکینگ و عوارض، بحثی است، این بحثها را باید کنار بگذاریم، به غیر از کسبه و خانواده شهدا، مردم نیز مطالبه میکنند». فتاح افزود: «در طبقه همکف و ورودی میخواهیم برای شهدای آتشنشانان یادبودی طراحی کنیم و این را به خانواده شهدای آتشنشان قول دادهام، سعی میکنیم از نظر یادمان کم نگذاریم، اگر مانعی نباشد دور از دسترس نیست که نیمه دوم سال آینده(۱۳۹۹) پلاسکو ساخته شود». رئیس بنیاد مستضعفان ادامه داد: «ما در مقابل مردم و کسبه مسئولیم، پول همانجایی هزینه میشود که باید شود. به تولید کمک میکنیم، عهدی با مردم داریم و آن این است که راه شهید سلیمانی را برویم و حتماً این راه را میرویم و با افتخار جانمان را برای این نظام و مردم میدهیم». فتاح در پایان افزود: «پلاسکو زیباتر و بادوامتر از قبل ساخته خواهد شد و تحویل کسبه و نماد بارز تهران میشود، همچنین روند احداث پلاسکو به هیچ بهانهای نباید متوقف شود».
فاجعه پلاسکو شهادت ۱۶ آتش نشان و جان باختن ۶ شهروند و همچنین مجروح شدن ۲۳۵ نفر را در پی داشت. از سوی دیگر این ساختمان محل کسب و کار حدود ۲۷۰۰ نفر بود که با از بین رفتن این ساختمان دیگر جایی برای امرار معاش نداشتند.
بر آمدن امید از میان خاکستر پلاسکو
سال ۹۵ ساختمان پلاسکو در آتش سوخت و تولیدکنندگان در عرض چند ساعت تمام دارایی خود را از دست دادند. ساختمان پلاسکو یکی از مهمترین مراکز تولید و فروش پوشاک در کشور بود که صدها نفر در آن مشغول به کار بودند. در حادثه آتش سوزی ساختمان پلاسکو ۲۱ نفر جان خود را از دست دادند و صدها تولید کننده پوشاک که در این ساختمان مشغول به کار بودند سرمایه خود را طی چند ساعت از دست دادند. تعدادی از تولید کنندگان ساختمان پلاسکو به پاساژ نور در تقاطع خیابان ولیعصر(عج)- طالقانی منتقل شدند تا بتوانند کار تولیدی خود را ادامه دهند، اما با مشکلاتی زیادی رو به رو شدند. یکی از افرادی که تمام دارایی خود را در حادثه ساختمان پلاسکو از دست داده بود، امروز به یک کارآفرین تیدیل شده و توانسته علاوه بر اینکه تعدادی از افرادی که بعد از حادثه بیکار شده بودند را بر سر کار بیاورد، برای معتادان بهبودیافته و زنان بی سرپرست و بد سرپرست نیز اشتغالزایی کند. مهدی محمدی فردی است که در اولین ساعت وقوع آتش سوزی در ساختمان پلاسکو حضور داشت و از نزدیک شاهد تلاش آتش نشانها برای خاموش کردن آتش بود. محمدی گفت: ۴۱ سال سن دارم و ۳۰ سال است که در حوزه پوشاک مشغول به کار هستم و کار خود را از ساختمان پلاسکو شروع کردم. محمدی درباره روز حادثه آتش سوزی ساختمان پلاسکو گفت: ساعت ۸:۳۰ روز ۳۰ دی ماه سال ۹۵ کارمندم با من تماس گرفت که مغازه روبه روی مغازه ما دچار آتش سوزی شده که به سرعت خودم را به ساختمان پلاسکو رساندم و مشاهده کردم که یکی از طبقات ساختمان دچار دودگرفتگی شده است. وی گفت: وقتی که طبقه دهم رسیدم آتش کاملا خاموش شده بود، اما دود تمام طبقه دهم را گرفته بود؛ چند نفر از نیروهای آتش نشانی آنقدر دود خورده بودند تقریبا بیهوش شده بودند. وی گفت: ۷۰ درصد مغازه من سوخته بود، امیر کارمندم به مغازه رفت تا کیس کامپوتر را که تمام اطلاعات در آن ذخیره شده بود با خودش بیاورد که ناگهان صدای مهیبی آمد و ما تصور کردیم که زمین باز شده است، با عجله به سمت دربهای خروجی فرار کردیم. محمدی گفت: کارمندم و دو آتش نشان زیر آوار مانده بودند و اولین شهید آتش نشان که پیکرش سالم از ساختمان خارج شد، جلوی مغازه من به شهادت رسید.
او گفت:، چون نزدیک عید بود و معمولا مشتریان از شهرستان دو ماه زودتر برای خرید میآمدند تقریبا تمام مغازهها پر از جنس بود و من هم نزدیک به ۵۰۰ میلیون لباس آماده تحویل به مشتری در مغازه داشتم. این تولید کننده پوشاک گفت: با کمک یکی از خیرین توانستیم تعدادی چرخ خیاطی تهیه کنیم و افراد بهبودیافته را سر کار بیاوریم. او گفت: کارگاه دوم را هم در منطقه ۱۷ تأسیس کردم و در این کارگاه زنان سرپرست خانواده را سر کار آوردیم. محمدی در پاسخ به این سوال که برای شروع مجدد کار از جایی وام گرفتید؟ گفت: بزرگترین وام را بازاریان به ما دادند، با اینکه ما به آنها بدهکار بودیم به ما فرصت دادند و حتی به ما جنس دادند و توانستیم با همان اجناس کار خود را شروع کنیم. با تمام نیرو شبانه روزی کار میکردیم و توانستیم ظرف یک سال تمام بدهیها را صفر کنیم. محمدی گفت: بعد از حادثه پلاسکو تمام مسئولان به ما قول کمک دادند، اما در عمل کاری انجام نشد. قرار بود به ما وامی با سود ۹ درصد بدهند که بعدا سود وام را ۱۸ درصد کردند که این سود عملا تولید کنندگان را نابود میکند و ما دستمان را روی زانوی خود گذاشتیم و کار را شروع کردیم. وی در مورد وضعیت دیگر تولید کنندگان ساختمان پلاسکو گفت: بسیاری از تولیدکنندگان کلا کار را کنار گذاشتند و زندگی آنها از بین رفت، زیرا سن و سالی از آنها گذشته بود و توان شروع مجدد کار را هم نداشتند. بخشی از تولید کنندگان به مجتمع تجاری نور رفتند که مناسب کار تولید لباس نیست و شنیدهام که تعدادی از تولید کنندگان ساختمان پلاسکو سکته کردهاند و تعدادی هم در آژانسها و روی تاکسی کار میکنند./باشگاه خبرنگاران جوان
