کاوه ایرانی- روزنامه نگار/ اشاره: سال هاست بین فرزندان ملک عبدالعزیز برای نشستن بر تخت پادشاهی جدالی پنهان وجود دارد. اما در برخی از برهه های زمانی هیاهوی این جنگ قدرت از دیوارهای کاخ ریاض عبور کرده و در رسانه ها منعکس شده است. یکی از موارد دستگیری گسترده اعضای خاندان سلطنتی در […]
کاوه ایرانی-
روزنامه نگار/
اشاره: سال هاست بین فرزندان ملک عبدالعزیز برای نشستن بر تخت پادشاهی جدالی پنهان وجود دارد. اما در برخی از برهه های زمانی هیاهوی این جنگ قدرت از دیوارهای کاخ ریاض عبور کرده و در رسانه ها منعکس شده است. یکی از موارد دستگیری گسترده اعضای خاندان سلطنتی در سال ۲۰۱۷ بود که طی آن محمد بن سلمان که در آن ایامی که تازه به مقام ولیعهدی منصوب شده بود، دهها عضو برجسته خاندان سلطنتی را در هتل پنج ستاره ریتز-کارلتون برای چندین روز زندانی کرد و علت آن را «آغاز مبارزه با فساد» خواند. در روزهای اخیر بار دیگر خبرها از دستگیری چند چهره قدرتمند رژیم سعودی به دستور شاهزاده مغرور حکایت دارند.
به گزارش «جمله» رسانههای غربی میگویند سه عضو عالی رتبه خاندان پادشاهی عربستان، از جمله آخرین پسر ملک عبدالعزیز، در بازداشتی که علت آن معلوم نیست به سر میبرند. این رسانهها محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان را مسئول این اقدام معرفی کرده و میگویند محمد بن نایف و دو نفر دیگر بازداشت شدهاند.
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از منابعی که هویتشان فاش نشده گزارش داده که صبح روز جمعه ۱۶ اسفند دستکم سه عضو ارشد خاندان سلطنتی عربستان سعودی بازداشت شدهاند. بنابر این گزارش احمد بن عبدالعزیز برادر پادشاه و محمد بن نایف، ولیعهد پیشین عربستان سعودی متهم به خیانت از طریق طراحی یک کودتا شدهاند. محمد بن نایف برادر ملک سلمان پادشاه عربستان است و گفته میشود بردار او نیز توسط گارد سلطنتی بازداشت شده است. روزنامه نیویورکتایمز از قول یک مقام آمریکایی خبر این بازداشتها را تائید کرده است. به نوشته وال استریت ژورنال بازداشت شماری از اعضای خاندان سلطنتی سعودی به دستور محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان انجام شده و گامی دیگری در جهت کنار زدن رقبا و تثبیت قدرت او به شمار میرود.
برادر پادشاه و برادرزاده او، محمد بن نایف هر دو زمانی وزیر کشور بودهاند و از این طریق بر فعالیت نیروهای انتظامی نظارت داشتهاند. این دو نفر در دورهای در جایگاهی قرار داشتند که میتوانستند جانشین پادشاه شوند.
محمد بن نایف حدود دو سال و تا ماه ژوئن ۲۰۱۷ ولیعهد عربستان بود. در این تاریخ سلمان بن عبدالعزیز او را از این سمت کنار گذاشت و محمد بن سلمان را که وزیر دفاع بود با حفظ سمت به عنوان ولیعهد و جانشین جدید خود معرفی کرد.
روزنامه نیویورک تایمز میگوید پلیس عربستان حاضر به تائید یا تکذیب خبر بازداشتهای صبح جمعه و تشریح جزئیات این ماجرا نشده است.
گام بلند محمد بن سلمان برای تثبیت قدرت
ناظران معتقدند اگر خبر بازداشتهای اخیر صحت داشته باشد، محمد بن سلمان گام بلند دیگری برای کنار زدن تمام رقیبان احتمالی و مستحکم کردن پایههای قدرت خود به عنوان پادشاه آینده عربستان را بر داشته است.
ولیعهد عربستان پیش از این نیز دستور بازداشت شمار دیگری از اعضای خانواده سلطنتی را صادر کرده بود. او متهم است که شخصا دستور قتل فجیع جمال خاشقجی، روزنامهنگار منتقد سعودی در کنسولگری عربستان در استانبول را صادر کرده است.
بازداشت احتمالی سه عضو ارشد دربار عربستان به اتهام طراحی کودتا علیه پادشاه و ولیعهد میتواند به صدور احکام سنگین حبس و حتی اعدام آنها منجر شود.
شاه سلمان یا مرده یا در حال مرگ است
مجتهد فعال توییتری و افشاکننده اسرار آل سعود نوشت: «تعداد دستگیر شدگان اعضای خاندان سلطنتی زیاد است و تنها احمد و فرزند نایف نیستند».
او در ادامه آورده است: «به کارمندان دیوان، کاخ و گارد سلطنتی اطلاع داده شده که شاه به دلیل مشکلات سلامتی در دسترس نیست».
وی که معتقد است در پشت دستگیری شاهزادگان سعودی اسراری نهفته است تاکید کرد: «بن سلمان قصد دارد بیانیهای از قول شاه مبنی بر کنارهگیری وی از قدرت و اعلام جانشینی او را منتشر کند. چه بر سر شاه آمده است؟ به زودی اعلام میکنم».
محمد بن سلمان، ولیعهد و پسر ملک سلمان و حاکم دوفاکتوی عربستان از زمان براندازی محمد بن نایف و کنار زدن او از کرسی ولیعهدی در سال ۲۰۱۷ تقلا برای تقویت قدرت خود را آغاز کرده است.
در همان سال محمد بن سلمان تعدادی از اعضای خاندان سلطنتی و شخصیتهای برجسته سعودی را در داخل هتل ریتز کارلتون در قالب کمپین مبارزه با فساد بازداشت کرد که ضربهای به وجهه او در داخل و خارج وارد کرد.
یک منبع آگاه در این رابطه گفت: «ولیعهد در دور جدید بازداشتها آنها را متهم کرده با گروههای خارجی از جمله آمریکاییها و غیره درصدد اجرای کودتا بودهاند».
این مقام آگاه، تاکید کرد: «محمد بن نایف و نواف برادر ناتنیاش روز جمعه در زمانی که در چادر خصوصی خود در صحرا بودند، بازداشت شدند».
این مبع آگاه تاکید کرده است: «ولیعهد با این بازداشتها سعی در قبضه کردن قدرت به طور کامل دارد و با این پاکسازی میخواهد قدرت خود را تقویت کند».
وی خاطرنشان کرد، اکنون دیگر در برابر او هیچ رقیبی وجود ندارد که اعتراضی به تکیه زدنش بر تخت سلطنت بکند.
یک منبع دیگر خاطرنشان کرد، شاهزداگان به خیانت متهم هستند.
برخی اعتقاد دارند آنها (شاهزادگان بازداشت شده) با حمایت قبایل بانفوذ اجرای کودتا را برسی میکردند اما این مناقشات به مرحله پیشرفتهای نرسید.
دفتر اطلاعرسانی دولت عربستان به درخواستها درباره بازداشت این شاهزادگان که وال استریت ژورنال برای اولین بار آن را رسانهای کرد، پاسخی نداده است.
به گفته یک منبع منطقهای، ملک سلمان با بازداشتهای اخیر موافقت کرده و امضایش پای حکم جلب شاهزادگان است و او در صحت عقلی و روانی این کار را انجام داده است. برخی منتقدان بعد از کشته شدن جمال خاشقجی، روزنامهنگار منتقد سعودی در کنسولگری عربستان در استانبول در سال ۲۰۱۸ و بعد از بزرگترین حمله به زیرساختهای نفتی این کشور در سال گذشته میلادی در قدرت او در اداره کشور تردید دارند.
افراد خاندان سلطنتی تلاش میکنند ترتیب ولیعهدی و قدرت را تغییر دهند و شاهزاده احمد بن عبدالعزیز را راهکاری ممکن میدانند که از حمایت طرفهای مختلف برخوردار است.
شاهزاده احمد به جای شاهزاده محمد!
بر اساس اظهارات منابع آگاه، افراد خاندان سلطنتی معتقدند برخی افراد خاندان سلطنتی برای تغییر ولیعهد و به کرسی نشاندن شاهزاده احمد کوچکترین برادر ملک سلمان و تنها برادر در قید حیات ملک سلمان تلاش میکنند چون او را تنها راهکار ممکن میدانند که از حمایت برخی اعضای خاندان سلطنتی و برخی گروههای غربی برخوردار است.
این در حالی است که مقامات عربستان درباره ولیعهدی یا انتقادات مطرح شده از محمد بن سلمان نظری ندادهاند.
البته شاهزاده محمد در بین جوانان سعودی از حمایتهایی برخوردار است و گفته میشود برخی شخصیتها در داخل خاندان سلطنتی آل سعود که حدود ۱۰ هزار تن هستند، از او شدیدا حمایت میکنند. شاهزاده هر چند به دلیل کاهش محدودیتهای اجتماعی در جامعه شدیدا محافظهکار عربستان و تلاش برای متنوع سازی منابع درآمدی این کشور به غیر از نفت حامیانی دارد اما به دلیل جنگ در یمن، قتل خاشقجی و بازداشت مدافعان حقوق زنان به شدت با انتقادات بینالمللی روبهرو است.
منتقدان ولیعهد سعودی از جمله شاهزاده جدا شده و مستقر در خارج تصاویری از شاهزاده احمد منتشر کرد که اعلام میکند با او بیعت میکند.
روزنامه بلومبرگ آمریکا نیز در این باره گزارش داد، دفتر سلطنتی به اعضای شورای بیعت اطلاع داده که احمد بن عبدالعزیز (۷۸ ساله) و محمد بن نایف (۶۱ ساله) در صدد انجام کودتا بودهاند.
به نوشته این روزنامه، بازداشتهای روز جمعه تسلسل هرمی در عربستان را به طور گسترده به هم میریزد به خصوص که شاهزاده احمد آخرین پسر باقی مانده در قید حیات عبدالعزیز آل سعود، بنیانگذار پادشاهی عربستان سعودی است و به او به عنوان نامزد احتمالی برای پادشاهی عربستان نگریسته میشود. او همچنین عضو برجسته شورای بیعت است.
